Rechtbankverslag

‘Daar zit-ie’: het kalende achterhoofd van hoofdverdachte Ridouan T.

Hoofdverdachte Ridouan T. verscheen maandag voor het eerst om zich te verantwoorden voor een lange reeks moordopdrachten.

Veel zwaarbewapende politie op de been bij de extra beveiligde rechtbank in Osdorp, waar het Marengo-proces maandag begon.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Veel zwaarbewapende politie op de been bij de extra beveiligde rechtbank in Osdorp, waar het Marengo-proces maandag begon.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Daar zit-ie’, wijst een woordvoerder van de rechtbank op een kalend achterhoofd op een groot beeldscherm vol achterhoofden. Ridouan T., tot eind 2019 de meest gezochte Nederlandse moordverdachte, zit in de voorste verdachtenbank naast zijn advocaat, Inez Weski. Achter hem zitten nog vijftien verdachten van betrokkenheid bij een reeks moorden, tussen evenzoveel advocaten. Kroongetuige (en medeverdachte) Nabil B., wiens broer en advocaat werden vermoord, zit onzichtbaar in de afgeschermde getuigenbox.

Maandag begon het beruchte liquidatieproces Marengo in de zwaarbeveiligde ‘bunker’ in Osdorp. Het proces is niet alleen berucht omdat het gaat over een reeks nietsontziende liquidaties en het grote aantal verdachten, maar ook omdat het zich in de aanloop naar deze inhoudelijke behandeling al drie jaar kenmerkt door ruzies tussen verdachten onderling, tussen advocaten onderling, tussen advocaten en het Openbaar Ministerie en tussen de familie van de kroongetuige en het Openbaar Ministerie.

Vanwege het coronavirus zit de bunker ‘vol’, en moeten journalisten het proces volgen via een livestream in het perscentrum dat op Schiphol is gebouwd voor het internationale MH17-proces. Op vier grote beeldschermen worden daar talloze toga’s en achterhoofden geprojecteerd.

De zitting begint met het voorlezen van de aanklacht. De zeventien verdachten staan onder meer terecht voor een lange reeks moordopdrachten, waarbij de namen van de slachtoffers en de omstandigheden waaronder ze werden doodgeschoten worden voorgelezen. ‘Achter elk van deze feiten schuilt verdriet en gemis’, declameert de aanklager, die anoniem moet blijven – sinds advocaat Derk Wiersum in september 2019 werd vermoord, mag de pers geen namen en herkenbare tekeningen van de rechters en aanklagers meer verspreiden.

Zwijgrecht

Alle verdachten, op de kroongetuige na, ontkennen betrokkenheid bij liquidaties, of beroepen zich op hun zwijgrecht. Daarna begint de rechtbank met de ondervraging van kroongetuige Nabil B.. In ruil voor halvering van de strafeis van 24 naar 12 jaar, heeft B. belastende verklaringen afgelegd over de ‘geoliede moordmachine’, zoals de aanklagers de organisatie rond Ridouan T. noemen, en waarvan Nabil B. tot begin 2017 zelf deel uitmaakte. In tientallen geheime kluisverklaringen legde hij getuigenissen af over negen moorden en enkele pogingen daartoe.

‘In 2016 ging u meedoen met mensen vermoorden’, stelt de rechter.

‘Klopt’.

‘Kunt u uitleggen waarom?’

‘De oorlog kwam akelig dichtbij’, verklaart de kroongetuige, die zich in de heersende cocaïne-oorlog steeds onveiliger ging voelen. Hij wist van een plan om zijn toenmalige vriend, medeverdachte Saïd R., te ontvoeren. ‘Als Saïd kan worden ingeladen, kan ik de volgende dag ook worden ingeladen’, klinkt B’s stem vanuit de getuigenbox. Daar kwam bij dat een crimineel met de politie praatte – ‘ik had zelfs zijn verklaringen op een usb-stick gekregen’. En toen hij bij een moord betrokken raakte, ‘was er geen weg meer terug’.

Nadat er een vergismoord werd gepleegd en het slachtoffer een goede kennis van B. bleek te zijn, kwam hij in gewetensnood, vertelt hij.

‘Waarom besloot u zichzelf aan te geven?’, vraagt de rechtbankvoorzitter.

