Vijf vragen

‘Code rood’ komt dichtbij – wat niet wil zeggen dat er meteen een streep moet door de vakantieplannen

Ondanks de flinke stijging van het aantal besmettingen kleurt Nederland op de nieuwe kaart van het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) nog niet rood. Dat zal volgende week waarschijnlijk wel het geval zijn. Welke consequenties heeft dat voor buitenlandse vakanties?

Reizigers wachten bij de incheckbalie op luchthaven Schiphol.  Beeld ANP
Reizigers wachten bij de incheckbalie op luchthaven Schiphol.Beeld ANP

1. Welke kleur heeft Nederland nu?

Op de kaart van het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), het Europese RIVM, kleurde het noordelijke deel van Nederland vorige week groen; de zuidelijke helft was goeddeels al oranje. Daar veranderde donderdag weinig aan. Alleen Groningen – waar brandhaarden in studentenkringen ontstonden – versprong: naar oranje.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

2. Vanwaar het geringe verschil, terwijl het aantal besmettingen de laatste dagen zo oploopt?

Dat komt door de indicatoren die het ECDC hanteert. Ten eerste het aantal gerapporteerde besmettingen per 100 duizend inwoners over de afgelopen 14 dagen. Vandaar dat Nederland donderdag nog niet rood kleurde: de fikse stijging van het aantal besmettingen (donderdag: 5475 gevallen) is vorige week ingezet. De week daarvoor, die nu nog meeweegt, was het aantal besmettingen nog laag.

De tweede indicator is het aandeel van de positieve tests. Dat percentage is nu 1,3 procent – net als vorige week, maar veel lager dan de 4,5 procent die het RIVM voor ongeveer dezelfde periode rapporteerde op basis van uitslagen in de GGD-teststraten. De verklaring is dat Nederland sinds deze week ook de negatieve resultaten van Testen voor Toegang doorgeeft aan het ECDC. Dat betekent onder de streep 200 duizend tests extra, waardoor het resultaat van de breuk lager is.

3. Wanneer wordt Nederland dan ‘rood’?

Het is net die oude ijsjesreclame: ‘Hé, het is groen! Hé, nou is hij weer rood.’ Het criterium voor rood? Ervan uitgaande dat – vanwege de vele negatieve toegangs- en vakantietesten – het aandeel positieve testen onder de 4 procent blijft: vanaf 200 gerapporteerde besmettingen per 100 duizend inwoners, over een periode van twee weken. Zet de trend van de laatste dagen zich door, dan zal Nederland volgende week donderdag waarschijnlijk rood kleuren. Dat voorziet ook Hugo de Jonge. De grens voor donkerrood is 500 besmettingen per 100 duizend inwoners.

graphics reizen Beeld de Volkskrant
graphics reizenBeeld de Volkskrant

4. Moeten we deze vakantie weer naar Drenthe in plaats van naar de camping in Frankrijk?

Dat vrezen de Tweede Kamer en de reiswereld. ‘Dan gaan er allerlei verplichtingen gelden waar we eindelijk van af waren’, waarschuwde directeur Frank Oostdam van reisbrancheorganisatie ANVR.

Maar dat valt te bezien. De ECDC-kaart geeft een beeld van de coronasituatie in de Europese lidstaten, het is geen reisadvies. ‘Er is geen relatie tussen de ECDC-kaart en de nationale reisbeperkingen die individuele lidstaten hanteren. Dat is een nationale competentie, daarover besluiten lidstaten zelf’, benadrukt een ECDC-woordvoerder.

De kleuren hebben dus niet automatisch praktische consequenties, zoals wel het geval is met de reisadviezen die het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken geeft – verwarrend genoeg óók met kleurcodes van groen tot rood. BuZa kijkt wel naar de ECDC-kaart.

Dat doen andere landen ook. Maar bedenk dat landen als Frankrijk en Italië staan te springen om toeristen, ook uit Nederland. Mede daarom is het Europese Digitale Corona Certificaat (DCC) per 1 juli ingevoerd. Wie volledig gevaccineerd is (met twee tot vier weken inwerktijd), het afgelopen half jaar aantoonbaar hersteld is van corona of een negatieve (snel)testuitslag kan laten zien, mag vrij reizen binnen de EU.

De precieze interpretatie verschilt soms per land: soms mag een test 72 uur oud zijn (zoals in Frankrijk), soms maar 48 uur; soms moeten kinderen jonger dan 12 jaar ook getest zijn (zoals in Italië). Een rode kleur op de kaart maakt het coronapaspoort van Nederlanders niet opeens ongeldig. Grote delen van Spanje waren bijvoorbeeld vorige week al rood op de ECDC-kaart, en toch zijn Spanjaarden nog welkom in Nederland. Nederlanders die terugkeren uit Spanje hoeven ondanks het oranje reisadvies niet meer in quarantaine.

5. Dus de kleur op die ECDC-kaart doet er eigenlijk niet toe?

Dat is niet gezegd. Ondanks het Europese coronapaspoort kunnen landen wel degelijk scherpere eisen stellen, zeker als een land ‘donkerrood’ kleurt. Noorwegen eist al dat Nederlanders die niet volledig gevaccineerd zijn tien dagen in quarantaine gaan, ook met een negatieve PCR-test in de CoronaCheck-app. Andere landen zouden dat voorbeeld kunnen volgen. Ze zouden zelfs, in het extreme geval, reizigers uit het ‘besmette’ Nederland kunnen weigeren.

Het kan verhelderend zijn het ook van de andere kant te bekijken. Het leek erop dat Nederland deze zomer helemaal groen zou kleuren. Dan zouden, in elk geval in theorie, alle reisbeperkingen zoals een noodzakelijke negatieve test weg kunnen vallen, zoals nu bijvoorbeeld het geval is voor wie naar Duitsland of België reist over land. Dat perspectief is, als de trend zich doorzet, voor de rest van Europa wel erg ver weg.

Meer over