Reportage

Congres: ChristenUnie moet scherper zijn op bestuurscultuur

De Kamerfractie van de ChristenUnie moet strenger optreden tegen kabinetsleden die de integriteit van het landsbestuur verzwakken en niet schromen eventuele moties van wantrouwen of afkeuring te steunen. Een motie die oproept nadrukkelijk afstand te nemen van een onbetrouwbare bestuurscultuur, werd zaterdag op het partijcongres in Zwolle met een ruime meerderheid aangenomen.

Ariejan Korteweg
Partijleider Gert-Jan Segers zei ‘een ellendig politiek jaar’ achter de rug te hebben. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Partijleider Gert-Jan Segers zei ‘een ellendig politiek jaar’ achter de rug te hebben.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De omgangsvormen en bestuurscultuur in de landspolitiek groeiden uit tot het belangrijkste onderwerp van dit congres. Partijleider Gert-Jan Segers zei in zijn toespraak: ‘Er is een polarisatie ontstaan die ik nog niet eerder heb meegemaakt.’ Hij ziet voor de ChristenUnie een rol weggelegd die polarisatie te bestrijden. Op de even daarvoor aangenomen motie reageerde hij niet.

De motie lijkt een correctie op de koers van het afgelopen jaar. Rond het debat waarin op 1 april vorig jaar het vertrouwen in minister-president Rutte op het spel stond, opereerde de ChristenUnie halfslachtig. Een motie van wantrouwen werd niet gesteund. Een paar dagen later zei Segers alsnog niet in één kabinet met Rutte door te willen. Uiteindelijk sloot de ChristenUnie toch aan bij een nieuwe regering, Rutte IV.

Dat Segers zelf in zijn congrestoespraak van ‘een woestijntocht’ sprak, en zei ‘een ellendig politiek jaar’ achter de rug te hebben, zal daar niet vreemd aan zijn. Hij zei ook in zijn eigen partij heftige discussies te hebben gehad zoals hij ze niet eerder had meegemaakt. ‘We moesten ons best doen elkaar te blijven begrijpen.’ Zolang Kamer en kabinet vaak lijnrecht tegenover elkaar staan, is wat hem betreft die woestijntocht niet voorbij.

Dat de regeringsdeelname niet van ganser harte is, daarvan was dit eerste fysieke congres na de coronatijd doordrongen. Nu geldt dat altijd als de ChristenUnie regeringsverantwoordelijkheid neemt. Geen partij kan zo overtuigend uitstralen het verlangen naar macht verre van zich te werpen. ‘We zijn niet op zoek naar posities of macht’, zei Segers. Aan het slot van zijn toespraak preciseerde hij dat: ‘Als we er dan toch zitten, op de plekken waar beslissingen vallen, laten we er dan maar het beste van maken.’ Het beste, dat is voor de CU dienstbaarheid.

Op het congres werden de vijf Kamerleden en drie bewindspersonen van de CU er weer eens aan herinnerd wie hun achterban is. Een gewoonlijk blijmoedig, hulpvaardig, arbeidzaam maar vooral ook diepgelovig deel van het land dat er, gedreven door dat geloof, een in politiek opzicht ingewikkeld pakket aan opvattingen op nahoudt. Begaan met vluchtelingen en klimaat, tegen drugs en voltooid leven, voor een perspectief voor boeren. ‘We zijn een bijzonder clubje’, Segers herhaalde het telkens weer.

Gert-Jan Segers gaat op de foto tijdens het 45e partijcongres van de ChristenUnie.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Gert-Jan Segers gaat op de foto tijdens het 45e partijcongres van de ChristenUnie.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘Dit is de weg, bewandel die. Dit voor het geval u naar rechts of naar links zou gaan’, had de prediker van dienst eerder al Jesaja 30 vers 21 aangehaald. Niet links of rechts, de CU wordt nooit moe dat te benadrukken. En doet dat door de eigen inbreng in het kabinet te onderstrepen. Afschaffing studieleenstelsel, loslaten marktwerking in de volkshuisvesting, bestrijden van de wildwest op de arbeidsmarkt, eerlijker belastingstelsel; daar mag je wat Segers betreft allemaal de hand van de CU in herkennen. Vitamine-C, noemt hij dat.

Toch, het blijkt een meerderheid van de congresgangers nog niet zelfstandig genoeg. De motie waarin de Kamerfractie werd opgeroepen geen compromissen op integriteit te sluiten en de regering hier strenger op te controleren, paste volgens een van de indieners bij de CU als ambtsdragers van Jezus.

Mondkapjesdeal

In zijn toelichting verwees hij naar het debat over de mondkapjesdeal met minister De Jonge, en naar het selectieve geheugen van de minister-president. Het partijbestuur drong aan op een minder radicale lezing en wilde de fractie graag ruimte bieden voor eigen afwegingen. Dat bleek een vergeefse oproep.

Kamerlid Mirjam Bikker zei later in de wandelgangen de motie als een aanmoediging te zien om te bouwen aan herstel van normale politieke verhoudingen. Ze zei ook te verwachten dat het een lange weg is voordat de omgangsvormen in de Tweede Kamer weer op orde zullen zijn. Daarbij ziet ze de controle van de regering, en dus meer dualisme, als primaire taak: ‘Is dit een inbreng die ik als lid van de oppositie anders zou doen dan als Kamerlid van de coalitie, dat is een spiegel die ik me steeds voorhoud.’

De prediker van dienst had daar eerder, verwijzend naar Richteren 10, al toe opgeroepen: het is gemakkelijk de afgodsbeelden in de tuin van de ander te zien. Maar vraag je af: hoe zit het met je eigen Baal? Ook dat is de ChristenUnie, waar men meer dan veel andere partijen geneigd is naar zichzelf te kijken en daar lering uit te trekken.

Dat lijkt een probate werkwijze; terwijl de hele coalitie in de peilingen in de min staat, houdt de partij stand. Tot dusver slaagt de CU er andermaal in als regeringspartij zijn achterban niet van zich te vervreemden.

Meer over