DAMMEN: Ba's relatieve onkwetsbaarheid

Eergisteren is in de Wit-Russische hoofdstad Minsk de tweede ronde van de kandidatenmatches om het WK 1995 van start gegaan....

TON SIJBRANDS

Ten aanzien van de tweekamp tussen Alexander Baljakin en Bassirou Ba hoeven we niet moeilijk te doen over de vraag wie de beste kansen heeft. Het lijdt namelijk geen twijfel dat Baljakin voor iedereen huizenhoog favoriet is: wie kan zich werkelijk voorstellen dat de speler die - ook al was het in de barrage - niemand minder dan Harm Wiersma uitschakelde, op zijn beurt zal worden geëlimineerd door Bassirou Ba? Het lijkt haast ondenkbaar.

Toch dient men Bassirou Ba onder geen beding te onderschatten. Ook in de eerste ronde, waarin hij aan Clerc gekoppeld was, begon de Senegalees als underdog. Maar 'Bass' bleef de eerste twee dagen op de been, won in een spectaculair eindspel de derde partij en maakte de daarop volgende partijen weer 'gewoon' remise: 7-5!

Met Bassirou's (relatieve) onkwetsbaarheid is meteen één van zijn sterkste punten genoemd. Zo verloor hij sinds najaar 1992 slechts drie partijen: twee van oud-wereldkampioen Roozenburg (Klarenbeek, oktober 1994) en één van Valneris (WK 1994); wie de imposante deelnemerslijst van deze laatste wedstrijd beziet, weet wat dat zeggen wil. En vorige week zaterdag werd 'Bass' in Nijmegen ongeslagen (en met een score van 16 uit 10) winnaar van het open kampioenschap van Nederland.

Met andere woorden: Baljakin mag er niet te licht over te denken, en uit de voorbeschouwing die Egbert van Hattem afgelopen donderdag aan de kandidatenmatches wijdde, valt op te maken dat de Wit-Russische grootmeester dat ook inderdaad niet doet. Maar één ding is zo goed als zeker: mocht Baljakin eenmaal door de verdediging van de Afrikaan heen breken, dan is het ook een gelopen race. Want 'Bass' heeft, anders dan bijvoorbeeld zijn landgenoot Macodou N'Diaye, eenvoudig niet de kracht om op dit (torenhoge) niveau zèlf het spel te 'maken' - ook dàt hebben zijn partijen in Nijmegen ten overvloede duidelijk gemaakt.

Van werkelijke spanning zal mijns inziens dus uitsluitend sprake zijn zolang het in de match nog gelijk staat, òf bij een voorsprong van Ba. Overigens: Baljakin en Bassirou Ba hebben elkaar tot dusver slechts tweemaal ontmoet. Zowel in Dakar 1991 (N'Diaye Diouf Mémorial) als in Den Haag 1994 (WK) werd het remise, waarbij opmerkelijk was dat beide partijen hetzelfde aantal van 67 zetten vergden!

En dan de tweekamp waarnaar elke rechtgeaarde damliefhebber met kloppend hart uitkijkt: Gantwarg - Schwarzman! Waar voor menigeen de afloop van Baljakin-Ba al bij voorbaat vaststaat, is het in het geval van Gantwarg en Schwarzman vrijwel ondoenlijk een speler aan te wijzen die zelfs maar licht favoriet is. Zo kruisten Gantwarg en Schwarzman - voorzover ik heb kunnen nagaan - tot nu toe twaalf maal de degens, maar desondanks is de onderlinge score nog steeds in evenwicht: ieder won éénmaal van de ander, de overige tien partijen eindigden alle in een puntendeling.

Behalve deze nuchtere cijfers is het echter vooral het karakter van hun onderlinge partijen dat een voorspelling omtrent de uitkomst zo buitengewoon bemoeilijkt. Want op een enkele, verwaarloosbare uitzondering na, kenmerken de duels tussen Gantwarg en Schwarzman zich door een ongekend felle strijd, waarin nu eens de één, dan weer de ander op de beste kansen kan bogen. Dat strijdbare karakter, dat men bij voorbeeld ook weerspiegeld ziet in een gemiddelde van bijna zestig zetten per partij (kom daar tegenwoordig nog eens om!), maakt tegelijkertijd dat ik - als 'consument', zal ik maar zeggen - mij bijzonder verheug op deze match.

Van de twaalf partijen die Gantwarg en Schwarzman sinds 1988 tegen elkaar hebben gespeeld, heb ik er in de loop der jaren nog maar twee laten zien: die uit het Sovjet-Russisch kampioenschap 1989 (Schwarzman miste in deze partij op de 70ste zet de winst) èn Gantwargs zege in het toernooi van Palanga 1992. Twee van de twaalf: dat is natuurlijk veel te weinig. Daarom geef ik hieronder nog drie andere partijen tussen deze beide giganten. In de hoop dat we de komende weken op soortgelijk moois getrakteerd worden.

Gantwarg - Schwarzman

(Kampioenschap USSR 1991)

1.32-28 19-23 2.28x19 14x23 3.37-32 10-14 4.41-37 17-21 5.35-30 20-25 6.33-29 11-17 7.39-33 6-11 8.44-39 1-6 9.30-24 5-10 10.47-41 21-26 11.50-44 14-20 12.32-28 23x32 13.37x28 26x37 14.41x32 16-21 15.46-41 11-16 16.36-31 21-26 17.41-36 26x37 18.42x31 17-21 19.31-26 7-11 20.26x17 12x21 21.48-42 11-17 22.28-23 8-12 23.32-27 21x32 24.38x27 17-22 25.43-38 22x31 26.36x27 6-11 27.42-37 11-17 28.37-31 17-21 29.49-43 21x32 30.38x27 2-7 31.33-28 3-8 32.39-33 18-22 33.28x17 12x32 34.33-28 32-37 35.31x42 7-11 36.44-39 11-17 37.23-19 8-12 38.19x8 12x3 39.43-38 9-13 40.38-32 17-21 41.28-23 21-27 42.32x21 16x27 43.39-33 10-14 44.42-37 14-19 45.23x14 20x9 46.37-32 27x38 47.33x42 13-18 48.24-19

Om niet strategisch ten onder te gaan, moet wit in feite een volle schijf geven. Maar Gantwarg zal zich in een 4x2 eindspel nog juist weten te redden.

