Confrontatie tussen Jeltsin en Doema loopt met sisser af

Een zenuwachtige afgevaardigde had al voorgesteld de voedsel- en watervoorraden in het Russische parlement te controleren voor het geval president Jeltsin de parlementariërs opnieuw zou proberen uit te roken, maar dat bleek rijkelijk overdreven....

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

Uiteindelijk liep het debat over de motie van wantrouwen tegen de regering-Tsjernomyrdin gisteren met een sisser af. De Doema besloot tot uitstel van de stemming en daarmee waarschijnlijk tot afstel.

De oppositie ging overstag nadat president Jeltsin de Doema gebeld had met een beroep op de afgevaardigden het niet tot een confrontatie te laten komen. Jeltsin verzekerde dat de regering de kritiek van de Doema ter harte zou nemen en zei bereid te zijn mee te werken aan 'ronde-tafelbesprekingen' over de politieke en economische problemen.

Aanvankelijk zag het er nog tamelijk dreigend uit. Vice-premier Tsjoebais waarschuwde de parlementariërs voor het debat dat zij zich alvast moesten voorbereiden op nieuwe verkiezingen, tenzij zij de motie zouden intrekken.

De communistische fractieleider Gennadi Zjoeganov trok zich echter niets aan van de dreigementen van de regering en liet al zijn kanonnen bulderen. Hij beschuldigde de regering ervan een beleid te voeren dat grensde aan 'volkerenmoord'. 'De Russen sterven sneller uit dan alle andere volken ter aarde', klaagde de KPRF-leider.

Zjoeganov riep de parlementariërs op de regering-Tsjernomyrdin weg te stemmen, omdat er anders nooit een einde zal komen aan het verval van de Russische industrie en de 'verpaupering' van de bevolking.

Op het moment dat de ultra-rechtse LDPR-leider Vladimir Zjirinovski het woord nam, werd echter al snel duidelijk dat de motie maar weinig kans had, laat staan dat er een herhaling dreigde van oktober 1993, toen president Jeltsin de Opperste Sovjet ontbond en uiteindelijk het leger inzette om de weigerachtige afgevaardigden uit het parlementsgebouw te verdrijven.

Zjirinovski opperde dat de Doema-leden niet alleen een motie van wantrouwen tegen de Russische regering moesten indienen, maar ook tegen de Amerikaanse, die immers achter de teloorgang van het Russische leger en de Russische wetenschap zit.

Maar de LDPR-leider had ook praktische bezwaren. 'De motie is een pistool waarmee u op uzelf schiet', hield hij de Doema-leden voor. 'Dan komen we met z'n allen op straat te staan'.

De kans dat het zover zou komen was inmiddels al sterk afgenomen doordat de liberale Jabloko-fractie met een eigen motie van wantrouwen kwam, zodat het oppositionele kamp verdeeld raakte. Zonder de steun van de Jabloko-afgevaardigden, die bezwaar hadden tegen de communistische retoriek in de KPRF-versie, zou de motie het waarschijnlijk niet gehaald hebben.

De vermoeide toon waarop premier Tsjernomyrdin de afgevaardigden antwoordde, sprak boekdelen. Hij bood de Doema een paar concessies aan, maar deed verder nauwelijks moeite zijn minachting voor de volksvertegenwoordiging te verbergen.

Jeltsins uitnodiging de vredespijp te komen roken, kwam voor de communisten als een complete verrassing. Aannemen zou vernederend zijn voor de communisten en meteen afwijzen beledigend voor de president. In plaats daarvan stelde fractieleider Zjoeganov voor de stemming over zijn motie van wantrouwen een paar dagen uit te stellen, zodat hij overleg kan voeren met zijn achterban.

Opmerkelijk was dat het voorstel de beslissing uit te stellen eerst weggestemd werd, maar vervolgens door parlementsvoorzitter Seleznjov nog eens in stemming werd gebracht om de juiste uitslag te krijgen.

Na afloop van het debat zei Zjoeganov dat hij komende week woensdag opnieuw voor een motie van wantrouwen tegen de regering zal pleiten. Maar waarnemers betwijfelen of die veel kans zal maken na de halve capitulatie van gisteren.

Meer over