Daling verkeersdoden stagneert door minder strenge aanpak politie

Het aantal verkeersdoden is in Nederland de laatste vijf jaar minder hard gedaald dan in veel andere Europese landen. Nederland boekt minder progressie omdat de politie minder streng de verkeersveiligheid handhaaft, stelt de Europese Raad voor Transportveiligheid (ETSC).

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Vooral de afnemende controles op verkeersovertredingen en smartphonegebruik zijn volgens de Verkeersveiligheidsraad gevaarlijk.

Nederland behoorde in 2008 nog tot de wereldtop op het gebied van verkeersveiligheid, maar volgens de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) is die tijd voorbij. 'De stijging van het aantal verkeersdoden in 2015 was al een waarschuwing', aldus SWOV-directeur Peter van der Knaap. 'De trend is dalend, dus dat was echt uitzonderlijk. Dit rapport laat zien dat we het ook in Europees verband minder goed doen. We zijn aan de verkeerde kant van het rijtje beland.'

Uit het ETSC-rapport, gebaseerd op cijfers die landen zelf insturen, blijkt dat de daling van het aantal verkeersdoden in Nederland, Finland en Zweden de afgelopen vijf jaar is gestagneerd. In diezelfde landen worden steeds minder boetes uitgedeeld, zegt de ETSC. Het aantal boetes voor smartphonegebruik daalde in de meeste Europese landen, maar nam met gemiddeld 22 procent nergens zo sterk af als in Nederland.

Strenger optreden

De Nationale Politie erkent dat Nederland weer strenger moet optreden. Minister van der Steur (Veiligheid en Justitie) pleit sinds februari voor een inhaalslag op het gebied van verkeersveiligheid, aldus een woordvoerder. 'Toen heeft hij een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin staat dat het beter en scherper moet en dat er wordt gewerkt aan een impuls voor de verkeershandhaving. Dit geldt nog steeds.' In deze brief zegt de minister dat bellen en het gebruik van sociale media achter het stuur meer aandacht krijgt.

Politie en het Openbaar Ministerie stelden begin dit jaar andere prioriteiten voor de verkeershandhaving in 2016 tot 2018 wegens nieuwe inzichten, laat de politie weten. 'De belangrijkste ongevalsoorzaken en dus prioriteiten zijn nu alcohol, door rood licht rijden, te hard rijden, verkeersveelplegers en afleiding.' In een eerdere Leidraad stonden veelplegers en afleiding nog niet als belangrijkste redenen genoemd. Met name die laatste factor is volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid steeds belangrijker. 'Voor de komst van de smartphone gingen we ervan uit dat een derde van de ernstige verkeersongevallen door afleiding kwam, maar bij recent onderzoek in de VS bleek het ruim 60 procent', zegt directeur Van der Knaap. 'Whatsappen en sms'en waren grote boosdoeners.'

Volgens het SWOV hangen de Nederlandse verkeersdoden inderdaad samen met minder handhaving. Mensen die gevaarlijk rijden worden veel te weinig van de weg gehaald en gecorrigeerd, vindt de directeur. 'Het aantal zogeheten staandehoudingen daalde van 1,46 miljoen in 2007 naar 240 duizend aantal in 2015. Dat is ronduit ongewenst. Als we minder verkeersdoden willen moet dit echt weer terug naar het oude niveau.' Eerder toonde de landelijk projectleider Infrastructuur bij de politie, Egbert Jan van Hasselt, zich ook al kritisch over die daling. 'Vroeger deelde een agent jaarlijks zo'n honderd bekeuringen uit', aldus Van Hasselt in politievakblad Blauw. 'Nu nog maar vijftien. Politie corrigeert misdragingen in het verkeer te weinig. Verkeersdeelnemers zien dat politie negen van de tien keer overtredingen tolereert. Dat kan niet.'

Op het gebied van automatische handhaving - trajectcontroles en flitspalen - scoort Nederland goed, vinden veel partijen. Dat soort handhaving is goedkoper en brengt minder administratie met zich mee dan staandehoudingen. Er bestaan wel camera's die door de voorruit filmen en handen op smartphones kunnen registreren, maar deze worden volgens Van der Knaap alleen in Zweden en Frankrijk gebruikt. Maar ook zonder deze camerasystemen valt iets aan het smartphonegebruik en het aantal verkeersdoden te doen, vindt de directeur. 'In 2014 raakten meer dan 20 duizend mensen ernstig gewond door een verkeersongeval. De totale kosten van verkeersschade bedraagt jaarlijks zo'n 12,5 miljard. Staandehoudingen zijn zeker niet gratis, maar met dat bedrag in het achterhoofd wel rendabel.'

null Beeld Volkskrant
Beeld Volkskrant
Meer over