Conclaaf kan dag of jaren duren

Het conclaaf van kardinalen kan binnen een dag een nieuwe paus hebben gekozen, maar kan ook jaren duren. In 1503 werd paus Julius II binnen enkele uren gekozen, volgens zijn tegenstanders omdat hij de kardinalen had omgekocht.

null Beeld epa
Beeld epa

De gelovigen moesten echter in 1268 bijna 3 jaar wachten, totdat de kardinalen een opvolger voor paus Clemens IV hadden gekozen. Die verkiezing vond plaats in Viterbo, ongeveer 100 kilometer ten noorden van Rome. De inwoners van die stad waren het geruzie tussen de Italiaanse en Fransgezinde kardinalen in januari 1270 zo beu dat ze de kardinalen op water en brood zetten.

Pas nadat een commissie van zes kardinalen opdracht had gekregen een kandidaat voor te dragen, kwam de zaak in een stroomversnelling. Paus Gegorius X kwam aan de macht en regeerde nog geen 5 jaar. Bij de verkiezing van zijn opvolger waren de kardinalen er binnen enkele dagen uit, maar zij moesten zich al snel weer naar Rome reppen, omdat de gekozene, Innocentius V, al na een half jaar bezweek.

De laatste conclaven duurden enkele dagen. Zo werd Benedictus XVI in april 2005 in 2 dagen gekozen. Er waren vier stemrondes nodig. Zijn voorganger Johannes Paulus II werd in 3 dagen en acht stemrondes gekozen. De verkiezing van een Poolse kardinaal tot hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk werd als zeer uitzonderlijk ervaren, omdat sinds de Nederlandse paus Adrianus VI (1522-1523) alleen maar Italianen tot paus waren gekozen.

Het woord conclaaf komt van het Latijnse cum clave (met de sleutel). Daarmee wordt aangeduid dat de stemming achter gesloten deuren plaatsheeft. De conclaves worden tegenwoordig altijd gehouden in de Sixtijnse Kapel, die onderdeel uitmaakt van de Vaticaanse Musea. Paus Paulus VI bepaalde in 1975 dat er hooguit 120 kardinalen aan het conclaaf mogen deelnemen. Bovendien mogen zij niet ouder dan 80 jaar zijn, wat betekent dat de 85-jarige Benedictus XVI niet mag meestemmen over zijn opvolging.

80-jarigen kunnen wel tot paus worden gekozen, omdat de gekozene niet aan het conclaaf hoeft te hebben deelgenomen. Zo was Adrianus VI (1522-1523) niet naar Rome gereisd, maar bleef hij in Spanje, waar hij werkzaam was. Hij was op 9 januari gekozen, maar vernam de verkiezing pas 13 dagen later. Pas in maart vertrok hij uit Spanje richting Rome, alom door de gelovigen toegejuicht.

Ook hoeft de gekozene geen kardinaal te zijn, maar dat is sinds de 14e eeuw niet meer voorgekomen.

Meer over