Nieuwsbreak

Christiaan Alberdingk Thijm: 'De koning moet zichzelf nog een beetje uitvinden'

Minister Plasterk zet zijn politieke leven voort na het grote inlichtingendebat in de Tweede Kamer, hyperlinken mag van het EU-hof en Nederland krijgt een 'Spotify' voor e-boeken. Internetjurist Christiaan Alberdingk-Tijm van Bureau Brandeis (o.a. Burgers tegen Plasterk) over het nieuws van vandaag.

Christiaan Alberdingk Thijm bij Nieuwsuur Beeld Nieuwsuur
Christiaan Alberdingk Thijm bij NieuwsuurBeeld Nieuwsuur

U bent initiatiefnemer van het burgerplatform 'Burgers tegen Plasterk', die de minister van Binnenlandse Zaken voor de rechter daagde wegens het witwassen van informatie (door inlichtingen aan te nemen van de NSA). Bent u teleurgesteld dat Plasterk het Kamerdebat van afgelopen dinsdag overleefde?
'Nee. Ik had het wel verwacht. Het dossier is explosief, want ook minister Hennis van Defensie en premier Rutte zijn erbij betrokken. Hun aftreden zou een enorme kabinetscrisis veroorzaken die ook de oppositie te veel zou zijn. Bovendien is de vraag of Plasterk wel of niet zou moeten aanblijven een politieke discussie die niets te maken heeft met de zaak die wij tegen hem voeren. Het gaat ons erom dat de Staat illegaal verkregen informatie van de Amerikaanse inlichtingendiensten gebruikt.'

Plasterk verweerde zich door te stellen dat het openbaar maken van de informatie het staatsbelang zou schaden. Daar heeft u ongetwijfeld wel een en ander op af te dingen.
'Het is een onzinargument. Ik kan me voorstellen dat de Kamer er pissig over is. Plasterk zei begin november dat was gebleken dat de Amerikanen achter het verzamelen van de metadata van 1,8 miljoen telefoongesprekken zaten. En toen hij en minister Hennis van Defensie op 22 november officieel te horen kregen dat niet de Amerikaanse NSA, maar de Nederlandse inlichtingendiensten daarvoor verantwoordelijk waren, besloot hij opeens dat het staatsgeheim was. Het wekt de indruk dat er willekeurig wordt omgesprongen met het predicaat 'staatsgeheim'. Daar zou ik, als ik lid van de Tweede Kamer was, extra boos over zijn.'

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken. Beeld anp
Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken.Beeld anp

En nu is het blijkbaar opeens geen staatsgeheim meer, omdat jullie rechtszaak hem dwingt om de informatie openbaar te maken.
'Ja, heel vreemd. De landsadvocaat had besloten om in de processtukken te vermelden dat de informatie die Plasterk eerder had gegeven onjuist blijkt te zijn. In plaats van in een brief aan de Kamer toe te geven dat hij fout zat, had Plasterk het ook als vertrouwelijk aan de rechtbank mee kunnen geven. Dan had het gewoon staatsgeheim kunnen blijven. De Kamer had daar bij het debat wel wat kritischer op mogen zijn. Het wekte een wat chaotische indruk.'

En nu? Hoe gaat u de gebeurtenissen van de afgelopen anderhalve week gebruiken in uw rechtszaak?
'Het is interessant om te kijken of Hennis en Plasterk steeds hetzelfde hebben gezegd over de manier waarop de geheime diensten informatie in Nederland verzamelen. Plasterk heeft in de Kamer gezegd dat de Amerikanen zich in Nederland aan onze wet moeten houden, maar in de procedure zegt hij nu dat ze onze wet mogen negeren. Ook als de gegevens op onrechtmatige wijze verkregen zijn, mogen ze volgens hem worden gebruikt. Het standpunt van het kabinet gaat daarmee heel erg ver. Dat is onze inzet in deze zaak. Waarschijnlijk volgt in juli een hoorzitting.'

