Coalitie van Kohl hobbelt naar '98

DE GROOTSTE entertainer van de Duitse Vrije Democraten (FDP), Jürgen W. Möllemann, was afgelopen weekeinde tijdens zijn partijcongres in Wiesbaden gehuld in een grote wit-blauwe sjaal van Schalke 04, de voetbalclub uit het Roergebied waarvan hij commissaris is....

Het succes van Schalke in het UEFA-toernooi hielp de politicus weinig. Zijn pogingen terug te keren in de Bonner machtcentrale strandden op de weerzin van het partijbestuur en de meeste gedelegeerden tegen de als intrigant, praatjesmaker en showfiguur bekendstaande voormalige minister van Economische Zaken; een plaats in het presidium werd hem niet gegund.

Dat hij niet werd gekozen, wijt Möllemann aan een domme fout van zichzelf. Hij had de afgelopen weken beter zijn mond kunnen houden, zei hij. Van wat hij had gezegd, over de FDP en partijgenoten, nam hij geen woord terug, maar nogmaals, hij had moeten zwijgen. Zo had het fenomeen in een interview gezegd dat zijn opvolger, minister Rexrodt, helemaal niet zo dom is als iedereen beweert, maar dat alles wat hij zegt 'zo beroerd uit z'n strot komt'.

Hoezeer Möllemann het bij het rechte eind heeft, bewees Rexrodt nog tijdens het partijcongres. De bewindsman legde het plotseling aan met zijn CSU-collega Waigel van Financiën. Waigel zegt deze week, in Der Spiegel, het volgende: 'De algemene cijfers over de economische ontwikkeling levert de minister van Economische Zaken. Wanneer deze - zoals overigens alle experts - zich vergist, moet de minister van Financiën opdraaien voor de gevolgen.'

Rexrodt beschuldigt Waigel thans van 'vals spelen' en gaat zelfs zover dat hij zijn prognoses in opdracht van Waigel heeft moeten oppoetsen, opdat Waigel in eigen land en bij de overige door hem tot stabiliteit gemaande euro-kandidaten geen pleefiguur slaat als hij weer eens de verwachte Duitse rapportcijfers (allemaal voldoende) over 1997 op tafel legt.

De malle, althans hoogst merkwaardige beschuldiging van Rexrodt zegt niet alleen iets over de klaarblijkelijk gespannen verhoudingen in het kabinet van Helmut Kohl. Zij geeft tevens aan welke kant het de komende maanden zal opgaan: de belastingen worden voor de zoveelste maal verhoogd, omdat de tekorten van Waigel niet alleen meer via creatieve handgrepen (opwaardering goudvoorraad, verkoop staatsbedrijven) zijn te dekken.

Het gaat er thans om wie de schuld krijgt. De christen-democraten, die Financiën en Sociale Zaken beheren, of de FDP, die als partij van de Wirtschaft al tientallen jaren het ministerie van Economische Zaken onder haar hoede heeft. De FDP is zo benauwd bij haar kleine aanhang - de partij balanceert voortdurend rond de kiesdrempel van 5 procent - in ongenade te vallen dat het congres in Wiesbaden besloot nieuwe fiscale lastenverzwaring op voorhand van de hand te wijzen.

Een moedige stap, oordeelde Jürgen W. Möllemann provocerend. Hij waarschuwde zijn partij wel dat het op zondag 28 september 1998 (de dag waarop Kohl nóg een keer de Bondsdagverkiezingen hoopt te winnen) met de FDP is afgelopen indien de Vrije Democraten voor die tijd akkoord zijn gegaan met een belastingverhoging en/of een uitstel van de al eerder afgesproken daling van de solidariteitstoeslag voor de ex-DDR.

Gelukkig voor de FDP én Waigel ligt de grote belastinghervorming in het verschiet. Deze als 'operatie van de eeuw' aangekondigde verlaging van alle tarieven, inclusief het schrappen van talrijke aftrekposten, moet in het jaar na de verkiezingen, dus in 1999, zijn afgerond. Duitsland geldt dan als modern en hoopt daardoor meer kapitaal en werkgelegenheid aan te trekken.

Enerzijds belastingverhoging ter bestrijding van de stijgende tekorten en anderzijds een belastingverlaging ten behoeve van een beter investeringsklimaat, het klinkt als een paradox. Voor een verklaring leest men nog eens precies de FDP-motie van Wiesbaden. De partij is tegen elke tariefverhoging, tenzij er extra geld moet worden gevonden voor het financieren van de door de FDP zo vurig gewenste fiscale hervorming.

Bedoeld wordt dat de btw of benzine-accijns best omhoog mag als er een miljard of vijftig nodig is voor verlaging van de directe belastingen. Wat Waigel precies met de opbrengst doet, is minder van belang. Als hij geluk heeft, blijft er nog een extraatje over, dat hij dan mooi kan gebruiken voor het dichten van zijn begrotingsgaten. Het riekt naar kiezersbedrog, is allemaal niet echt solide, maar op papier zouden de coalitiepartners het probleem hebben opgelost.

En zo hobbelt de deo-liberale coalitie van Kohl naar de herfst van '98. Niet uit te sluiten is dat tegen die tijd de economische bedrijvigheid weer is aangetrokken, de werkloosheid dragelijker is geworden en Waigel automatisch meer geld binnen krijgt. De uitkomst laat zich in dat geval raden: nóg eens vier jaar Helmut Kohl.

De oppositie is machteloos. Gisteren presenteerden de sociaal-democraten met veel lawaai eindelijk hun alternatieve fiscale hervorming. De plannen spelen CDU/CSU en FDP in de kaart: ook de SPD kiest ter financiering voor een drastische verhoging van de btw en brandstofaccijns.

Willem Beusekamp

Meer over