Crisisberaad in Duitse coalitie om opvang vluchtelingen

De Duitse regering moet spitsroeden lopen bij haar poging te voorkomen dat de coalitie tussen CDU-CSU en SPD uiteenspat op de vluchtelingencrisis.

Vluchtelingen bij de grens tussen Oostenrijk en Duitsland, gisteren. Beeld epa
Vluchtelingen bij de grens tussen Oostenrijk en Duitsland, gisteren.Beeld epa

Zondag bereikten de zusterpartijen CDU en CSU, na weken van familieruzie, een akkoord over een gezamenlijke koers - met een conflict met de SPD tot gevolg. Want de hele partij, bondskanselier Merkel incluis, pleit nu voor transitzones voor vluchtelingen aan de grens. De SPD is daar mordicus tegen en noemt het gevangenissen. Donderdag houdt de regering crisisberaad.

De transitzones, centra aan de grens waar bonafide vluchtelingen moeten worden gescheiden van 'gelukszoekers', zijn een concessie aan CSU-voorman Horst Seehofer, die er de afgelopen twee maanden alles aan heeft gedaan om Merkel het leven zuur en haar beleid zwart te maken, van flirten met de Hongaarse premier Orban tot dreigen met toetsen of de asielpolitiek van Merkel niet ongrondwettig is.

Het leverde hem een akkoord van zes kantjes op, waarin duidelijk staat dat het doel van de CDU-CSU is om de vluchtelingenstroom in te perken. Daarmee lijkt de grootste crisis tussen de christen-democratische gezusters sinds de jaren zeventig bezworen.

Lees ook: Scheurt Europa door de toestroom van vluchtelingen?

Ruzie tussen lidstaten, Merkel onder vuur, een kogelbrief voor Zijlstra: de vluchtelingencrisis zet de EU onder druk. Maar tot nu toe kwam Europa versterkt uit elke crisis. (+)

Einde aan speculaties

Ook maken de verzoening tussen CDU en CSU en de duidelijke stellingname van Merkel een eind aan speculaties dat Merkel inzake het asielbeleid dichter bij de SPD zou staan dan bij haar eigen partij. Maandag, tijdens een partijtop in Darmstadt, zei ze dat ze net zo lang zou dooronderhandelen tot de SPD overtuigd was van de ideeën van de CDU-CSU. 'We hebben SPD in het verleden wel vaker moeten overtuigen van de juiste weg.'

In het politieke spel binnen de coalitie liggen de sociaal-democraten dus opeens onderop, net als in de peilingen. Maar vicekanselier Sigmar Gabriel en partijvoorzitter Thomas Oppermann binden niet in. Zij blijven de transitzones afschilderen als gevangenissen die om te beginnen onwenselijk en bovendien onwettig zijn.

Zondag kwam daar nog een argument bij. De zones zijn vooral bedoeld om kansloze gevallen aan de grens staande te houden, en dat zijn voornamelijk migranten afkomstig van de Balkan. Begin dit jaar kwam 42 procent van de asielzoekers van de Balkan, nu nog maar 2,4 procent, blijkt uit nieuwe cijfers. Instellingen optuigen die de vluchtelingenstroom 2,4 procent kleiner maakt is volgens de SPD zinloos.

(Tekst gaat verder onder graphic).

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en CSU-leider Horst Seehofer aan het begin van de vergadering. Beeld afp
De Duitse bondskanselier Angela Merkel en CSU-leider Horst Seehofer aan het begin van de vergadering.Beeld afp
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

'Inreiscentra'

In plaats van transitzones stellen de sociaal-democraten 'inreiscentra' voor, plaatsen waar vluchtelingen worden geregistreerd en waar wordt bekeken hoe groot hun kansen op asiel zijn. Het verschil is dat mensen daar niet worden vastgehouden als ze weinig tot geen uitzicht op asiel hebben. Ook hoeven de inreiscentra niet per se aan de grens te liggen.

Volgens de CDU-CSU is er in de transitzones overigens ook geen sprake van opsluiting: vluchtelingen kunnen altijd weg: terug naar hun land. Feitelijk liggen de twee ideeën heel dicht bij elkaar, zeggen asielrechtexperts in Duitse media. De naam 'transitzones' en de vraag of er prikkeldraad omheen komt zijn de grootste twistpunten.

Frustratie

De coalitiepartners krijgen dan ook het verwijt dat ze zich verliezen in een semantische kwestie, en politieke spelletjes spelen tegen het decor van het grootste Duitse en Europese probleem van de afgelopen 25 jaar.

Als uit het geharrewar een ding blijkt, is het frustratie - frustratie over het uitblijvende antwoord op de vraag hoe Duitsland het vluchtelingenprobleem onder controle krijgt.

Want welke beleidsmaatregel de Duitsers ook op de vluchtelingenstroom loslaten, hoeveel centra ze ook bouwen, alle maatregelen lijken te verdampen zodra ze worden losgelaten op de werkelijkheid van tienduizend vluchtelingen die dagelijks Duitsland binnenstromen.

Symboolwaarde

De zones hebben dus vooral symboolwaarde - ze geven het idee dat Duitsland nog enige invloed kan uitoefenen op wie er binnenkomt en wie niet. Dat is vooral van belang voor lokale politici in de Beierse grensregio, die de afgelopen dagen steeds vaker worden geïnterviewd op nationale televisiezenders, waarbij ze enigszins wanhopig vertellen dat de grenzen écht dicht moeten om te kunnen garanderen dat zij de bestaande vluchtelingen een dak boven het hoofd kunnen bieden.

Dinsdag sprak CDU fractie-voorzitter Grosse-Börmer opeens van de noodzaak van een vluchtelingenstop - een standpunt dat tot voorkort binnen de CDU-fractie een taboe was. Ook Wolfgang Schäuble sloot die mogelijkheid in een interview met Die Zeit niet uit.

Merkel zelf lijkt er alles aan te doen om vooral niet machteloos over te komen, maar daarbij roept ze steeds harder om hulp van de rest van Europa. Dinsdag waarschuwde ze nog dat 'het vluchtelingenprobleem niet aan de Duits-Oostenrijkse grens wordt opgelost' en dat het sluiten van grenzen geen oplossing is.

Zo verandert het 'Wir schaffen das', het gaat ons, Duitsers, lukken, langzaam in 'Help ons dit te laten lukken.'

null Beeld afp
Beeld afp
Meer over