48...18-22 49.29-23 3-8 50.34-30 25x34 51.40x29 4-10 52.45-40 15-20 53.42-38 9-13 54.38-33 13x24 55.33-28 22x33 56.29x38 24-30 57.38-32 20-24 58.32-27 30-35 59.40-34 24-29 60.23-18 29x40 61.27-22 40-44 62.22-17 44-49 63.18-12 8-13 64.12-7 35-40 65.17-11 13-19 66.7-1 40-45 67.11-7

Remise.

Gantwarg - Schwarzman

(Naaldwijk 1992)

1.32-28 17-21 2.37-32 21-26 3.41-37 11-17 4.34-29 18-22 5.40-

34 13-18 6.45-40 9-13 7.29-23 18x29 8.34x23 3-9 9.40-34 20-24 10.34-30

De inleiding tot een offer-variant waarmee Gantwarg al vaker succes heeft gehad.

10...13-18 11.30-25 18x29 12.47-41 7-11 13.31-27 22x31 14.36x27 17-21 15.41-36 9-13 16.44-40 12-17

Schwarzman stelt zich zodanig op dat wit niet (meer) 46-41? mag spelen wegens 26-31! en 19-23 enz. met dam.

17.49-44 1-7 18.37-31 26x37 19.42x31 7-12 20.31-26 12-18

Laat (noodgedwongen?) een grootscheepse afwikkeling toe die een 17x16 in een 7x7 stand omtovert!

21.28-23! 19x37 22.39-34 21x32 23.34x3 24-29! 24.33x24 37-42! 25.48x28 17-21 26.3x20 13-19 27.24x13 15x24 28.26x17 11x42 29.43-38 42x33 30.44-39 33x44 31.50x39

Wit staat beter, maar het is niet voldoende.

31...10-14 32.40-34 5-10 33.39-33 6-11 34.36-31 16-21 35.33-28 11-17 36.46-41 14-19 37.25-20 19x8 38.20x29 8-13 39.29-23 2-8 40.41-37 8-12 41.34-29 13-18 42.35-30 10-14 43.30-24 4-10 44.37-32 21-26 45.31-27 10-15 46.24-19 17-21 47.19x10 15x4 48.27x16 26-31 49.16-11 31-36 50.11-7 12x1 51.23x12 36-41 52.12-8 41-47 53.29-23 47-20 54.8-2 20-25

Remise.

Schwarzman - Gantwarg

(WK 1994)

1.32-28 19-23 2.28x19 14x23 3.37-32 10-14 4.41-37 5-10 5.34-29 23x34 6.39x30 14-19 7.44-39 10-14 8.40-34 20-25 9.30-24 19x30 10.35x24 17-22 11.45-40 11-17 12.46-41 6-11 13.31-27 22x31 14.36x27 18-23 15.50-45 14-19

16.40-35 19x30 17.35x24 17-21 18.49-44 21-26 19.45-40 13-18 20.33-28 4-10 21.28x19 9-14 22.38-33 14x23 23.33-29 11-17 24.43-38 17-21 25.38-33 12-17 26.41-36 7-12 27.33-28 1-7 28.28x19 18-22 29.27x18 12x14 30.42-38 14-20 31.38-33 7-12 32.33-28 8-13 33.36-31 10-14 34.31-27 3-8 35.48-42 14-19(!) 36.42-38?

Op 36.40-35 19x30 37.35x24 ervoer Schwarzman 37...13-18 38.44-40 2-7 met de dreiging 39...25-30 enz. als vervelend. Maar om te beginnen zijn de consequenties van die afwikkeling minder ernstig dan die van de tekstzet, en bovendien moet wit in deze variant op meerdere manieren gunstig kunnen offeren.

Het offer dat Schwarzman in de partij brengt, is op zich uiterst dubieus, zo niet incorrect. Toch zal hij er bijna mee winnen...

36...19x30 37.38-33 20-24! 38.29x20 15x24 39.47-42 30-35 40.34-29 24-30?

In opperste tijdnood doet ook Gantwarg het verkeerd. Na 40...12-18! 41.29x20 25x14 42.28-22 enz. had zwart in elk geval een voordelig dammeneindspel gehad.

41.40-34! 13-18 42.29-24!

Dit was het 'kleinigheidje' dat Gantwarg had overzien toen hij zoëven tot 40...24-30 besloot. Wit lijkt nu te gaan winnen, maar merkwaardig genoeg blijkt de zwarte stand nog juist houdbaar:

42...30x19 43.28-22 17x28 44.33x24 12-18 45.39-33 8-13 46.33-28 2-7 47.42-38 7-11 48.38-33 11-17 49.33-29 17-22 50.28x17 21x12 51.32-28 12-17 52.37-32 16-21 53.27x16 26-31 54.34-30 25x23 55.28x8 31-36 56.8-3 36-41! 57.3x26 41-46!

Met dank aan de 'hangende' schijf op 44!

58.32-27 46-28

Remise.

Meer over