Cijfers over isolatie schokken Kamer

De Tweede Kamer wil het gebruik van separeercellen voor psychiatrische patiënten terugdringen en eist daarop een beter toezicht.

Van onze verslaggevers Ron Meerhof en Maud Effting

In een Kameroverleg uitten meerdere partijen harde kritiek op de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), die onvoldoende zou controleren en de cijfers niet op orde zou hebben.

Aanleiding voor de kritiek waren de cijfers die dinsdag openbaar werden. Daaruit bleek onder meer dat in de laatste vijf jaar 151 patiënten langer dan een jaar afgezonderd, of zelfs in een isoleercel, in een GGZ-instelling hebben gezeten.

Minister Ab Klink van Volksgezondheid zei te zijn geschrokken. Dat wierp bij PvdA en VVD de vraag op of hij wel voldoende de vinger aan de pols had. Bovendien zouden de cijfers over bijvoorbeeld het jaar 2006 strijdig zijn met cijfers die de inspectie eerder had gegeven.

‘De inspectie neemt het toezicht niet serieus genoeg’, aldus Anouchka van Miltenburg (VVD). ‘Meer dan zevenhonderd mensen hebben de afgelopen vijf jaar langer dan drie maanden in afzondering of in isoleercellen gezeten. Dat is een onverklaarbaar hoog aantal.’ Zij eiste een onderzoek.

Vooruitgang
Dat ging Klink te ver. De IGZ heeft volgens hem de afgelopen anderhalf jaar grote vooruitgang geboekt. Hij wees erop dat het aantal isolaties de laatste jaren sterk aan het dalen is ‘De inspectie zit er al veel meer bovenop’, aldus Klink. ‘Ik heb alle vertrouwen in de IGZ.’

Meerdere partijen hielden Klink voor dat met name in Zweden nauwelijks separeercellen worden gebruikt. Maar Klink wees erop dat juist in Zweden relatief veel dwangmedicatie wordt toegepast om mensen rustig te krijgen en dat ook veel mensen met speciale banden worden vastgezet (‘gefixeerd’).

Eerder op de dag stelde de inspectie dat de gebruikte cijfers ‘vertroebeld’ zijn. In werkelijkheid zou het om minder mensen gaan. Zo worden sommige patiënten pas bij de inspectie afgemeld als de dwangbehandeling helemaal is afgelopen. Dat kan betekenen dat ze niet meer in de isoleercel zaten, maar bijvoorbeeld nog wel dwangmedicatie kregen.

GGZ Nederland schat het aantal langdurige isolaties van patiënten daarom op tien tot twintig gevallen per jaar. Feit blijft dat Nederland vaker dan andere landen psychiatrische patiënten in een isoleercel stopt. Naar schatting betreft het achttienduizend gevallen per jaar.

Terugdringen
Verschillende instellingen werken inmiddels aan het terugdringen van het aantal separaties. ‘Bij al die instellingen is het aantal separaties met 40 tot 80 procent gedaald’, zegt voorzitter Marleen Barth van GGZ Nederland.

Toch is de isoleercel soms onvermijdelijk, zegt hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman van het UMC Utrecht. ‘Sommige patiënten zijn gewoon niet onder controle te krijgen, ook niet met medicatie. Die blijven soms zo gewelddadig of gevaarlijk voor zichzelf, dat je ze wel moet afzonderen. Ik heb een patiënte gehad die meer dan twee jaar in de isoleercel heeft gezeten. Elke keer dat ze er even uitkwam, wist ze weer van alles uit te halen. Tot aan het zichzelf in brand steken toe.’

Meer over