‘Voor mijn rust en veiligheid’, antwoordt Nabil B. ‘Ridouan T. wilde van me af.’ Kroongetuige B. had de gestolen vluchtauto geleverd die bij de vergismoord was gebruikt. Hij ging in gesprek met de familie van het slachtoffer, en biechtte daar op dat Ridouan T. bij de moord was betrokken. T. kwam erachter dat B. hem mogelijk zou verraden, vertelt de kroongetuige, waarna B. zich voor zijn eigen veiligheid liet oppakken en insluiten.

‘Wat verwachtte u van uw overstap naar justitie?’ vraagt de rechter.

‘Je moet afscheid nemen van je leven’, antwoordt Nabil B., die sinds zijn aanhouding begin 2017 vastzit. ‘De grootte kon ik me voorstellen, maar de impact niet.’

Rechtbanktekening van Ridouan T.  en advocaat Inez Weski. Beeld Adrien Stanziani
Rechtbanktekening van Ridouan T. en advocaat Inez Weski.Beeld Adrien Stanziani

Ridouan T.

Aan het slot van deze eerste zitting mag hoofdverdachte Ridouan T. vragen stellen aan de kroongetuige. Hij wil zich ‘niet rechtstreeks richten tot die leugenaar’, en vraagt of Nabil B. weleens persoonlijk contact heeft gehad met leden van ‘die organisatie’, anders dan zijn vrienden Mohamed en Saïd R. ‘Heeft hij weleens met deze mensen gegeten en gedronken? Ging hij weleens met ze uit?’

Met de meesten had hij geen contact, blijkt uit antwoorden van de kroongetuige.

‘Heeft hij weleens opdrachten van de heer T. gehad?’ schampert hoofdverdachte T., doelend op zichzelf.

‘Niet rechtstreeks’, antwoordt Nabil B.

‘En hoe weet hij dat doorgestuurde pgp-berichten van mij afkomstig zijn?’, vraagt T. door. ‘Staat mijn naam erop?’

Er is ‘genoeg bewijs’ dat de berichten van T. komen, reageert Nabil B.

Tijdens een schorsing staan buiten dertien jongemannen die hoofdverdachte Ridouan T. hun steun betuigen. Hun witte T-shirts zijn bedrukt met de tekst ‘This is no fair trial!!!’ Ze maken deel uit van een grotere groep sympathisanten die bij de bunker in Osdorp demonstreert, vertelt een van hen aan de Volkskrant. Omringd door bewapende marechaussees roept hij de volledige naam van de hoofdverdachte. Schrijf maar op: Ridouan moet vrijkomen!’ Als hij hoort dat achternamen van verdachten niet voluit in de krant komen, schreeuwt de groep: ‘Free T.’, gevolgd door: ‘Houdoe – ja, ik kom uit Brabant’.

Het proces wordt op 7 april voortgezet.

Waarom het Marengo-proces zo beladen is?

Bijna alles wat tot nu toe tijdens dit megaproces is gebeurd, is zonder precedent. Het Marengo-proces is een van de grootste, meest complexe strafzaken tot nu toe. Voor de verdachten staat veel op het spel: sommigen hangt een levenslange celstraf boven het hoofd. Wat is ‘Marengo’, wie zijn de sleutelfiguren en om welke delicten draait de zaak? Dit is wat je erover moet weten.

Het is daarnaast een van de meest beladen strafzaken ooit, een die inmiddels gepaard gaat met zware beveiliging. In 2018 werd de onschuldige broer van de kroongetuige doodgeschoten. Volgens de vorige kroongetuige-advocaat werd er door justitie rekening gehouden ‘met een steen door de ruit’, maar niet met een wraakmoord op onschuldige familieleden. De familie van de kroongetuige had het Openbaar Ministerie hier echter al wél in een vroeg stadium voor gewaarschuwd. Vorig jaar vertelde een andere broer van Nabil B. in een interview met de Volkskrant hoe de deal hem in een schim veranderd heeft.

In 2019 werd ook kroongetuige-advocaat Derk Wiersum vermoord. De zeer gewaardeerde jurist groeide uit tot het symbool van de bedreigde rechtsstaat. Lees hier de reconstructie over de dag die de Nederlandse rechtspraak voorgoed veranderde.

Meer over