Clinton claimt NAVO-pact als grootste succes

Onmiddellijk nadat Rusland na lang tegenstribbelen had ingestemd met het pact dat de betrekkingen tussen Rusland en de NAVO regelt, haastte president Clinton zich naar de Rozentuin achter het Witte Huis om het belangrijkste buitenlands-politieke succes van zijn twee ambtstermijnen te claimen....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Met de overeenstemming over de Founding Act heeft Clinton zijn belangrijkste verkiezingsbelofte, uitbreiding van de NAVO naar het oosten, vervuld. Zo uitvoerig als daarover in Europa is gesproken, zo beperkt is het debat in de VS geweest. Dat is curieus, gezien het belang van de beslissing, als gevolg waarvan de veiligheidskaart van Europa opnieuw wordt getekend.

Het uitbreiden van de NAVO met Oost-Europese landen wordt door de Republikeinen niet principieel bestreden. In de verkiezingscampagne van vorig jaar was de Republikeinse senator Bob Dole zijn opponent Clinton op dit punt zelfs voor. Dole trad daarmee in de voetsporen van Reagan ('Let Poland be Poland') en Bush. Overigens zijn de lobby's van Oosteuropese landen, onder leiding van de populaire president Havel, bijzonder effectief gebleken.

Het vooralsnog uitblijven van het debat over de NAVO heeft ook te maken met de stijl van Clinton: er is geen duidelijk aanwijsbaar moment waarop de beslissingen over dit onderwerp zijn genomen. Een grondig intern debat met ministers, generaals en buitenlandspolitieke adviseurs over de financiële, militaire en buitenlandspolitieke consequenties heeft nimmer in gestructureerde vorm plaatsgevonden.

De discussies werden gevoerd in een-tweetjes van de president met de direct betrokken bewindslieden en medewerkers. In dagelijkse gesprekjes groeien ideeën en worden plannen verworpen. Zo werkt Clinton al sinds zijn entree in het gouvernementshuis van Arkansas.

De president en zijn opiniepeilers hebben ook nimmer de noodzaak gezien van een openbaar debat, ook niet na de waarschuwingen van George Kennan en professor Mandelbaum.

Verreweg de meeste Amerikanen zijn niet geïnteresseerd in deze kwestie, laat staan dat zij duidelijke standpunten pro- of contra hebben. De opinie-onderzoekers die doorvragen, krijgen meestal het antwoord dat uitbreiding van de NAVO een goede zaak is, mits het de Amerikaanse belastingbetalers geen geld kost en er geen Amerikaanse levens op het spel worden gezet.

Dit antwoord getuigt van een gebrek aan informatie over de feiten. Kern van de NAVO vormt immers het Artikel 5 van het Noordatlantische Charter uit 1949 - waarin een aanval op een van de NAVO-lidstaten wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten.

De Republikeinse senator Lugar denkt dat in de VS nu pas het debat zal beginnen, omdat de komende tijd de consquenties duidelijker zullen worden. Het is dan de vraag of Amerika in de stemming is nieuwe verplichtingen aan te gaan en of er in de Senaat een tweederde meerderheid bestaat om het verdrag voor een uitgebreide NAVO te ratificeren.

Minister van Buitenlandse Zaken Albright is meteen met een campagne begonnen om de uitbreiding van de NAVO aan de Senaat te verkopen. Het Witte Huis heeft een speciaal bureau geopend om alle activiteiten te coördineren. Lugar vreest dat Clinton en Albright er van uitgaan dat zij het ratificatiedebat al gewonnen hebben. 'Dit wordt net zo moeilijk als de discussie over de chemische wapens', zei hij donderdag.

Een grote rol in de komende discussie is weggelegd voor het beleid ten aanzien van de Baltische staten, Roemenië en Bulgarije. Menig bejaarde Amerikaan van Baltische afkomst haalde na 'Jalta' het portret van president Roosevelt van de muur. Of dat van Clinton kan blijven hangen, moet nog blijken.

Andere kwesties in het debat zijn de gevolgen voor de ontwapeningsverdragen, waarover parallele onderhandelingen worden gevoerd. Het verzet tegen grote concessies op het terrein van de conventionele bewapening, zal worden aangevoerd door senator Jesse Helms, de conservatieve voorzitter van de buitenlandcommissie.

Pagina 9: Commentaar

Meer over