Clinton neemt Republikeinen de wind uit de zeilen

Woedende Republikeinen hebben president Clinton maandag verweten 'op schaamteloze, cynische wijze' conservatieve verkiezingsthema's 'te stelen'. Tot grote verrassing van de Republikeinen omarmde de Democratische president dit weekeinde het conservatieve experiment voor de radicale hervorming van de bijstand in Wisconsin....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

In de staat van de Republikeinse gouverneur en kandidaat voor het vice-presidentsschap Tommy Thompson worden uitkeringsgerechtigden verplicht zich te laten bij- of omscholen dan wel werkervaring op te doen bij gemeentelijke of charitatieve instellingen en werkplaatsen voor gehandicapten.

Gedurende twee jaar wordt de bijstandsuitkering gebruikt als een soort loon- en kinderdagverblijfsubsidie. Wie het programma om wat voor reden dan ook onderbreekt verliest het recht op een uitkering. Die sanctie wordt ook toegepast als een uitkeringsgerechtigde na twee jaar geen werk heeft gevonden.

President Clinton zei dit weekeinde 'zeer bemoedigd' te zijn door dit experiment dat in licht gewijzigde vorm ook in andere staten wordt gehouden. 'Het is het stoutmoedigste plan om de bijstand te hervormen. Armen krijgen op deze manier hun waardigheid terug. In plaats van iedere week een bijstandscheque te moeten ophalen verdienen zij een weekloon.'

Het experiment in Wisconsin wordt door Republikeinen beschouwd als een successtory. Sinds gouverneur Thompson met de proef begon, is het aantal mensen in de bijstand gedaald met bijna 40 procent en tegelijkertijd is ook het aantal schoolverlaters en alleenstaande moeders gedaald. De gouverneur heeft onlangs besloten het automatisch recht op bijstand (als aan een aantal voorwaarden is voldaan) af te schaffen.

Republikeinen in het Congres verwijten Clinton dat hij in het afgelopen jaar twee maal conservatieve wetten voor de hervorming van de bijstand heeft geblokkeerd met zijn veto. Politieke commentatoren van de grote media wezen erop dat het voor derde maal in een maand was dat Clinton, die sinds zijn laatste 'State of the Union' steeds verder naar rechts is opgeschoven en sociale hervormingplannen van de Republikeinen heeft overgenomen.

Clinton beloofde in de campagne van 1992 al de bijstand te hervormen, maar is daar tot nu toe niet in geslaagd. Of hij werkelijk bereid is het experiment in Wisconsin om te zetten in nationale wetgeving zal deze zomer blijken. Republikeinse leiders in het Congres nemen op zeer korte termijn nieuwe wetgeving in behandeling met als centraal element de opheffing van de bijstand in de huidige vorm. Nog voor de presidentsverkiezingen moet dan blijken of Clinton bereid is tot fundamentele wijzigingen in dit sociale programma, waar acht miljoen voor het merendeel vrouwen en kinderen van afhankelijk zijn.

Voor de Republikeinse presidentskandidaat Dole was Clintons koerswijziging een aanwijzing hoe snel, goed georganiseerd en effectief de campagneorganisatie van de president is. Clinton deed zijn uitspraken daags nadat The Wall Street Journal had onthuld dat Dole van plan was morgen in Wisconsin een grote toespraak over de bijstand en verplichte drugstesten voor uitkeringsgerechtigden te houden.

Nu de president zich al over het experiment in Wisconsin heeft ontfermd, zal de aandacht voor Doles denkbeelden over bijstandshervorming aanzienlijk geringer zijn. Clintons campagne wordt geleid door Dick Morris, een politiek adviseur die tot voor kort uitsluitend voor Republikeinen werkte.

Clinton en Morris zijn al jaren met elkaar bevriend. Sinds Morris vorig jaar september door Clinton werd ingehuurd is de president steeds verder naar rechts opgeschoven. In de opiniepeilingen heeft dat Clinton een voorsprong van ruim 20 procent opgeleverd.

Samen met George Stephanopoulos, James Carville en twee andere naaste medewerkers van de president heeft Morris een zogenaamde 'War Room' ingericht in het Witte Huis. Van daaruit wordt de Republikeinse campagne nauwgezet gevolgd en worden zetten en tegenzetten verzonnen. Nu de verkiezingscampagne op stoom komt wordt niets wat Clinton doet en zegt nog aan het toeval overgelaten.

De aandacht is op het ogenblik gericht op de manier waarop president Clinton de Olympische Spelen kan gebruiken om 'politiek kapitaal' te vergaren. 'Qua aandacht en publiciteit zijn de Spelen te vergelijken met minstens zeven Superbowls. Het is van het grootste belang dat de president daar maximaal van profiteert', aldus een via de Los Angeles Times uitgelekt memo.

Ook Dole tracht een plaats in de Olympische schijnwerpers te verwerven, maar op welke manier is niet duidelijk. De senator kampt met andere problemen, waaronder geldgebrek. Uit een accountantsverslag van Dole ten behoeve van de Federal Elections Commission blijkt dat hij bijna 37 miljoen dollar heeft uitgegeven aan de voorverkiezingen. De campagneorganisatie is gisteren begonnen met de verkoop van computers, televisies en telefoonapparatuur. Dole moet ook een voorschot nemen op de federale subsidies voor de algemene campagne, die pas begint na de conventies. Clinton geeft bijna niets uit, want de meeste activiteiten verricht hij als president van de VS.

Meer over