Critici vrezen dat bewapeningsrace ten koste gaat van sociale uitgaven Wapenindustrie verdringt zich rond nieuwe NAVO-leden

De race om de defensiecontracten van de nieuwe NAVO-landen is in volle gang.De grote Amerikaanse en Westeuropese wapenfabrikanten lopen al vooruit op het resultaat van de NAVO-top over uitbreiding van de alliantie, komende week in Madrid....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Sinds begin dit jaar zijn de belangrijkste defensieondernemingen al bezig met campagnes voor de verkoop van vliegtuigen, elektronica en raketsystemen.

De British American Security Information Council (Basic), een organisatie van zeer kritische NAVO-watchers, schat dat het gaat om een 'wapenbazaar van minstens 35 miljard dollar'.

'Het is een enorme markt. Alleen al in de categorie gevechtsvliegtuigen gaat het om orders ter waarde van tien miljard dollar', aldus Joel Johnson van de Aerospace Industries Association, een lobby-organisatie van de luchtvaart- en defensie-industrie. 'De verkoopmanagers van Lockheed, Boeing, Northrop, Raytheon en Loral struikelen over elkaar in de hotels van de Oosteuropese hoofdsteden', aldus Johnson.

De corridors of power in het Witte Huis en op Capitol Hill zijn de grote Amerikaanse wapenhandelaars evenmin vergeten. De krachtigste lobby voor uitbreiding van de NAVO in Washington DC werd gesteund en gefinancierd door de wapenindustrie.

Het US Committee to Expand NATO, een zeer actieve ad-hoc-organisatie, wordt geleid door Bruce L. Jackson, de directeur strategische planning van de Lockheed Martin Corporation.

Tijdens diners in de Metropolitan Club voor senatoren, afgevaardigden en krantencommentatoren effent Jackson het pad naar probleemloze ratificatie van een nieuw NAVO-verdrag. Aarzelende Congresleden en hun stafmedewerkers krijgen een speciale behandeling, waartoe geheel verzorgde reizen naar Europa behoren.

Daarnaast hebben de wapenfabrikanten de verkiezingscampagnes van vorig jaar ruim gesteund. De giften van de wapenindustrie aan Democraten en Republikeinen zijn vervijfvoudigd.

Niet alleen Amerikanen, ook Fransen (Dassault Aviation), Britten (British Aerospace) en Zweden (Saab) zijn actief aan het lobbyen.

Vooruitlopend op het lidmaatschap van de NAVO zijn Polen, Hongarije en Tsjechië op hun beurt begonnen met aanbestedingsprocedures. Polen sluit binnenkort de procedure af voor de verkoop van 250 nieuwe gevechtstoestellen, die de verouderde MIG's en SU's moeten vervangen.

Tsjechië heeft wapenmakers gevraagd te dingen naar contracten voor een multi-inzetbaar gevechtsvliegtuig. Hongarije heeft besloten de MIG-21's en MIG-23's te vervangen; de 'usual suspects' dingen naar een contract ter waarde van 1,2 miljard dollar.

In een poging zich alsnog te kwalificeren als NAVO-kandidaat, heeft Roemenië al besloten tweedehands materieel van de Amerikaanse luchtmacht over te nemen. En onlangs heeft de Roemeense regering een principeakkoord over de aankoop van twaalf F-16's, F-18's en negen Hercules C-130 transportvliegtuigen getekend.

Deze aankopen worden deels gefinancierd met leningen en kredietgaranties van de VS. Het Pentagon beschikt over een fonds van vijftien miljard dollar, waarmee de omschakeling van de defensieapparaten in Centraal- en Oost-Europa wordt gesteund.

Het vooruitzicht dat de nieuwe NAVO-lidstaten in de komende tien tot vijftien jaar miljarden gaan besteden aan defensie, heeft bij het Internationaal Monetair Fonds tot ongerustheid geleid. IMF-directeur Michel Camdessus heeft eerder deze maand een vertrouwelijke, door The New York Times onthulde brief geschreven aan de Amerikaanse minister van Financiën, Rubin.

Camdessus waarschuwt de Amerikaanse regering het Pentagon in toom te houden. Hij vreest dat 'excessieve militaire uitgaven' onder druk van het Pentagon de sociale en economische ontwikkelingen kunnen schaden.

De voormalige Amerikaanse ambassadeur in de Sovjet-Unie, Jack Matlock, heeft de bewapeningsrace 'buitengewoon onverstandig' genoemd, omdat de nieuwe NAVO-leden de kosten van ultramoderne wapensystemen volgens hem niet kunnen dragen zonder te bezuinigen op sociale uitgaven.

De Amerikaanse minister van Defensie, Cohen, heeft deze kritiek van de hand gewezen met het argument dat de defensiecontracten gekoppeld worden aan investeringsprogramma's in Centraal- en Oost-Europa, soepele kredieten en kostenbesparende maatregelen.

Meer over