Corruptie van 'kroonprins' verlamt Zuid-Korea

De corruptieschandalen in Zuid-Korea hebben president Kim Young-sam tot een knieval gedwongen. Hij zal vandaag of morgen zijn volk excuses maken en toegeven dat zich onregelmatigheden hebben voorgedaan bij de financiering van zijn verkiezingscampagne....

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

De president blijft weinig bespaard. Hij dacht bij zijn verkiezing de geschiedenis in te gaan als de kampioen van de corruptiebestrijding, maar afgelopen weekeinde werd zijn jongste zoon, Kim Hyun-cho, gearresteerd op beschuldiging van belastingontduiking en het aannemen van steekpenningen. De 37-jarige Kim jr. zou 6,6 miljard won (14 miljoen gulden) hebben aangenomen en 1,4 miljard won (1,7 miljoen gulden) aan belastingen hebben ontdoken.

De arrestatie van de 'kroonprins', zoals hij genoemd wordt, is de voorlopige climax in een omkoopschandaal dat de regering steeds meer verlamt en het land tot een diep zelfonderzoek heeft gebracht. Het schandaal heeft de regering nu zo verzwakt, dat de hervormingen die nodig zijn om de economie op stoom te houden, in gevaar dreigen te komen.

De jongste aflevering in de rij schandalen begon in januari met het faillissement van het staalconcern Hanbo. De oprichter van Hanbo, Chung Tae-soo, zou politici en bankdirecteuren hebben omgekocht om leningen los te krijgen voor de bouw van een kolossale hoogoven.

In februari werden een minister, een vertrouweling van de president en acht zakenlieden en politici in staat van beschuldiging gesteld. Dit eerste openbare onderzoek was broddelwerk. De aanklagers probeerden het hachje van de betrokkenen te redden.

Maar de verontwaardiging bij het publiek was zo groot dat de regering overstag ging. Openbare aanklagers zijn in Zuid-Korea gewend hun orders van de president te krijgen, maar nu kwam er een onafhankelijke onderzoeksrechter. Tevens ging een parlementaire commissie aan de slag. Ondervragers beten woedend van zich af toen ze Kim jr. aan de tand voelden: 'Je hebt ons verraden. Waarom deed je dit?' Kim, onthutst over zoveel vijandschap, barstte herhaaldelijk in tranen uit.

Dat de vader zijn zoon niet meer uit handen van justitie kon houden, is een teken dat de tijden veranderen. De president en zijn Nieuw Korea Partij (NKP) vinden nu ook dat het corruptiekwaad moet worden aangepakt en dat de band tussen overheid, banken en zakenleven ongezond innig is.

Sohn Hak-kyo, een jonge NKP-parlementariër die snel aan invloed wint: 'Wij moeten breken met onze traditie, want geen enkele politicus in Korea heeft helemaal schone handen.' Sohn wil dat het land zich bezint. 'We moeten toe naar corruptieloze politiek.'

Niet alleen de regeringspartij is betrokken bij het Hanbo-schandaal. Politici van verschillende oppositiegroeperingen gaven toe smeergeld te hebben opgestreken. Daarom wil de oppositiecoalitie Nationale Raad voor Nieuwe Politiek snel schoon schip maken en de komende maanden al met nieuwe regels komen voor donaties aan partijen.

Maar met de presidentsverkiezingen van december in het vooruitzicht lijkt een radicale breuk met het verleden niet in het belang van de regeringspartij. De naam van president Kim is tot nu toe niet in verband gebracht met het Hanbo-schandaal. Maar Kim is op zijn quivive. Hij kan volgens de grondwet niet nog eens presidentskandidaat zijn en is bang dat het schandaal hem na december blijft achtervolgen.

Zijn twee voorgangers werden veroordeeld wegens het aannemen van steekpeningen. Veel mensen geloven dat de president wel degelijk een rol heeft gespeeld in het corruptienetwerk. Deze kwestie overvleugelt de zoektocht naar een geschikte opvolger.

Zuid-Korea wordt steeds kritischer over de corruptie, die in alle geledingen van de samenleving is doorgedrongen. De zaak-Hanbo maakte duidelijk dat de commando-economie, die het Koreaanse wonder gestalte gaf, is achterhaald. Tot de jaren tachtig deelde de regering de orders uit in het bedrijfsleven en kregen de banken bevel de groei met leningen te financieren.

Banken bleken niet gewend zelf risico's te beoordelen. Volgens kenners waren de plannen van Hanbo voor nieuwe hoogovens ingegeven door grootheidswaan en niet door economisch gezonde motieven. Ook andere grote conglomeraten hebben te veel krediet opgenomen en zitten met enorme schulden.

'Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat de Zuid-Koreaanse banken er slecht aan toe zijn', zegt Lee Hanh-boo, president van het onderzoeksinstituut van Daewoo. Ze hebben veel leningen afgegeven na politieke druk en smeergelden, en niet na eigen evaluatie van de projecten. Die blijken nu niet te worden afgelost.

Banken moeten net als de grote bedrijven wennen aan zelfstandig opereren. Lee ziet aanwijzingen dat dit proces al aan de gang is, want zakenlieden klagen dat het veel moeilijker is geworden om leningen te krijgen. Hij noemt de Koreaanse economie opmerkelijk succesvol en flexibel, maar waarschuwt dat de grootste krachttoer nog moet komen. 'Wij zijn snel opgeklommen van arm land naar tijgereconomie en prijzen ons gelukkig met het lidmaatschap van de OESO (de club van rijke landen, red.). Maar de hereniging met het Noorden komt onafwendbaar naderbij.' Die zal veel vergen van de Zuid-Koreaanse economie.

Meer over