D66 kon dit onmogelijk laten passeren

Dat Job Cohen de Amsterdamse burgemeestersketen als vanzelf naliet aan een partij-genoot, gaat D66 te ver...

Van onze verslaggever Jaap Stam

Het leek de perfecte voorbereiding van een geruisloze overdracht van de macht. In het diepste geheim bereidde burgemeester Job Cohen wethouder Lodewijk Asscher voor op het tijdelijke burgemeesterschap van Amsterdam. Op het moment dat Cohen wereldkundig maakte dat hij lijsttrekker wilde worden van de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen, stond Asscher klaar om hem tijdelijk te vervangen.

De meeste partijen in de Amsterdamse gemeenteraad namen het nadeel dat Asscher als Amsterdamse PvdA-leider wel erg politiek geprofileerd is voor lief, en lieten de voordelen zwaarder wegen. Een week na het plotselinge vertrek van Cohen had Amsterdam al een waarnemer die niet hoeft te worden ingewerkt. Afgelopen vrijdag werd Asscher benoemd. De continuïteit van het bestuur was gewaarborgd.

Dat argument, de continuïteit van het bestuur, en vooral het belang dat de PvdA daaraan hecht, beschouwt Ageeth Telleman, fractievoorzitter van D66, met een licht cynische blik. ‘Het is de PvdA die het landelijk belang van de PvdA boven het belang van Amsterdam stelt. Job Cohen vertrekt op een uiterst ongelukkig moment. We zitten midden in de onderhandelingen over een nieuw college, en Amsterdam staat voor enorme bezuinigingen.’

D66, dat in de verkiezingsstrijd zwaar had ingezet op het doorbreken van de vanzelfsprekendheid van de macht, kon deze voorgekookte overdracht niet over zijn kant laten gaan en brak de onderhandelingen met de PvdA over een nieuw college onmiddellijk af. Twee dagen eerder hadden de PvdA (de grootste met 15 zetels) en D66 (de winnaar die van 2 naar 7 zetels schoot) laten weten de as van het nieuwe college te willen vormen.

Bijval krijgt D66 van de SP waar het gaat om ‘het automatisme waarmee de PvdA claimde dat de waarnemer een PvdA’er moest zijn’. Fractievoorzitter Laurens Ivens: ‘Als je met een kandidaat van een andere partij kwam, was het meteen: dat kan niet, die is niet van de PvdA.’

Volgens PvdA-fractievoorzitter Frank de Wolf werpen de Kamerverkiezingen hun schaduw vooruit. Hij verdenkt D66 ervan zoveel mogelijk PvdA’ers te willen beschadigen. De persconferentie waarop Telleman bekendmaakte de benoeming van Asscher niet te pikken, werd niet voor niets geleid door de woordvoerster van Alexander Pechtold, de landelijke partijleider. In dat scenario moet Job Cohen worden weggezet als een regent. Pechtold was er als de kippen bij om zijn Amsterdamse partijgenoten gelijk te geven. In de jongste peilingen pakt de PvdA 2 zetels van D66.

Vanochtend brengt informateur Eberhard van der Laan verslag uit van zijn gesprekken met de Amsterdamse fractievoorzitters over een nieuw college. D66 wil niet verder praten met de PvdA totdat Asscher zich heeft teruggetrokken als waarnemend burgemeester.

Dat zal niet gebeuren, waardoor de formatie een verrassende wending krijgt. De huidige coalitie van PvdA en GroenLinks wil graag verder, maar komt 1 zetel te kort. Omdat GroenLinks en de VVD niet door één deur kunnen, zou de SP weleens in beeld kunnen komen, de partij die gehalveerd uit de verkiezingen kwam en nog 3 zetels heeft.

SP-leider Ivens verwacht in elk geval een telefoontje van de PvdA. ‘Er is een linkse meerderheid. Wij hebben na de verkiezingen gezegd: eerst moet D66 een kans krijgen. Die moet autonoom kunnen clashen. Dat hebben ze gedaan. Nu zijn wij aan de beurt.’

Meer over