Coole tv uit het noorden

Met originele en spannende series laat Scandinavië de oude tv-naties lachend achter zich. 'Bij ons telt het script.'

ANNA VAN DEN BREEMER

Een fronsende Steven Van Zandt kijkt vanaf een reusachtig billboard neer op de flanerende voorbijgangers op de Boulevard de la Croisette in Cannes. De tv-serie Lilyhammer, over een maffiabaas die neerstrijkt in het brave Noorse dorpje Lilyhammer, werd deze week op de internationale tv-beurs MIP aan de Côte d'Azur gepresenteerd als de nieuwe Noorse hit. 'Een historische stap, dat wij deze serie in zijn oorspronkelijke vorm hebben verkocht aan de Verenigde Staten', zei Tone C Rønning, hoofd drama van de Noorse publieke omroep NRK.

Met dank aan de Scandinavische lente, oftewel de doorbraak van Noord-Europese tv-producties door populaire misdaadseries als The Killing,The Bridge en Wallander. Met het politieke drama Borgen en het humoristische Lilyhammer lijkt die lente tegenwoordig verder te rijken dan het misdaadgenre. Wat is de succesformule van het Scandinavische televisielandschap? Die vraag werd tijdens de MIP-beurs - waar de internationale tv-wereld deze week samenkwam - besproken met de betrokken producers en omroepen.

'Scandinavië heeft een lange weg afgelegd', zegt Piv Bernth, hoofd drama bij de Deense publieke omroep DR. Want hoewel de regio een lange traditie kent op het gebied van film en theater bleef de kwaliteit van televisie lang achter. 'We besloten mensen van het witte doek aan te trekken.' Het succes van dramaseriefabriek DR - bedenker van The Killing en Borgen - wordt bepaald door een strikt beleid. 'Geen boekbewerkingen, geen remakes van andere series maar alleen originele inhoud die we zelf bedenken en schrijven', zegt Bernth. De omroep hanteert een streng one vision-beleid: scriptschrijvers hebben het laatste woord en niet de hoge piefen.

Bij de Scandinavische omroepen wordt veel geld geïnvesteerd in het aantrekken van vernieuwende scriptschrijvers. 'Zodra een script als een recept voelt, gooien we het om', zegt Bernth, 'The Killing onderscheidt zich van de meeste misdaadseries omdat het niet plotgestuurd is. Twintig afleveringen lang gaat het over één zaak.'

De inbreng van scriptschrijvers gaat ver, zij maken bijvoorbeeld de keuze voor bepaalde acteurs. Zo schreef Søren Sveistrup van The Killing de rol van detective Sarah Lund speciaal voor actrice Sofie Gråbøl. 'We hadden al met Gråbøl gewerkt in de serie Nikolaj og Julie', zegt Bernth. 'Ze is een vrouwelijke en emotionele actrice en we wilden haar uitdagen om een heel andere kant van zichzelf te laten zien. Zo is de rol van Sarah Lund ontstaan; ze is zakelijk en je zult haar nooit zien lachen. Een personage dat altijd een enigma zal blijven.' Ook in de nieuwe Noorse serie Lilyhammer wilden schrijvers Anne Bjornstad en Eilif Skodvin per se Soprano's oudgediende Van Zandt voor de hoofdrol.

Het eindeloze gesleutel aan scripts lijkt nogal een luxe voor een publieke omroep. Bovendien zijn de budgetten beperkt. Zo heeft de Deense omroep DR maar eenachtste van het budget van de BBC te besteden.

'De enige manier voor een klein land met een kleine markt om goede tv-series te maken, is samenwerken', zegt Christian Wikander van het Zweedse SVT. Zowel met andere Scandinavische omroepen, zoals SVT en DR dat deden bij The Bridge, als met buitenlandse partijen.

Zo wordt het geplande tweede seizoen van Lilyhammer gefinancierd door het Amerikaanse Netfix en The Killing werd geproduceerd door de Deense publieke omroep DR, in samenwerking met het Duitse ZDF Enterprises. Later werd er een remakegemaakt van de serie door de Amerikaanse studio FOX.

'De budgetkrapte in de VS komt handig van pas', zegt Bernth van DR. 'De rechten om een Amerikaanse versie van The Killing te maken, zijn nog altijd veel goedkoper dan een show zelf ontwikkelen.'

Op de MIP-beurs in Cannes wordt dit internationaal samenwerken om kwalitatieve tv-series te ontwikkelen gepresenteerd als het model voor de toekomst. 'Het is niet gemakkelijk', waarschuwt Tone C Rønning van het Noorse NRK. 'Noren zijn koppig. Er zijn al snel te veel chefs in de keuken. Producers die je van buiten aantrekt, willen vaak ook invloed hebben op creatief gebied. Je moet dus duidelijke regels maken.'

De reputatie van Scandinavië als broedplaats voor kwalitatieve tv-series legt de makers geen windeieren. 'Steeds vroeger in het proces kloppen landen aan voor de namaakrechten. Voor onze nieuwe sciencefiction-serie Real Humans gebeurde dat al voordat de eerste uitzending en kijkcijferresultaten er waren', zegt Wikander van het Zweedse SVT.

'Het is opeens cool om een Scandinavische producer te zijn. Voor het eerst bellen grote westerse producers onze producenten om te zien waar ze mee bezig zijn.'

undefined

Meer over