Clinton neemt met NAVO-actie ook politiek risico

De Amerikaanse bevolking staat niet als één man achter de deelname van de VS aan de NAVO-luchtaanvallen op Servische militaire doelen....

Vooral de Republikeinen klagen hardop dat de regering geen duidelijke strategie heeft voor het geval de Serviërs blijven weigeren de vredesregeling te aanvaarden.

President Clinton reageerde gisteren geprikkeld op de kritiek dat zijn regering geen plan voor het eindspel heeft. 'De eindstrategie is wat die altijd is bij een militaire operatie. Dat is wanneer de missie voltooid is', knorde hij.

Maar de Amerikaanse regering dekte zich stilletjes al in tegen de mogelijkheid dat de Serviërs niet zullen capituleren door erop te wijzen dat de NAVO-aanvallen ook een ander doel hebben: Milosevic' militaire machine zo'n slag toe te brengen dat zij het offensief in Kosovo niet meer kan voortzetten.

De Republikeinse senator John McCain waarschuwde echter dat de bombardementen de Serviërs slechts zullen sterken in hun verzet tegen het akkoord. Om Milosevic op andere gedachten te brengen zijn volgens hem bombardementen op bruggen en elektriciteitscentrales nodig, zodat het hele leven ontregeld raakt. 'Dan krijg je het hele Vietnam-gedoe, met even stoppen met bombarderen, escalatie, onderhandelingen. Een en al ellende.'

Clintons critici wijzen er ook op dat de luchtaanvallen op Irak en op terroristische bases in Afghanistan en Soedan bedroevend weinig effect hebben gehad. Saddam Hussein zit nog steeds in het zadel en weigert mee te werken aan verdere wapeninspecties en ook de terroristenleider Osama bin Laden loopt nog steeds rond.

Het probleem is bovendien dat het conflict in Kosovo met tamelijk primitieve wapens wordt uitgevochten. De Servische tanks zijn misschien vanuit de lucht uit te schakelen, maar om de kalasjnikovs - hét wapen van de etnische zuiveraars - het zwijgen op te leggen, is een militaire invasie nodig. Clinton sloot die mogelijkheid gisteren echter nog eens uit.

Gezien de berichten uit Kosovo over wraakacties van Servische eenheden tegen de Albanese bevolking, lijken de NAVO-bombardementen inderdaad minder effect te hebben gesorteerd dan de Amerikaanse regering hoopte. De enige mogelijkheid die de NAVO heeft, is de Servische troepen in Kosovo te bestoken, maar dat is een veel riskantere operatie dan het bombarderen van strategische doelen met kruisraketten.

Sommige critici zijn ook bang dat de VS steeds nauwer betrokken raken bij het Kosovo Bevrijdingsleger. 'Dat zijn niet Robin Hood en zijn mannen', waarschuwt John Hillen van het Center for Strategic and International Studies in Washington. Volgens hen ligt het voor de hand dat de UCK-strijders zullen proberen onder de paraplu van de NAVO-bommenwerpers hun offensief voort te zetten om de Serviërs uit de provincie te verjagen.

De tegenstanders van ingrijpen verwijten Clinton dat hij verkeerde prioriteiten stelt. 'We hebben geen belangen in Kosovo, maar wel veel belang bij goede betrekkingen met Rusland, maar die zetten wij nu op het spel', klaagde een Republikeinse senator.

Achter de geopolitieke redeneringen dat Kosovo een zaak voor de Europeanen en niet voor de VS is, gaat natuurlijk ook de vrees schuil dat Kosovo een nieuw Vietnam zal worden. Als er iemand zijn gezicht moet verliezen in Kosovo, kunnen dat beter de Europeanen zijn dan de Amerikanen, is de redenering.

Vooralsnog lijken de meeste Amerikanen meer begrip te hebben voor Clintons morele motief dat de VS niet werkeloos kunnen toezien hoe de Serviërs etnische zuiveringen doorvoeren in Kosovo dan voor de koele geopolitieke redeneringen van zijn critici.

Maar de steun is heel fragiel. Volgens een opiniepeiling staat 46 procent achter het militaire optreden, terwijl 43 procent tegen is. Het gevaar is dat de morele verontwaardiging snel zal plaats maken voor geopolitieke nuchterheid, zodra de operatie slachtoffers gaat eisen. Zoals senator McCain het in een televisiedebat fijntjes uitdrukte: 'We hebben het hier niet over Belgen, dit zijn Amerikaanse soldaten'.

Meer over