Communisten in voormalige DDR zoeken wanhopig naar Bekende Duitsers; Voor de PDS dreigt het einde in de Bondsdag

De gewezen schout-bij-nacht wilde afgelopen zondag net de partijcentrale betreden, het Karl Liebknecht Huis in Oost-Berlijn, toen een deurwaarder hem verzocht even mee te komen naar het gereedstaande politiebusje....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

Tweede bedrijf, maandagochtend. Het partijbestuur van de Oost-Duitse communisten, de PDS, is voor een vertrouwelijke zitting bijeen in het Karl Liebknecht Huis en wil net het schandelijke voorval van de voorgaande dag bespreken als er onaangekondigd een ziedend partijlid binnenstormt. Tien minuten lang gaat de 'overtuigde communist' tekeer. Of het PDS-bestuur gek is geworden. Hoe men het in z'n hoofd kon halen een Flottillenadmiral als lijsttrekker binnen te halen. Een Wessi bovendien, van wie in Berlijn nog nooit iemand heeft gehoord.

Derde bedrijf. De campagneleider van de PDS, voormalig Stasi-spion André Brie, heeft in Oost-Duitsland de stemming laten peilen. Hij presenteert verpletterende resultaten voor de erfgenamen van Honeckers SED. Kanselierskandidaat Gerhard Schröder dreigt zelfs bij de traditionele PDS-aanhang in te breken. Niet minder dan 15 tot 20 procent van de Oost-Duitse communisten overweegt bij de Bondsdagverkiezingen over te lopen naar de SPD van Schröder.

Anders gezegd: de kiesdrempel van 5 procent is op papier te hoog en directe zetels zitten er niet meer in. Met de PDS, het laatste politieke relikwie van de DDR, dreigt het wat de Bondsdag betreft verkeerd af te lopen. Dat fractievoorzitter Gregor Gysi woensdag door een onderzoekscommissie van de Bondsdag als Stasi-medewerker werd gediskwalificeerd, kon er ook nog wel bij - Gysi wordt immers al acht jaar vruchteloos achtervolgd vanwege zijn DDR-verleden.

Het partijorgaan, dat net als in SED-tijden onveranderd Neues Deutschland heet, doet uitgebreid verslag. In tegenstelling tot vroeger wordt alles gepubliceerd. Ook over schout-bij-nacht b. d. Elmar Schmähling, die als PDS-voorman van de straat werd geplukt, wordt niet geheimzinnig gedaan.

Ooit joeg Schmähling op DDR-spionnen als chef van de militaire inlichtingendienst van West-Duitsland. Eind jaren tachtig werd hij pacifist en wilde hij op eigen houtje naar het Kremlin met ontwapeningsvoorstellen. Het kostte hem zijn militaire carrière. Na de Duitse vereniging probeerde hij zijn geluk als computerdeskundige in de vrije Wirtschaft. En begin deze maand werd de in Keulen woonachtige ex-militair plotseling door de PDS opgesteld als lijsttrekker in Berlin Mitte/Prenzlauer Berg, een locatie waar zich onveranderd de harde kern van de partij bevindt.

De benoeming was als stunt bedoeld, als provocatie richting Bonn, waar niemand is vergeten hoe de PDS in 1994 de eerbiedwaardige Stefan Heym afvaardigde als vertegenwoordiger van de gekolonialiseerde DDR. De bejaarde schrijver uit Oost-Berlijn bleef niet lang, een spraakmakende opvolger werd gezocht.

'Een catastrofe', noemde het boze partijlid afgelopen maandag de kandidatuur van Schmähling. Volgens Neues Deutschland regent het dagelijks nog steeds telefoontjes van PDS-leden, die vrezen dat de partij met Wessi Schmähling het paard van Troje in huis heeft gehaald. De hoge marine-officier wordt namelijk verdacht van oplichting, juist in Oost-Duitsland een gevoelige zaak.

Met zijn computerfirma was Schmähling niet succesvol, het bedrijfje ging failliet. De boekhouding was evenmin geheel in orde, zodat verschillende schuldeisers naar de rechter stapten met een vordering van in totaal ruim een half miljoen mark. Zij werden in het gelijk gesteld, waardoor Schmähling regelmatig de deurwaarder over de vloer krijgt, die op alles beslag legt wat de voormalige schout-bij-nacht bij elkaar sprokkelt. Afgelopen zondag bleek hij niet meer dan 200 mark bij zich te hebben, die hij onmiddellijk moest inleveren.

Hoe nu verder? Voor de kieskring Prenzlauer Berg hebben zich inmiddels enkele echte Ossi's gemeld als lijsttrekker. Het zijn echter geen stemmentrekkers, bovendien piekert Schmähling niet over opgeven. Omdat de PDS is aangewezen op direct gekozen Bondsdagzetels - de kiesdrempel kan worden omzeild indien er net als in '94 minimaal vier kiesdistricten worden gewonnen - moéten er Bekende Duitsers aan de bak.

Zo kandideert in Leipzig de voormalige held van de werkende klasse, wielerlegende Gustav-Adolf Schur. Voor Thüringen had campagneleider Brie een arbeidersheld uit het West-Duitse Roergebied in gedachten: pastoor Dieter Kelp , verzetscoördinator tegen de sluiting van lokale staalfabrieken en kolenmijnen. Deze kandidatuur leidde binnen de PDS tot oproer, waardoor Brie zich deze maand genoodzaakt zag terug te treden.

Brie werd vervolgens door de lezers van Neues Deutschland uitgemaakt voor klasseverrader. Hij is weer terug als campagneleider en moet nu het antwoord vinden op de alles overheersende vraag bij links-Duitsland: hoe kan worden voorkomen dat Gerhard Schröder in september Groenen noch PDS nodig heeft om Helmut Kohl uit het zadel te werpen?

Meer over