COMPUTER ?

De computer gaat een steeds grotere rol spelen bij besluitvorming: in het bedrijfsleven, in de rechtspraak en zelfs in de politiek....

Ernst Clowting

Sjaak Priester, 'computernerd' en hoofdredacteur van het universiteitsblad Folia: 'Geloof maar dat de menselijk factor altijd een rol zal blijven spelen. Ik weet nog zo net niet of de computer erg veel zal helpen bij besluitvorming, sterker nog, ik denk dat de verwarring alleen maar groter wordt. Want hoe meer je weet, hoe lastiger de beslissing wordt. De computer voegt aan je kennis alleen maar weer een hele hoop toe. Tenzij je natuurlijk de uitkomst van de computer als de enige waarheid ziet, maar zo zal het nooit worden.'

Richard Gielen, woordvoerder van de vakcentrale FNV: 'De discussie duikt hier ook regelmatig op. Je moet natuurlijk erkennen dat de computer in veel situaties handig en zelfs onmisbaar is, maar hij kan je ook erg kwetsbaar maken als je er te afhankelijk van wordt. Dat zie je bijvoorbeeld aan de uitvoering van de sociale zekerheid. Computers berekenen de uitkeringen, en daar worden nog erg veel fouten bij gemaakt. Dus als het bij zulke eenvoudige dingen al misgaat, dan vind ik het erg moeilijk me een concrete voorstelling te maken van de computer als beslisser. Want om besluiten erdoor te krijgen, moet je toch ook gezag en vertrouwen hebben bij je personeel. Ik zie nog niet hoe dat met een computer moet. En iemand moet aanspreekbaar zijn op besluiten. Ga je dan verhaal halen bij een robot? Voordeel is misschien dat je die uit het raam kunt gooien. Nee, een digitale topmanager zie ik nog niet voor me. Laat staan een digitale premier, hoewel je dan geen ruzies meer hebt zoals laatst tussen Kok en Van Aartsen.'

Jan Merton, bureau voorlichting rechtspraak: 'De computer speelt al een rol bij de straftoemeting voor kleinere delicten. Het gaat er dan om ervoor te zorgen dat overal dezelfde maatstaven worden gehanteerd en je voor een bepaald delict in Amsterdam niet een andere straf krijgt dan in Zwolle. Maar een geheel gecomputeriseerde rechtspraak, dat zie ik nog niet voor me. Je zult bijvoorbeeld toch rekening moeten houden met persoonlijke omstandigheden.'

S. Geerars, kantonrechter in Delft en projectleider van ICT Proeflokaal, dat zich bezighoudt met automatisering in de rechtspraak: 'Rechtspraak is mensenwerk. Het beeld van de computer in het Torentje van de premier is toevallig net aan de orde geweest bij een aantal betrokkenen in ons project, en tot mijn vreugde vinden die allemaal dat het die kant niet op moet. Mensen moeten met hun verhaal bij iemand terecht kunnen en dat kun je nooit vervangen door een computer. Die kan je wel helpen de kwaliteit van de beslissing te verbeteren, aangeven waar de beslispunten voor de rechter liggen, op basis van de actuele stand van de jurisprudentie. Maar neem iets als de ''redelijkheid en billijkheid'', waarover het Burgerlijk Wetboek vaak spreekt, daar kan een computer nooit, zoals een mens, rekening mee houden. Die zal alleen zeggen: lex dura, sed lex, de wet is hard, maar het is de wet.'

Bert Mulder, tot 1 september informatieadviseur van de Tweede Kamer, nu directeur van de Informatiewerkplaats: 'Ik ben het ermee eens dat de computer een enorme rol gaat krijgen in de besluitvorming, maar probleem is dat we nog nauwelijks zijn begonnen te overwegen wat dat betekent. De term e-democracy is mooi, maar democratische besluitvorming betekent eerst en vooral dat iedereen even goed geinformeerd moet zijn, dat er op basis van gelijkheid een beslissing kan worden genomen, en daarmee is het nog steeds deplorabel gesteld. Als mij wordt gevraagd morgen te beslissing over de HSL, dat is er niet één plek in Nederland waar ik naar toe kan om over alle ins en outs van dat project geïnformeerd te worden. En dat geldt voor vrijwel alle onderwerpen: er is geen nationale agenda. Het is goed dat de discussie over de rol van de computer wordt gevoerd, maar er moet wel meer worden nagedacht. Er is gewoon niks, elke toepassing moet nog worden ontworpen, niemand weet nog hoe die gemaakt moet worden en wat de consequenties ervan zijn.'

Bericht uit de Volkskrant van 15 mei: 'Als een held die het land voor een groot onheil heeft behoed, werd Loek van Wely onthaald na zijn zege op het computerprogramma Fritz SSS* in het Nederlands schaakkampioenschap.(. . .) Voor degenen die denken dat de menselijke schaker de strijd met de computer al lang en breed heeft verloren, was het een leerzame middag. Van Wely liet zien dat het nog steeds mogelijk is een topprogramma als een beginneling te laten schutteren.'

Meer over