Controle bij bio-landbouw vertoont manco's

Het raadsel van het bio-schandaal mag zijn opgelost, het tumult verstomt nog lang niet. Niet de bio-boeren, maar de tussenhandel is schuldig....

Wiens schuld is het dat consumenten in Duitsland en mogelijk ook in Nederland maandenlang biologische eieren en kippenvlees hebben gegeten, zonder dat iemand waarschuwde dat ze waren besmet met kankerverwekkende, al jaren verboden onkruidverdelgers? Nu de oorzaak bekend is, richt de kritiek zich op de manco's in het controlesysteem van de biologische landbouw.

Sinds de invoering van één centraal Öko-keurmerk in Duitsland, pas een jaar geleden, lijken de controlesystemen voor de bio-landbouw niet langer toereikend. Voorheen schreef de biologische werkwijze een kringloop voor - van voer tot verwerking diende op één en hetzelfde bedrijf te gebeuren. Nu is de markt in schakels van een keten verdeeld.

'Een bio-varkensmester krijgt voer van een bio-voerleverancier en hij geeft zijn vlees door aan een bio-slachter', legt Helmut Born uit van het Deutsche Bauernverband. 'Elke schakel wordt gecontroleerd, maar de informatie wordt onderling niet uitgewisseld.'

Volgens Born gebeurt dat sinds een jaar wél bij de conventionele landbouw, waar wordt gewerkt aan een QS-keurmerk (kwaliteit en zekerheid). Zowel het bio- als het QS-keurmerk zijn een plan van Renate Künast, de Duitse minister van Consumentenbescherming, Voeding en Landbouw.

Hoewel Künast zaterdag opgelucht vaststelde dat niet de biologische landbouw, maar een malafide tussenhandelaar het voedselschandaal heeft veroorzaakt, is er veel kritiek op haar optreden. Pijnlijk genoeg wisten de controleorganisatie Naturland en regionale overheidsinstellingen al in maart van het nitrofeen. Die informatie bereikte het ministerie echter pas vorige week. 'Künast heeft de consumenten in de waan gelaten dat de informatiestructuren sinds de BSE-crisis zijn veranderd', meent een CDU-Bondsdaglid. 'Nu wordt echter duidelijk, dat juist dát niet is gebeurd.'

Ook in Nederland worden de controlemechanismen voor het EKO-keurmerk nader bekeken. De inspectie kan mogelijk beter, vooral bij eindproducten.

Duitsland zal extra lobbyen voor een Europese maatregel die stelt dat producenten mogelijke gezondheidsrisico's onmiddellijk moeten melden aan de autoriteiten. Een dergelijke verordening zal in de Europese Unie pas in 2005 van kracht zijn. Veel te laat, zo wordt nu geconcludeerd.

Opmerkelijk is dat de ricico's bij het nitrofeenschandaal door de Nederlandse overheid als minder groot worden beschouwd dan in Duitsland. De risico's zijn beperkt, aldus het ministerie van Volksgezondheid: 'Als je levenslang het onkruidbestrijdingsmiddel nitrofeen via het eten naar binnen zou krijgen in de doseringen die nu in Duitsland aan de orde zijn, is er een kans van één op een miljoen dat je kanker krijgt.'

De besmette producten zijn in Duitsland toch uit de schappen gehaald, omdat men daar elk theoretisch gevaar, hoe klein ook, onaanvaardbaar acht. In Nederland is bij de beoordeling een berekening gemaakt die aantoont dat er geen sprake is van gevaar voor de volksgezondheid.

Eén verdachte partij eieren is in Nederland verwerkt in eierproducten. Deze zijn niet van de markt gehaald omdat ze geen gevaar zouden opleveren. Een andere partij eieren is wel tegengehouden en teruggestuurd.

Meer over