Clip in crisis

Het gaat slecht met de videoclip. Het aanbod daalt, evenals de kwaliteit. Soms worden de filmpjes niet eens meer gedraaid....

'Mwaaah, ik vind hem niet zo spannend.'

Directeur Maurits de Weert van platenlabel Supertracks begon drie jaar geleden nog optimistisch aan het maken van videoclips voor zijn nieuwe artiesten. 'Geen clips a Britney Spears', zegt De Weert. 'Maar ze kostten wel een hoop geld. Per stuk waren we algauw tien-tot twintigduizend euro kwijt.'

Maar nadat hij zijn videoclips had ingeleverd bij muziekzender MTV, gebeurde er niets. 'MTV heeft ze misschien een of twee keer uitgezonden', zegt De Weert. 'Daarna werden ze van tafel geveegd. Ze zijn nooit meer gedraaid.' Omdat het hem drie keer achter elkaar overkwam, nam hij zich voor geen risico's meer te nemen: 'Ik maak alleen nog videoclips als het heel goedkoop kan. Anders niet.'

Hij is niet de enige.

Directeur Tony Berk van platenmaatschappij Dino, die onder meer Anouk en Di-rect onder contract heeft, schat dat het aantal clips dat zijn label uitbrengt, de afgelopen jaren bijna is gehalveerd. 'Waar we vroeger drie clips per album uitbrachten, doen we er nu nog maar twee. Of een. Als je gewoon een leuk clipje wilt, kost dat 10 duizend euro. Maar wil je een clip die zo leuk is dat de MTV's van deze wereld hem uit je handen komen rukken, dan zit je al snel aan de 60 duizend euro. Ik heb ze wel eens voor 125 duizend euro gemaakt. Daar is nu geen geld meer voor.'

Ook het Nederlandse duo Acda & de Munnik zat nog niet zo lang geleden wat beteuterd bij elkaar. Aan hun vorige videoclip hadden ze veel geld besteed: ze waren naar Los Angeles geweest, hadden mooie beelden verzameld, dure materialen gebruikt. En toch sloeg Verkeerd Verbonden niet aan op tv. 'Het betaalde zich niet terug', zegt Paul de Munnik.

Dankzij muziekzender MTV kwamen ze alsnog aan een goedkope videoclip. In een live-programma speelden ze Ren Lenny Ren en gebruikten de beelden vervolgens als clip. Kosten: nihil. 'Onze platenmaatschappij vond dat een verstandige strategie', aldus De Munnik.

De Nederlandse videoclip verkeert in crisis. Door de dalende inkomsten in de muziekindustrie wegen de kosten van de videoclip steeds zwaarder voor de platenmaatschappijen. De videoclip is relatief duur: het maken van een clip kost bijna altijd meer dan het opnemen van de bijbehorende cd. Gemiddeld zijn de kosten twee tot drie keer zo hoog.

'Steeds meer Nederlandse artiesten besluiten helemaal geen clips meer te maken', zegt directeur Dan Ligtvoet van MTV Networks. 'We kunnen nog steeds kiezen - gemiddeld zenden we een tot twee op de tien video's uit - maar we krijgen veel minder clips aangeboden dan een paar jaar geleden. Platenmaatschappijen investeren er niet meer in.'

De malaise in de muziekindustrie wordt onder meer veroorzaakt door het gratis downloaden van muziek. Afgelopen week maakte Warner Music bekend zijn hele Nederlandse artiestenbestand, waaronder Krezip en Ilse DeLange, op straat te zetten en 20 procent van hun personeel te ontslaan. Eerder zegden ook Sony Music en Universal Music ruim 15 procent van hun personeel de wacht aan.

'Onze budgetten voor clips zijn het afgelopen jaar gehalveerd. Als de laatste plaat van Ilse DeLange geen filmmuziek van Fighting Fish was geweest, hadden we er al niet eens meer een clip van gemaakt', zegt a & r (artist and repertoire) manager Menno Timmerman van Warner Music, die deze week eveneens zijn baan verloor. 'Dan besteden we ons geld liever aan andere dingen.'

Ook het risico niet uitgezonden te worden door TMF of MTV, dat zijn focus inmiddels verlegt naar real life soaps (zie kader), weerhoudt platenmaatschappijen van investeringen. 'Als ik tien jaar geleden een clip maakte, wist ik zeker dat hij op televisie kwam', zegt directeur Berk van Dino. 'Nu kom je met een videoclip van 40 duizend euro aan en dan zegt zo'n jongen bij MTV: mwaaah, ik vind hem niet zo spannend, ik wacht nog even. Echt, daar zakt je broek van af. De helft van onze clips is nooit op televisie geweest.'

