D66 moet nu eerst met schets toekomst komen

Op verzoek van de Volkskrant analyseert Jan Terlouw over welke vragen het afkalvend D66 zich moet buigen voor zijn toekomstige bestaan....

Jan Terlouw

Lousewies van der Laan riep vorige op verkiezingsavond haarpartijgenoten op na te denken over de toekomst van de partij. Mijns inzienszijn hierbij minstens de volgende drie onderwerpen relevant.

Ten eerste de identiteit van de partij. D66-aanhangers zijn meer zoekersdan weters. De partij had altijd veel aanhangers onder wetenschappers ende beste vriend van een wetenschapper is twijfel. Veel D66'ers zijn lid vaneen kerk, maar zelden dogmatici, veeleer zoekend en tastend, agnosten. DeD66-stemmer, de vrijzinnig-democraat, de sociaal-liberaal, is wars vanfanatisme. Hoed u voor mensen die iets zeker weten. Zijn emotie wordtgedaagd voor de rechterstoel van de rede. Zijn hart is links, zijn hoofdrechts. D66 heeft geen blauwdruk van de maatschappij, hij heeft dewaarheid niet in pacht, hij beseft dat veel zaken tijd- en plaats gebondenzijn.

In de periode dat ik eerstverantwoordelijke was voor de koers van departij heb ik zulke mensen bij duizenden ontmoet en met hengeestverwantschap gevoeld. Blijkbaar herkennen velen van hen dezeinstelling niet meer in D66 nu. Waardoor komt dat? Die vraag beantwoorden,heeft de prioriteit.

D66'ers mogen zoekers zijn en het beeld oproepen van de eeuwige nuance,ik vind het onterecht dat de partij dikwijls het verwijt kreeg onduidelijkte zijn. Besluiten zijn meestal op tijd genomen, onlangs zelfs voortijdig.We gaan impopulaire keuzen niet uit de weg. Twijfelmoedig was de partijzelden. Dat mag niet in de politiek.

Daarom, ten tweede, moet D66 na nog een jaar als betrouwbare partnerte hebben doorgeregeerd, een helder programma op hoofdpunten presenteren.Wat mij betreft gaat dat allereerst over de verre toekomst, een thema datik bij niet een partij voldoende vind.

Onze planeet erodeert. De aarde verpaupert. We hebben duurzame energienodig. Bescherming van natuurgebieden. Respect voor dieren. Toekomst vooronze kleinkinderen. We zijn Europees gericht, we zien de onvermijdelijkheiden ook de voordelen van globalisering, we willen ons daarvoor inzetten, opvoorwaarde dat de urgentie van bescherming van de globe wordt aangepakt.Met daden.

D66 staat voor een sociale samenleving. Maar ons mensbeeld isrealistisch en we beseffen dat mensen prikkels nodig hebben om nietafhankelijk en passief te worden. We erkennen dat een sociale samenlevingmoet worden verdiend door de economie en dat we dus moeten zorgen dat diefloreert. Dat is daarom een belangrijke voorwaarde voor goed sociaalbeleid.

Vervolgens, ten derde, moet de kiezer zo precies mogelijk weten wat metzijn stem gebeurt. Mij lijkt een centrumlinks kabinet gewenst. Devernieuwing van links, gecombineerd met de stabiliteit van het centrum.Evenwel, gezien de laatste verkiezingsuitslag lijkt de mogelijkheid van eenlinks kabinet in beeld te komen. Het is ook niet ondenkbaar dat, mocht D66zich herstellen, zo'n links kabinet alleen mogelijk is met onze steun.Moeten we die geven?

Het beleid van het huidige kabinet heeft door impopulaire maatregelenhet in het verschiet komen van een linkse meerderheid veroorzaakt, maar inrede moet worden erkend dat veel van die maatregelen nodig waren. D66draagt medeverantwoordelijkheid ervoor en hoort dat beleid op hoofdlijnen in de komende verkiezingscampagne te verdedigen. Ik heb voor deelname aandit kabinet gestemd. Het was in 2003 nodig en ik heb er geen spijt van.Maar een natuurlijke omgeving voor D66 is het niet.

Nieuwe tijden scheppen nieuwe mogelijkheden. Ik vrees dat een puur linkskabinet in zijn enthousiasme er te zijn voor de zwakken, maatregelen zalnemen die op de langere termijn nadelig voor die zwakkeren uitpakken.Vandaar mijn voorkeur voor centrumlinks. Maar moet de partij steun aan eenpuur links kabinet bij voorbaat uitsluiten? Ik vind van niet. Ik ben ergeen voorstander van dat de lijsttrekker met gebonden handenformatiebesprekingen ingaat. Wel vind ik dat in de partij voor deverkiezingen van 2007 er grondig over moet worden gediscussieerd.

Meer over