Colombianen hopen op invasie door VS

OVERWEGEN de Amerikanen een invasie in Colombia? Het idee van een 'Yanqui'-interventie is sinds de traumatische jaren zeventig een obsessie van Latijns-Amerikaanse intellectuelen....

Ineke Holtwijk

Er pleit meer tegen dan voor de waarschijnlijkheid van een invasie. Om te beginnen hebben de Amerikanen hun handen vol aan Kosovo. Bovendien is Colombia wat anders dan Grenada, Panama of Haïti, landen die de 'marines' al eens ongenood op bezoek hadden. Dat waren overzichtelijke staatjes. Colombia is groot, door bergen moeilijk toegankelijk en er zijn meer dan honderd verzetsfronten. De Amerikanen weten dat een oorlog in Colombia nauwelijks te winnen valt. Maar er zijn aanwijzingen dat het Amerikaans beleid ten aanzien van Colombia drastisch aan het veranderen is.

1. In jaren waren de Amerikanen niet zo druk met Colombia. President Pastrana zit om de haverklap in Washington. Afgelopen maand was het een komen en gaan van missies in Washington en Bogotá. 'Anti-drugstsaar' McCaffrey sprak over 'een noodsituatie' in Colombia en steunt het verzoek om extra hulp van Colombiaanse militairen. Prijskaartje? Ruim een miljard gulden. Madeleine Albright publiceerde in de New York Times een zeer ongebruikelijke analyse van de situatie in Colombia met wenken voor president Pastrana. Onderminister Thomas Pickering noemde Colombia (net als Oekraïne, Nigeria en Indonesië) een 'target country' (lees: problemenland). De Amerikaanse media rekenen erop dat Colombia het grote buitenlandonderwerp wordt in de Amerikaanse verkiezingscampagne.

2. De oorlog bedreigt de Amerikaanse zakelijke belangen en Colombia's drugsproductie neemt toe. De marxistische guerrillastrijders interesseren de Amerikanen verder niet. Maar het geweld remt de economische groei steeds meer en daardoor de expansie van Amerikaanse bedrijven. De Amerikanen zijn de belangrijkste investeerder en het Andesland betrekt bijna de helft van zijn import uit de VS. Zeventig procent van de cocaïne (en steeds meer heroïne) op de Amerikaanse markt komt uit Colombia. Bovendien groeit de cocaproductie daar het snelst in streken waar het verzet de dienst uitmaakt.

3. Het Pentagon vreest dat als de Colombiaanse strijdkrachten niet snel beter worden bewapend de guerrillastrijders en de drugshandelaren het land overnemen. Washington gelooft dat de FARC via onderhandelingen geallieerden in de strijd tegen de drugsmaffia kunnen worden. De VS menen dat verliezen te velde nodig zijn om de rebellen tot onderhandelen te dwingen.

4. De Colombianen zijn steeds meer voor een invasie. Bijna 60 procent is blijkens een recente enquête voorstander. Dat is opmerkelijk aangezien Colombianen fel anti-Amerikaans zijn. Vooral in de verpauperde middenklasse koestert men de illusie dat 'de gringo's' in twee weken een eind kunnen maken aan de oorlog.

5. De Amerikanen interveniëren al actief in Colombia. Na Israël en Egypte is Colombia het land dat de meeste Amerikaanse militaire hulp ontvangt. Vorig jaar was het 450 miljoen gulden. Dit jaar bijna 600 miljoen. Er zijn circa driehonderd Amerikaanse 'adviseurs' in Colombia. Bij de grens (in Peru en Ecuador) hebben de Amerikanen bases met radarinstallaties. Een satelliet die voor spionagedoeleinden in Kosovo is gebruikt, is (of wordt) nu naar Colombia gehaald.

6. De recente successen van de Colombiaanse strijdkrachten komen deels voor rekening van de Amerikanen. Dankzij de radar- en infraroodapparatuur kunnen de guerrillastrijders in veel gebieden zich niet meer onopgemerkt verplaatsen. Gesprekken worden opgevangen met Awacs-vliegtuigen; daardoor wisten de Colombiaanse militairen bijvoorbeeld dat de FARC een Venezolaans vliegtuig hadden gekaapt. Guerrillastrijders worden nu 's nachts beschoten vanuit door Amerikanen geleverde helikopters met artillerie en nachtkijkers in plaats van dat men het moet laten aankomen op man tegen man gevechten door infanterie.

7. De Amerikanen gebruiken de term narco-guerrillero's naar het hen politiek uitkomt. Linkse rebellen verbinden met drugs garandeert militaire steun zonder lastige vragen. De vorige Amerikaanse ambassadeur in Bogotá onderstreepte in ieder interview zelfs dat de FARC geen narco-guerrillero's waren omdat de Amerikanen niet voelden voor meer betrokkenheid. Nu de scepsis over het vredesplan toeneemt, is de term weer uit de la gehaald.

De FARC zijn geen cocaïnekartel. In gebieden waar ze sterk zijn, persen guerrillero's cocaboeren en drugshandelaren af en bieden zij hun bescherming. In andere delen bestrijden de drugsmaffia en rebellen elkaar. Men schat dat de FARC met afpersing meer dan een miljard gulden per jaar binnenhaalt.

8. De Amerikanen zijn ontevreden over Pastrana. Dat kan je tussen de regels door lezen bij Albright en bij Pickering. Doel, middelen en tijdspannen ontbreken in zijn vredesplan. Ze vinden dat hij te veel heeft weggegeven aan de guerrillero's en te weinig aan 'consensus building' doet.

9. Een probleemland zijn tijdens de aanloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen is gevaarlijk. Clinton zou Colombia kunnen gebruiken om zich te bewijzen. Militaire bliksemacties kunnen je populariteit en die van je vice-president veel goed doen, bewijst de recente Amerikaanse geschiedenis.

10. Ontkennen dat je een invasie beoogt, betekent niets. Clinton ontkende een invasie in Haïti en een week later stonden de 'Yanquis' in Port-au-Prince.

Meer over