Creatief in Rotterdam

Ook Rotterdam is in de ban van de creatieve economie. In een oude graansilo aan de Maas wordt gewerkt aan The Creative Factory, een broedplaats voor jonge ondernemers....

Terwijl een fontein van blauwe vonken neerdaalt op staaldraad en beton, klinkt uit een draagbare radio keihard Numb van Linkin Park. De opzwepende muziek past goed bij de surrealistische, door booglampen verlichte zaal in de nok van de bijna honderd jaar oude graansilo. De jongens van Koos Hanenberg zijn er bezig met hun lasapparatuur, hogedrukspuiten en betonboren.

Nog niet zo lang geleden was deze ruimte het exclusieve domein van ratten, die zich vorstelijk bediend wisten met het in overvloed achtergebleven graan. Nu wordt het inwendige van het industrieel erfgoed aan de Maashaven in Rotterdam-Zuid met bouwmateriaal stap voor stap heroverd door de mens. Hier moet The Creative Factory komen, een uitvalsbasis voor jonge ondernemers die vast van plan zijn de wereld te veroveren. De opening van de eerste kantoren staat gepland voor begin december.

Veertig meter lager, op de begane grond, runt cultureel ondernemer Koos Hanenberg (51) zijn ooit toonaangevende club Now & Wow. Hij ziet als initiatiefnemer van The Creative Factory toe op de 5,5 miljoen euro kostende verbouwing van de silo, die eigendom is van het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam. De gemeente verzorgt de financiering.

‘Gelukkig zijn we er net op tijd achtergekomen dat we de landmarks aan de haven een nieuwe functie kunnen geven, in plaats van ze te slopen en er vinexwoningen neer te zetten’, zegt hij. Zijn grootste zorg is de installatie van de liften. ‘Maar goed, die klus hebben we uitbesteed aan een gespecialiseerd bedrijf.’

Hanenberg is hier vlakbij geboren, een kind van Charlois. Liefdevol spreekt hij over het ongepolijste Rotterdam. Hij is er de man niet naar om zijn schuin op de kade geparkeerde Citroën CX keurig op slot te zetten. Welnee joh, nergens voor nodig. Hij wijst op een passerende dealer en een meehuppelend heroïnehoertje. Hoort erbij op de Maaskade, zegt hij, nooit last van gehad.

Vol vuur praat hij over de slagkracht van de creatieve economie, die op veel plaatsen in de wereld een hype lijkt te hebben veroorzaakt onder lokale bestuurders. Tijdens een dinertoespraak voor Rotterdamse ondernemers sprak VVD-wethouder Mark Harbers (Economie) onlangs zo veelvuldig over het belang van ‘out-of-the-box-denken’ dat de zaal er een beetje onrustig van werd.

Ruimte genoeg voor creatief ondernemen langs de Maas. In oppervlakte is Rotterdam groter dan Amsterdam en Den Haag bij elkaar, met een veel lagere woningdichtheid per vierkante kilometer. En met onderwijsinstellingen als de Willem de Kooning Academie, de Academie van Bouwkunst, de Hogeschool voor Muziek en Dans, de School of Communication & Media en de Erasmus Universiteit voldoet de stad ruimschoots aan de voor een creatieve economie vereiste aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardige opleidingen. Minpunt blijft de onbalans tussen laagopgeleiden (te veel) en hoogopgeleiden (te weinig).

De stadsbestuurders hopen dan ook vurig dat het aantal creatieve werkers de komende jaren zal blijven toenemen. Dikke kans dat deze vaak avontuurlijk ingestelde types juist de sociaal zwakkere wijken van Rotterdam verkiezen als ideale, want goedkope woonplek. Met de juiste ondersteuning van de gemeente kan zo een sneeuwbaleffect ontstaan: goed opgeleide creatievelingen kunnen verloederde buurten weer vitaliteit geven, dat is ook elders in de wereld bewezen.

‘In Oud-Charlois is het aantal gevestigde kunstenaars in acht jaar tijd toegenomen van een handjevol tot 120’, aldus PvdA-wethouder Dominic Schrijer (Grotestedenbeleid, Werk, Sociale Zaken). Hij kan niet genoeg het belang beklemtonen van het gehoopte sociaal-culturele neveneffect van The Creative Factory voor Rotterdam-Zuid.

Deelgemeente Charlois heet in het beleidsjargon een ‘kansenzone’, wat wil zeggen dat het een achterstandsgebied is waarin het Rijk, de stad en de woningcorporaties vele extra miljoenen pompen. In zo’n zone betaalt de overheid de helft terug van de investering van ondernemers. Wie hier een ton investeert in zijn eigen zakelijke toekomst, krijgt 50 duizend euro aan gemeenschapsgeld in de schoot geworpen.

