Cultuurshock op de werkvloer

Pas om half tien op je werk komen, dat kan zomaar in Nederland. En zo zijn er wel meer gewoonten op de werkvloer waar expats zich enorm over verbazen.

CARIEN TEN HAVE

Werk

Nederlanders worden gekarakteriseerd als direct en recht door zee, dat zal niemand ontkennen. Ook op de werkvloer, hoewel het dan vaak toegedicht wordt aan onze overlegcultuur. Wordt er tijdens een vergadering een nieuw plan gepresenteerd? Dan mag iedereen zijn mening ventileren. Is een secretaresse druk als haar baas vraagt om iets te kopiëren? Dan zegt ze zonder schroom dat ze geen tijd heeft. Een zekere hiërarchie is er wel op de werkvloer, maar de afstand tussen baas en werknemer is relatief klein. De deur van de manager staat letterlijk bijna altijd open.

Die directheid wordt niet door iedereen begrepen. Onze Belgische buren omschreven ons in een abc-boek over Nederland al eens als niet tactvol, een stel ongelikte beren die niet op het juiste moment hun mond kunnen houden. Altijd maar indruk willen maken met een stevige handdruk, laten zien dat we een mening hebben, babbelen met iedereen over alles.

Annemarie Stout werkt op de afdeling Intercultural Professionals van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, de trainings- en adviesafdeling van het KIT op het gebied van intercultureel zakendoen en samenwerken. Volgens haar is het ons al van jongs af aan aangeleerd. 'Tijdens het kringgesprek op de basisschool vraagt de lerares al om je mening. Je uitspreken wordt erg gestimuleerd.'

Aan die Nederlandse botheid en directheid moeten expats (buitenlanders die naar Nederland komen) nogal eens wennen. Onze besluitvorming komt op hen over als traag en niet doeltreffend. Maar onze overlegcultuur heeft juist zijn kracht, vindt Paul Boselie, hoogleraar Strategisch human resourcesmanagement aan de Universiteit Utrecht. 'Werknemers voelen zich niet alleen gewaardeerd door de manier waarop wij besluiten nemen. Als je iets mag inbrengen en kritisch kan zijn, stimuleert dat ook de creativiteit en scherpte binnen een bedrijf. Het is een optimale benutting van human capital.' In landen waar duidelijke rangen zijn en niet iedereen zomaar zijn zegje kan doen, gaat veel kennis verloren, vindt Boselie.

Hollandse ijver

De Nederlander werkt volgens het statistisch bureau van de EU, Eurostat, het minste aantal uren per jaar van Europa. Jawel, we werken gemiddeld nog minder dan de Grieken. Maar daar moet direct bij worden aangemerkt dat de reden simpel is: wij hebben een grote groep mensen die parttime werken en het gemiddelde omlaag trekken. De Nederlander werkt gemiddeld ruim 30 uur per week, de Griekse werknemer is ruim 42 uur per week bezig met zijn baan. We werken weinig, maar wel met velen. Nederland staat dus bekend als een land met een 'short working hours regime', liefst van 9 tot 5 waarin de grens tussen werk en privé duidelijk is afgebakend.

'We verdelen ons wekelijks leven in taartpunten van taken, en het werk is daar een van', zegt Annemarie Stout. 'Na het werk zijn we vrij en willen we niets met collega's doen, ook niet in het weekend. Dan is er tijd voor het gezin, huishouden en ontspanning.'

Voor expats nogal eens wennen, zeker als ze gewend zijn om een lange gezamenlijke lunchpauze te houden, of na het werk nog een borreltje te drinken. In plaats daarvan treffen ze de Nederlander die zijn voorgesmeerde boterhammen snel voor zijn computer opeet, ijverig doorwerkt, en om vijf uur zijn spullen heeft gepakt en de deur uit gaat. Stout: 'We zijn gericht op het uitvoeren van onze eigen taken. Zijn die gedaan, dan mag je weg, ook als de baas er nog zit.' Hollandse ijver dus, in een poging om het vele werk toch voor 5 uur af te krijgen. Voor expats slaat die taakgerichtheid soms te ver door. Op een terras kun je alleen een drankje bestellen bij de ober die over jouw tafel gaat. 'Het gesegmenteerde denken van Nederlanders, dat is wat veel buitenlanders erg opvalt.'

Nuchtere Hollanders

We zijn een eerlijke volkje, ook op de werkvloer. Negen op de tien Nederlanders zeggen zich nooit onterecht ziek te melden bij hun werkgever. In andere Europese landen veinzen werknemers veel vaker dat ze niet kunnen komen werken. Carrièresite Stepstone deed onderzoek naar het liegen over ziektedagen; wij Nederlanders doen het helemaal zo slecht nog niet in vergelijking met de rest van Europa.

De Denen liegen bijvoorbeeld veel vaker over de mate van ziek zijn. 29 procent meldt zich weleens ziek omdat ze geen zin hebben om te werken of een andere reden hebben om thuis te blijven.

Zijn wij Nederlanders echt zo eerlijk? Of belet onze nuchtere mentaliteit een leugentje om bestwil? 'Er is in Nederland een groot wederzijds vertrouwen tussen werkgever en werknemer', zegt Boselie. 'Dan is het symptomatisch dat mensen zich niet zomaar ziek melden.'

Dat vertrouwen betekent ook dat Nederlanders relatief veel vrijheid en ruimte krijgen op de werkvloer. Het belangrijkste voor de werkgever is dat het werk af is en op een goede manier is uitgevoerd. Hoe iemand dat voor elkaar krijgt, is van ondergeschikt belang. Boselie: 'Ik sprak Engelsen die zich er over verbaasden dat op hun Haagse kantoor nooit werd gevraagd waarom ze pas om half tien binnen kwamen lopen. Die controle was voor hen heel gewoon, maar in Nederland minder gebruikelijk.'

Tekst

Illustratie

undefined

Meer over