CPB vindt spoorlijn onrendabel

De banen die de Zuiderzeelijn in het Noorden creëert, kosten ongeveer 2,3 miljoen euro per stuk. Het maakt niet uit voor welke variant wordt gekozen, een opgewaardeerde intercity of een hogesnelheidsverbinding, zoals een magneetzweefbaan....

Dit blijkt uit een notitie van het Centraal Planbureau (CPB) uit 2000. Het stuk is destijds niet naar de Tweede Kamer gestuurd, hoewel het op verzoek van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is geschreven. Ook alle andere CPB-notities over de Zuiderzeelijn, die stuk voor stuk zeer negatief zijn, zijn nooit naar het parlement gestuurd. Wel is de Kamer zijdelings geïnformeerd over de CPB-bevindingen.

De nieuwe spoorlijn moet Amsterdam met Groningen verbinden. Het stimuleren van de werkgelegenheid is de belangrijkste reden om hem aan te leggen. Maar de Zuiderzeelijn levert het Noorden slechts 350 tot 1400 banen op. Daar tegenover staan maatschappelijke verliezen van 680 miljoen euro (voor een snelle intercity) tot 3,4 miljard euro (voor de magneetzweefbaan).

De kans is groot dat deze bedragen in de praktijk nog hoger uitvallen, meent het CPB. De werkgelegenheid kan bijvoorbeeld tegenvallen doordat bedrijven in het Noorden door de snelle verbinding meer concurrentie krijgen uit de Randstad. Ook kunnen werklozen uit het Westen de banen in het Noorden inpikken. Slechts 7500 werkenden zullen vanwege de Zuiderzeelijn naar het Noorden verhuizen. Het ruimtegebrek in de Randstad wordt daarom nauwelijks teruggedrongen.

Ondanks alle nadelen wil het kabinet toch maximaal 2,73 miljard euro uittrekken voor de snelle verbinding naar het Noorden. De Noordelijke overheden leggen nog eens een miljard euro op tafel. Alle extra kosten gaan naar het bedrijfsleven. De voorkeur gaat uit naar de verbindingen die maatschappelijk het meest onrendabel zijn, namelijk een HSL-verbinding en de magneetzweefbaan.

Gezien de hoge kosten en de lage opbrengsten raadt het CPB aan om ook 'minder vergaande alternatieven' te bestuderen. Het bestaande spoor kan op drukke trajecten, bijvoorbeeld tussen Almere en Amsterdam, worden uitgebreid. Dergelijke alternatieven zijn echter nooit serieus tegen het licht gehouden.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de Zuiderzeelijn.

Meer over