ReportageCarnaval

Corona of niet, ‘carnaval gaat altijd door, net als Kerstmis’ – de vraag is alleen in welke vorm

De lol van carnaval zit hem in de duizenden uren voorbereiding. Daarom is vereniging De Flierefluiters in Hoeven al driftig aan het lassen en schilderen. 

Leden van carnavalsvereniging De Flierefluiters bouwen aan hun carnavalswagen, ook al is het ongewis of de optocht volgend jaar kan doorgaan.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Ook als het carnaval wordt afgelast, bouwen wij stug door aan onze carnavalswagen’, zegt Bas van Hoof zonder blikken of blozen. Hij is voorzitter van carnavalsvereniging De Flierefluiters in het Westbrabantse dorp Hoeven en staat samen met zijn 16-jarige zoon Gijs te lassen aan een enorm vlechtwerk van staaldraad – dat uiteindelijk een vijf meter hoge olifant moet opleveren, één van de tien hoofdfiguren op de wagen.

‘De carnavalsoptocht is natuurlijk het doel, het hoogtepunt van het jaar’, vervolgt hij in de bouwloods op het erf van een voormalige tuinder. ‘Maar eigenlijk is het gezellig bouwen met elkaar belangrijker dan de optocht. Dacht je dat we anders duizenden uren energie zouden steken voor één rondje om de kerk? Samen bouwen aan zo’n wagen, van jong tot oud, dat is geen hobby, maar een passie. Het gaat om de sfeer, de saamhorigheid, samen iets creëren.’

Die bouwkoorts, dat bouwen als sociaal gebeuren is voor mensen van boven de rivieren vaak moeilijk te begrijpen, verzucht Oscar Schmidt. ‘Ja, dat is misschien wel voer voor psychologen’, grapt hij tijdens een koffiepauze in de bouwloods. Maar het is de rode draad in zijn leven. ‘Je bent er jaarrond mee bezig. Je sociale contacten lopen via de carnavalsvereniging. Het is je leven.’

De Flierefluiters tellen 70 leden, van 8 tot 78 jaar. De bouwclub bouwt in wisselende samenstelling voorlopig vooral op dinsdag- en donderdagavonden, en na de jaarwisseling vrijwel alle dagen en avonden van de week. ‘Wat moet je anders doen in de winter?’, zegt Miep Verburg (76), die vooral het schilderwerk voor haar rekening neemt. ‘En als de wagen klaar is, en alles daarop beweegt, dan staan de traantjes in de ogen.’

Dus kom bij De Flierefluiters niet aan met de vraag: zal het carnaval nog wel doorgaan in deze coronatijden? ‘Carnaval gaat altijd door, net als Kerstmis’, reageert Van Hoof. ‘Het is alleen de vraag in welke vorm. Natuurlijk geloof ik niet dat we straks nog met 600 man zwetend in een klein zaaltje polonaise gaan lopen. Maar met de optocht in de buitenlucht kun je veel organiseren, en ook nog coronaproof.’

Zo kun je de route twee keer zo lang maken om het publiek langs de route meer te spreiden. Je kunt de hele route afzetten en met inschrijving of registratie van toeschouwers werken. Je kunt ook elke wagen op een afzonderlijke locatie of plein neerzetten en het publiek er via looproutes langs leiden. ‘Dat gebeurt ook op het beroemde Las Fallas-festival in Valencia – daar staan alle reuzenpoppen en beelden op verschillende plekken in de stad’, aldus Van Hoof.

Afgelasten of afwachten

In Brabant bleek het afgelopen carnaval een ‘superspreading event’ voor verspreiding van het coronavirus. En hoewel het komende carnaval nog vijf maanden weg is, wordt in de meeste gemeenten van Zuid-Nederland al druk gepiekerd over wat te doen: nu al afgelasten, nog even afwachten wat die tweede golf doet of alternatieve feestvormen verzinnen die coronaproof zijn?

Sommige plaatsen hebben de knoop al doorgehakt. Vanwege de coronacrisis hebben Geertruidenberg en Roosendaal een dikke streep gezet door alle grote carnavalsactiviteiten, waaronder de optocht. In Breda is nog geen besluit genomen, maar roept de Stichting Kielegat de carnavalsverenigingen wel op geen carnavalswagens te bouwen. ‘We willen voorkomen dat ze maandenlang aan het bouwen zijn en dat het dan niet kan doorgaan’, verklaarde een woordvoerder eerder deze maand.

Daar snappen ze in Hoeven, niet ver van Breda, dus helemaal niets van. ‘Doodzonde, zo’n oproep, en nergens voor nodig’, vindt Van Hoof. ‘De hobby is het bouwen. Als de optocht niet kan plaatsvinden, bouwen we de wagen gewoon voor 2022. Dan maken we hem twee keer zo lang.’

In de meeste dorpen en steden is de officiële aftrap van het nieuwe carnavalsseizoen op 11 november al wel afgelast of zodanig aangepast dat feestdrukte in en buiten cafés kan worden vermeden. In Den Bosch heeft de Oeteldonksche Club gekozen voor ‘een minimale variant van d’n elfde van d’n elfde’: geen fysieke opening op de Parade dus, waar gewoonlijk duizenden carnavalsvierders in Oeteldonkse jasjes en boerenkielen op afkomen, maar ‘een digitale opening die iedereen online kan volgen’.

Carnavalsvereniging De Flierefluiters in Hoeven bouwt door aan de carnavalswagen. Of de optocht door zal gaan is ongewis.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De Brabantse Carnavalsfederatie doet een oproep aan alle carnavalsverenigingen om met creatieve ideeën te komen voor een aangepast, coronaproof carnaval. ‘Carnaval zit in ons bloed’, zegt BCF-voorzitter Rob van de Laar. ‘Je moet wel iets organiseren. Want als je niks doet, dan kan het juist uit de hand lopen. Je kunt niemand verbieden gekostumeerd over straat te lopen.’

Hossen

Natuurlijk, massabijeenkomsten zijn niet toegestaan, zingen ook niet en in het café moet iedereen aan een tafel zitten – dus massaal hossen zal er medio februari niet bijzijn. Maar ook hij denkt aan kleinschalige evenementen, zoals afzonderlijke praalwagens op pleinen of bescheiden optredens in cafés, met beperkt publiek en timeslots. ‘Het zal minder uitbundig zijn, maar je wilt de mensen toch die beleving geven’, aldus Van de Laar.

‘Carnaval is het feest van de creatieve mensen, die verzinnen wel iets’, zegt Van Hoof van De Flierefluiters. Zo is in Raamsdonk een plan uitgewerkt voor het leutfeest op meerdere feestpleinen of zelfs een weiland,met maximaal 250 mensen per locatie.

Veel carnavalsvierders hopen vurig dat de tijdige komst van het coronavaccin nog redding kan bieden. Lukt dat niet, dan moet iedereen maar roeien met de riemen die men heeft, vindt Van Hoof. ‘En anders gaan we in Brabant gewoon enkele weken in quarantaine’, zegt hij met een grijns. ‘Dan sluiten we de provincie af van de rest van Nederland en gaat Brabant twee weken op slot. Lekker feesten en daarna weer twee weken in quarantaine, om bij te komen.’

Zingen, dansen, schreeuwen: hoe het coronavirus op hol slaat via superverspreiders. Waarom, en wat is daaruit te leren voor de aanpak?

Aan ‘even’ geen feest gaat meer dan een leuke tijd verloren. Het gemis aan festivalgevoel is niet alleen een luxeprobleem.

Meer over