Combinatie van foto's gaat te ver

Heeft de krant de grenzen van het betamelijke overschreden met de foto's van de aanslagen in Madrid? Ja, vonden veel lezers....

Het zijn opmerkingen die na elke gruwelijke foto weer komen. En het is duidelijk, de krant gaat harde foto's niet uit de weg, of het nu gaat om de moord op Pim Fortuyn, aanslagen in Kosovo of slachtoffers van aardbevingen. Telkens kreeg de redactie kritiek van lezers die geen begrip hadden voor de keuze.

Gisteren was het vooral de combinatie van de foto op de voorpagina en die op de Voorkant, het tweede katern, waarop het stoffelijk overschot van een vrouw was te zien. Hier is de persoonlijke integriteit van het slachtoffer geschonden vonden lezers.

Ik kan me hun kritiek en verontwaardiging wel indenken. Het waren beelden die niets aan de verbeelding overlieten. Ook op de redactie is uitgebreid gesproken over de vraag of ze wel of niet moesten worden geplaatst. De chef van de Voorkant wilde laten zien wat zulk zinloos geweld aanricht. Hij zegt:

'We probeerden Spanje donderdag in klap te vangen. Dat betekent: toon de emotie van het volk in reactie op alle gruwel van de ochtend in Madrid. Het feit dat het hier niet gaat om een natuurramp of een ongeluk, maar een doelbewuste slachting van honderden mensen, rechtvaardigt dat er een direct en schokkend beeld wordt gekozen.'

Op zichzelf is dat een te verdedigen besluit. Niets toont beter de onmenselijkheid van deze aanslagen. Toch vind ik de combinatie van zowel de voorpagina als de foto's in het tweede katern erg ver gaan. Ook na het zien van de eerste drie pagina's was het meer dan duidelijk wat voor hel deze aanslagen hebben veroorzaakt. Nen extra pagina had voor mij niet gehoeven.

Dat wil niet zeggen dat verwijten aan het adres van de krant over goedkoop winstbejag hout snijden. Dit verwijt kreeg de krant gisteren en ook telkens in het verleden als een omstreden foto werd geplaatst. Hoofdredacteur Pieter Broertjes heeft daarover meermalen verantwoording afgelegd in de krant. Na de moord op Pim Fortuyn en de publicatie van de dode politicus op de voorpagina zei hij: 'Dit is een verschrikkelijke gebeurtenis, de schokkende foto getuigt daarvan.' Hij besloot tot plaatsing omdat de moord zo onnederlands was, een historisch moment in de geschiedenis, waaraan de krant zich niet kan onttrekken.

Die redenering gebruikte hij ook nadat de krant een foto plaatste van de gevolgen van een aanslag in Sarajewo. Die aanslag betekende een keerpunt in de burgeroorlog.

Over de keuze van vrijdag zegt Broertjes:

'We denken wel degelijk aan de lezer. Ik weet dat die dit niet wil. Maar we hebben ook een eigen journalistieke integriteit. Het is de weg van de minste weerstand om een foto te plaatsen waarop niets is te zien. Ik vind dat de krant verslag moet doen van wat er is gebeurd. Daarbij hoort ook het beeld. Waar je bedenkingen over kunt hebben is de opeenstapeling. Dat had niet gehoeven.'

Het hoort inderdaad tot de taak van de krant om de samenleving te laten zien in al haar facetten. De gruwelijkheid van terroristische aanslagen maakt daarvan helaas onderdeel uit. Het zou mijns inziens struisvogelpolitiek zijn de ogen te sluiten voor de gevolgen die de camera laat zien. Beeld is bovendien steeds meer onlosmakelijk verbonden met tekst in de krant. Soms is dat beeld zo schokkend dat woorden overbodig zijn. Maar dat moet niet betekenen dat de krant die gruwelen dan voor zich moet houden.

De chef van de fotoredactie zegt dat hij altijd kiest voor een geserreerd beeld. 'Maar hier komt het terrorisme Europa binnen. Ik vind het mijn journalistieke plicht dat te laten zien. Die foto op de Voorkant vond ik die boodschap het beste overbrengen.'

Het zijn allemaal legitieme argumenten, die verdedigbaar zijn. Vast staat dat er niets zomaar is beslist. Blijft over de vraag naar de maatvoering. Daarover verschillen de klagende lezers in elk geval met de redacteuren die besloten tot plaatsing over te gaan.

Ik kan me het ongenoegen van de lezers voorstellen, ietsje minder was ook genoeg geweest. Maar ik kan niet meegaan met het verwijt dat respectloos is gekozen voor de meest schokkende beelden. Wie dat denkt, heeft gelijk als hij zegt dat hij zijn Volkskrant niet meer kent. Dat is bij de keuze namelijk nooit een afweging geweest.

Meer over