En dat terwijl het na de oprichting in 1995 van TMF eigenlijk zo goed ging met de clip. TMF was de eerste muziekzender die zich specifiek op Nederland richtte. De platenmaatschappijen werden minder afhankelijk van MTV, dat destijds vanuit Engeland werd uitgezonden en toen nog nauwelijks Nederlandse hits draaide. De nationale clipindustrie leefde op, regisseurs specialiseerden zich erin.

Maar nu hollen de videoclips die gemaakt worden, achteruit in kwaliteit, zegt Berk. 'En het zal nog slechter worden. Elke clip die je nu ziet, is ergens in Amsterdam of Rotterdam opgenomen. Of er is weer een team naar Ibiza vertrokken. Zie je elke keer weer datzelfde strandje.'

Ook Timmerman van Warner ziet de kwaliteit structureel dalen. 'Als ik naar de hitlijsten van de afgelopen tijd kijk: Dinand Woesthoff, dat is gewoon een slechte video, Soulvation heeft een live-opname, en Charlie Lownoise is een samenraapsel van beelden. Ja, Marco Borsato heeft wel een mooie video. Maar hij wordt zwaar gesponsord door Belcompany.'

Regisseurs, vaak afkomstig uit de reclamewereld, klagen over de lager wordende budgetten. 'Ik haal er nog wel mijn regisseurs-fee uit', zegt Louis van Zwol van het Amsterdamse productiebedrijf GSpots. Hij werkte onder meer voor Ellen ten Damme, E-life en Wyatt. 'Maar mijn bedrijf moet er meestal op toeleggen. Soms spelen ze quitte. Als er een videoclip wordt gemaakt, is ons hele kantoor wekenlang in rep en roer. Overal moeten gratis spullen vandaan gehaald worden.

'Kijk, ik doe het omdat ik creatief mijn ei kwijt kan in een videoclip. In het filmwereldje zijn altijd wel mensen te porren om een clip te regisseren. Jonge regisseurs kunnen er naam mee maken. Voor productiebedrijven is een clip een soort investering. Ze kunnen hem laten zien aan potenti klanten.'

Toch is er minder ruimte voor experiment, zegt Van Zwol. 'Platenmaatschappijen zijn bang op hun bek te gaan. Vorig jaar heb ik een clip opgenomen voor ID & T, maar die willen dan toch weer zon, zee, strand en mooie vrouwen. Ik vond het leuk omdat ik naar Zuid-Afrika mocht, maar het idee stelde niet zo veel voor.' Platenmaatschappijen schrijven tegenwoordig competities uit voor 10 duizend euro, zegt clipregisseur Sandder Lanen. 'Daar komt dan een zootje mensen op af en daar kiezen ze de beste uit. Daardoor kun je nog maar heel weinig rare dingen doen in een clip. Alles wordt middelmatig.'

Maar de beperking maakt ook creatiever. Zo slagen bands erin hun werk op tv te krijgen door te zorgen dat hun muziek voor commercials of tv-series wordt gebruikt. Ook werken verschillende platenmaatschappijen samen met muziekzenders MTV en TMF. Het Nederlandse bandje Beef kreeg een camera in de handen geduwd om een real life soap te maken, die dit najaar wordt uitgezonden op MTV: Beeftv. En met platenmaatschappij EMI ontwikkelt MTV Solitary, een serie waarin artiesten hun eigen songteksten ontleden.

Door de malaise in de muziekindustrie zijn de contracten van artiesten veranderd. Ze betalen mee aan de kosten van de marketing. 'BMG heeft veel geld gestoken in Jamai', zegt labelmanager Martijn van Duivenboden van Pias. 'Maar als zo'n nummer weinig doet, dan heeft dat gevolgen. Dat gaat dan bijvoorbeeld van zijn voorschot af.'

Het maakt dat artiesten zich meer betrokken gaan voelen bij hun eigen promotie, zegt directeur Kees de Koning van platenlabel TopNotch. 'Beginnende bands zoeken nu vaak zelf mensen in hun omgeving. Niet de geijkte clipmakers, maar mensen die op zolderkamertjes leuke dingen doen. We werken veel met videokunstenaars, mensen van kunstacademies. Mijn bandje Opgezwolle heeft zijn eerste clip opgenomen op illegale kraakfeesten in Zwolle en Den Bosch. Gefilmd met een handheld door een vriend. Met de inval van de politie erbij. Bij elkaar kostte dat 1.200 euro.'

De videoclip zal niet verdwijnen, denkt Berk van Dino Music. 'Het geeft credibility als je bij MTV of TMF wordt gedraaid. Het is belangrijk voor je imago. En bij de radio worden ze wakker.'

Soms wordt een hit aanwijsbaar gecred door de videoclip, zegt Menno Timmerman van Warner. Zoals You've got my love van Bastian. 'In die clip is elke seconde een nieuw vrouwenlichaam in een strak T-shirtje te zien. Hij wordt ook wel de tietenclip genoemd. Heel grappig. Die video heeft de plaat echt meegezogen.'

Meer over