Nieuws

D66, CDA, PvdA en GroenLinks sluiten kabinet met Rutte vooralsnog niet uit

Na een rumoerig weekend zijn de fractieleiders dinsdag weer bijeen om een uitweg te zoeken uit de vastgelopen kabinetsformatie. De mogelijke regeringspartijen D66, CDA, PvdA en GroenLinks sluiten een kabinet met Rutte vooralsnog niet uit. Ook JA21 doet de deur nog niet dicht.

Kaag, Hoekstra en Rutte tijdens de bijeenkomst met Tweede Kamervoorzitter Arib. Beeld ANP
Kaag, Hoekstra en Rutte tijdens de bijeenkomst met Tweede Kamervoorzitter Arib.Beeld ANP

De zoektocht naar een nieuwe regering is een politiek mijnenveld geworden, blijkt dinsdag weer. De kopstukken van mogelijke regeringspartijen D66, CDA, PvdA en GroenLinks lopen op eieren om de vraag te beantwoorden of zij een kabinet met VVD-leider Mark Rutte uitsluiten of niet.

‘Dit zijn nog heel voorbarige vragen’, antwoordt D66-leider Sigrid Kaag dinsdagmorgen op de vraag of ze wel of niet in zee gaat met Rutte. ‘We hebben een heftige week achter de rug. Er is veel gebeurd. Ik heb bewust opgeroepen tot een periode van bezinning en reflectie’, voegt ze toe. D66 wil eerst een voorstel doen voor een informateur, die ‘stabiel de gesprekken kan oppakken’. Daarna hoopt Kaag dat het onderlinge vertrouwen hersteld kan worden: ‘Het is een fase van rust brengen en de gelegenheid om vertrouwen tussen partijen te kunnen herstellen.’

Ook het CDA wil voorlopig nog niet zeggen of de partij in een kabinet met of zonder Rutte wil. ‘Tijd en rust’ zijn nu het belangrijkste voor CDA-leider Wopke Hoekstra. ‘We hebben nu net gepraat over de enorme schade die er vorige week is geleden. Wat mij betreft is het nu belangrijk dat Den Haag even afkoelt. Dat mensen even stoppen met kakelen en dat het proces weer zijn aanvang neemt’, zei Hoekstra toen hij de Rooksalon van de Tweede Kamer uitkwam.

Daar zijn alle fractievoorzitters vanochtend bijeen gekomen om te praten over het aanstellen van een informateur, die de gesprekken moet gaan leiden tussen mogelijke regeringspartners. Naar alle waarschijnlijkheid wordt in het Kamerdebat dinsdagmiddag Herman Tjeenk Willink benoemd als de informateur die de kabinetsformatie moet gaan vlot trekken. Geert Wilders ziet meer heil in nieuwe verkiezingen. Volgens de PVV-leider is de formatie dermate verstoord dat de partijen een nieuw mandaat aan de kiezer moeten vragen.

Geen uitsluiting

PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver houden net als CDA en D66 voorlopig te kaken op elkaar over de positie van Mark Rutte. ‘Wij hebben een motie van wantrouwen gesteund, dus wat ons betreft zou hij geen premier meer zijn’, zegt Ploumen dinsdagmorgen weliswaar, maar verder weigert ze te zeggen of Rutte wat haar betreft in een nieuw kabinet kan zitten of niet. Klaver wijst dinsdag eveneens op de eerder gesteunde motie van wantrouwen, waarin de partij heeft aangegeven geen vertrouwen te hebben in Rutte als premier. Maar op de vraag of Klaver een toekomst ziet voor VVD-leider Mark Rutte in het formatieproces wil hij geen duidelijk antwoord geven.

Opvallend is dat JA21-leider Joost Eerdmans de samenwerking met Rutte niet uitsluit: ‘De deur staat niet open, maar de deur is ook niet dicht’, zei hij dinsdag. De partij steunde vorige week nog een motie van wantrouwen, maar kennelijk betekent dat bij JA21 niet per se een blokkade voor een toekomstige samenwerking.

Ondertussen ziet het ernaar uit dat Rutte gewoon aanblijft als VVD-leider. De demissionair premier zei dit weekeinde strijdbaar te zijn en is niet van plan op te stappen. De VVD vormt een front om Rutte heen. In de wandelgangen is te horen dat de partij het initiatief voor een nieuwe regering nu bij Kaag wil laten liggen. Laat haar maar een eerste stap zetten, is de gedachte. Als D66 zo graag een regering wil vormen zonder de VVD, zijn er in totaal zeven partijen nodig. Dat is zowel qua inhoud als qua aantal niet per se de meest aantrekkelijke optie voor de democraten.

Explosieve week

De kabinetsformatie is sinds vorige week donderdag extra complex geworden nadat een Kamermeerderheid een motie van afkeuring heeft aangenomen tegen demissionair premier Rutte. Zaterdag werd de zoektocht naar een nieuwe regering nóg lastiger omdat ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers expliciet zei niet met Rutte verder te willen.

De partijen nemen het Rutte erg kwalijk dat hij tijdens de gesprekken over een nieuwe regering heeft gesproken over de positie van het kritische CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Rutte zegt zich niet te herinneren dat hij met de verkenners Kajsa Ollongren (D66) en Annemarie Jorritsma (VVD) sprak over een mogelijke ministerspost voor Omtzigt. Ook beide verkenners konden zich dat niet herinneren. Maar de aantekeningen van een ambtenaar onthulden het tegendeel.

Ondertussen zijn de verhoudingen op het Binnenhof ernstig verzuurd. Het zal moeten blijken of het Kamerdebat dinsdag een uitweg uit de impasse zal bieden.

Meer over