Nieuws

D66 mikt op meerderheidskabinet, desnoods met ChristenUnie

D66 zet alsnog in op een meerderheidskabinet. De partij wil eerst met de zes partijen uit het ‘brede midden’ van de Tweede Kamer onderhandelen. Lukt dat niet, dan behoort een voortzetting van de huidige coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie ook tot de mogelijkheden.

 D66-leider Sigrid Kaag met haar partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma. Beeld Freek van den Bergh
D66-leider Sigrid Kaag met haar partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma.Beeld Freek van den Bergh

Dat heeft partijleider Sigrid Kaag zondag gezegd tijdens een ontmoeting met partijleden in Amsterdam. De D66-leider verstaat onder het ‘brede midden’ VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks en ChristenUnie. Zij sluit op voorhand niet uit dat de gesprekken beginnen met zes, maar eindigen met een combinatie van een aantal van die partijen, bevestigt een woordvoerder van D66.

‘Een bekende wijsheid bij onderhandelingen is dat je nooit als eerste moet bewegen’, zei Kaag zondag. ‘Maar laat ik nu de eerste zijn die met de ogen knippert. Of het politiek handig is, weet ik niet. Dat het voelt als het goede, dat weet ik wel. Wij zijn bereid een concessie te doen. Wij zijn bereid onze politieke blokkade op te heffen.’

De uitspraken van Kaag zijn dus bedoeld om de impasse in de kabinetsformatie te doorbreken. Maar het is zeer de vraag of dat met deze openingszet gaat lukken. VVD en CDA hebben eerder al aangegeven niet met vijf partijen in een kabinet te willen, laat staan zes, omdat dit niet nodig is voor de vorming van een meerderheidskabinet.

Bij de VVD wordt waarschijnlijk mede hierom nog terughoudend gereageerd op Kaags voorstel. ‘Wij hopen op een constructief gesprek bij de informateur morgen’, aldus een woordvoerder van de VVD.

Minderheidskabinet niet erg in trek

Maandag ontvangt informateur Johan Remkes volgens afspraak de leiders van VVD, D66 en CDA om verder te praten over de kabinetsformatie. Zijn opdracht drie weken geleden luidde juist om te kijken of er een minderheidscoalitie kan worden gevormd, omdat alle pogingen tot nu om tot een meerderheidsvariant te komen, zijn afgewezen door diverse partijleiders.

VVD-leider Rutte en CDA-voorman Hoekstra weigerden tot grote teleurstelling van D66 om te onderhandelen over een kabinet met zowel PvdA als GroenLinks. Kaag wilde op haar beurt aanvankelijk niet onderhandelen over een voortzetting van het huidige kabinet van VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

Afgelopen week werd steeds duidelijker dat D66 de minderheidsvariant toch niet ziet zitten. Een kabinet met alleen VVD, CDA en D66 voelt voor de democraten te rechts.

Ook de variant van alleen D66 en VVD wordt amper nog serieus genomen sinds het gedwongen aftreden van Kaag als minister van Buitenlandse Zaken. Met de rugdekking van slechts 58 coalitie-Kamerleden dreigt voortdurend een motie van wantrouwen. ‘Een minister stapt dan elke dag in een regen van kogels’, aldus een D66’er afgelopen week.

Om dezelfde reden worden ze ook bij de VVD en het CDA steeds minder enthousiast over een minderheidsvariant. Hoewel het rechtse blok niet zit te wachten op een zespartijenkabinet, zal er ditmaal serieuzer dan voorheen over de optie worden nagedacht.

Interessante zet

Het interessante aan de zet van Kaag is dat zij VVD en CDA hiermee dwingt op inhoudelijke gronden aan te geven waarom zij niet met zes partijen om tafel zouden willen. Dat wordt moeilijk, omdat afgelopen donderdag bij de Algemene Politieke Beschouwingen glashelder werd dat de partijen op basis van de inhoud prima tot een compromis kunnen komen.

Als VVD en CDA de onderhandelingen überhaupt niet willen aangaan met zes partijen, kan D66 de schuld voor het mislukken van een meerderheidsvariant bij het rechtse blok neerleggen.

De worst die VVD en CDA wordt voorgehouden is deze: als de inhoudelijke gesprekken tussen VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks en ChristenUnie niets opleveren, is D66 ook bereid te praten over voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Dat heeft de grote voorkeur van Rutte en Hoekstra.

ChristenUnie niet langer uitgesloten

Tot dusver hield D66 de boot af om te regeren met ChristenUnie, omdat die partij qua medisch-ethische kwesties en emancipatie te ver zou afstaan van D66. Toch stond ook al in het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer dat de ChristenUnie voor D66 wèl een optie was in combinatie met VVD, PvdA en GroenLinks, dus zonder het CDA.

Het nieuwe van Kaags voorstel is dat D66 zich nu bereid toont te regeren met twee christelijke partijen, dus inclusief ChristenUnie. Liefst met twee linkse partijen daarbij, maar desnoods zonder. Daarmee komt de doorstart van het huidige demissionaire kabinet weer in zicht.

Kaag stelde in haar toespraak zondag dat ze deze stap zet omdat ze ‘het nationale belang’ nu voorop wil stellen. ‘Nederland snakt naar een doorbraak.’

Meer over