Het verklaart mede waarom de vraag naar een werkplek in The Creative Factory het aanbod ruimschoots overstijgt. Maar er zijn meer pluspunten. ‘Drie grote ramen met een breed zicht op de skyline van Rotterdam’, lacht Andre Freyssen van het bedrijf CCCP over zijn kantoor in wording, op de zevende verdieping van de graansilo. ‘Als creatieve ondernemer kun je je in Nederland geen betere plek wensen.’

Met het gerenommeerde hiphoplabel TopNotch en muziekzender Base 7 is CCCP (televisieformats, creatieve reclameconcepten) tussen de 45 start ups in de silo een van de deelnemende bedrijven die al wat langer op eigen benen staan. Het Amsterdamse bedrijf wil per se ankeren in Rotterdam. ‘Voor de lange termijnontwikkeling’, zegt Freyssen. ‘Want Rotterdam is een blauwdruk van hoe Nederland er over twintig jaar uitziet.’

Met steekwoorden als ‘ruw’, ‘rauw’, ‘bruut’ en ‘woest aantrekkelijk’ wil Rotterdam zich nadrukkelijker profileren als de plek waar het gebeurt. Weg van de misvatting dat landelijke en Europese trends in Amsterdam worden aangeslingerd. ‘Rotterdam is de bakermat van de underground’, bezweert Hanenberg. ‘Ondernemers in de creatieve sector, ook die uit Amsterdam, willen hier een vestiging. Omdat ze de boot niet willen missen.’

De grote presentatiehal op de tiende verdieping van The Creative Factory kan duizend bezoekers bergen en moet in februari gereed zijn voor gebruik. Wethouder Schrijer droomt ervan dat dit de plek wordt waar straks internationale popsterren na hun optreden in Ahoy’ of de Amsterdam Arena een afterparty geven.

‘Amsterdam is een Anton Pieckmuseum’, smaalt Freyssen. ‘Mooie plaatjes, maar er gebeurt niet veel.’ Hij spreekt daarentegen lyrisch over de etnisch gevarieerde ‘humuslaag’ van de Rotterdamse straat, waaruit een creatief bedrijf als CCCP veel inspiratie kan putten. ‘Voor BNN maken we hier de opnamen voor het grote straattaaldictee. Dat is andere koek dan Philip Freriks vanuit de Eerste Kamer.’

Voor niet meer dan 135 tot 165 euro per maand heb je als jonge ondernemer een heuse werkplek in The Creative Factory, inclusief secretariële ondersteuning. Zodat de telefoon ook wordt aangenomen als je nog even in de schoolbank zit of in de kroeg hangt. Ook coachende ondersteuning is inbegrepen. Roken is er niet toegestaan, laat staan blowen. Het moet wel professioneel blijven.

Er is gezocht naar een juiste mix van creatieve disciplines, van starters (45) versus gevestigde ondernemers (6), van autochtone (38) versus allochtone (13) bedrijven.

De 31-jarige Leo van Loon, door Hanenberg aangezocht voor het dagelijks beheer van de creatieve fabriek, voorziet een geweldige kruisbestuiving. ‘Afspraak is dat je als huurder van een werkplek moet reageren op een uitnodiging van een andere huurder die met jou wil praten over mogelijke samenwerking’, zegt hij.

‘Dat is de Coffee Meet Limiet, waarmee we willen voorkomen dat ondernemers bij gebleken succes alleen nog druk zijn met hun eigen business. Wie na twee weken nog niets van zich heeft laten horen, kan door ons uit het pand worden gezet.’

Ook de Rabobank heeft een eigen kantoor in The Creative Factory, met een adviesfunctie voor de starters die straks wellicht nog wat onwennig naar hun eerste balans turen. De beslissing om als grote speler mee te doen, is vooral van strategische aard, zegt Arjen van Klink van Rabobank Rotterdam. ‘Wij willen graag een positie veroveren in de creatieve economie. Dat kan alleen als je er dicht op zit en je er tegenaan bemoeit.’

De bank ziet de graansilo bovendien als een mooi uithangbord, als imagoversterker. ‘Want het wordt een hippe plek waar spannende dingen gaan gebeuren, op een jonge en dynamische manier. In andere steden gebeurt dat ook, maar in Rotterdam heerst toch het gevoel van: we try harder.’

Meer over