Ronald Plasterk met zijn collega-minister Jeanine Hennis en zijn partijgenoot Diederik Samsom na afloop van het Kamerdebat. Beeld anp
Ronald Plasterk met zijn collega-minister Jeanine Hennis en zijn partijgenoot Diederik Samsom na afloop van het Kamerdebat.Beeld anp

Vandaag was er ook ander nieuws rondom internetrecht: het Europees Hof van Justitie heeft bepaald dat hyperlinken, het plaatsen van linkjes naar andere bronnen, niet strafbaar is. In 2012 verdedigde u uitgever Sanoma in de zaak tegen GeenStijl, die hyperlinks naar naaktfoto's van Britt Dekker uit de Playboy had geplaatst. U won: GeenStijl moest de links verwijderen. Zet het Hof nu een streep door die overwinning?
'Nee. De uitspraak van het hof is niet verrassend: linken is in normale omstandigheden gewoon toegestaan. Het Europese Hof geeft aan dat het soms niet mag. Dat is hetzelfde als wat de rechtbank in de zaak van Sanoma versus GeenStijl heeft geoordeeld. In hoger beroep wilde het Hof Amsterdam de rechtbank daar niet letterlijk in volgen. Nu blijkt uit de uitspraak van het Europese Hof dat de rechtbank toch gelijk had.'

Is dit nieuwe vonnis een grote overwinning voor de hyperlink?
'Wel voor sommige vormen van hyperlinken. Het Hof lijkt te zeggen dat het maken van een embedded link, bijvoorbeeld een filmpje op YouTube, gewoon mag. Dat is nieuw. Ik ben het daar ook mee eens. Verder ligt het arrest wel in de lijn der verwachting. Het is niet per se een grote overwinning voor de hyperlink. Slechts ten dele, want men moet nog altijd de omstandigheden meewegen als men een link plaatst.'

Britt Dekker presenteert de Playboy waar zij in staat, eind 2011. Beeld anp
Britt Dekker presenteert de Playboy waar zij in staat, eind 2011.Beeld anp

Nog meer internet: nog dit jaar komt er een Spotify/Netflix-achtig systeem voor Nederlandstalige digitale boeken. Daarbij zijn verschillende grote uitgeverijen betrokken. Een goed initiatief om piraterij tegen te gaan?
'Ik vind het een zeer goede zaak dat uitgevers naar andere manieren kijken om boeken te verkopen. Het is ook een logische stap: hoe meer verschillende manieren er zijn om aan boeken te komen, hoe meer lezers er zullen zijn. Ik heb er wel een kanttekening bij: ik vraag me af of uitgevers wel de juiste partij zijn om zo'n nieuw platform op te richten. Zij moeten zich blijven richten op het beheren de rechten van de boeken. In de muziek zag je dat platenmaatschappijen nog heel lang nauw op de exploitatie bleven zitten, maar dat belemmert de innovatie. Bij films en tv-series gaat het wel goed, zie bijvoorbeeld diensten als Netflix. In de boekenwereld is dit ook niet helemaal nieuw, zie bijvoorbeeld Blendle, hoewel dat meer voor kranten en tijdschriften is, maar ik ben benieuwd hoe dit gaat uitpakken.'

U bent niet bang voor de kannibalisatie van het gewone boek door het e-boek? Die discussie is ook weer opgelaaid.
'Nee, daar ben ik helemaal niet bang voor. Dit leidt juist tot totale meeropbrengst. Deze discussie was er ook bij de komst van video en dvd, en we zijn niet minder films gaan kijken, integendeel.'

null Beeld epa
Beeld epa

Iets totaal anders: de Olympische Winterspelen in Sotsji. Hoe verklaart u het succes van de Nederlandse schaatsers?
'Behalve dat ze jarenlang keihard getraind hebben, moest er natuurlijk ook revanche worden genomen na de vorige spelen. Nederland is behalve een voetballand ook een schaatsland en dat laten we zien.'

Wie zich ook laat zien in Sotsji is koning Willem-Alexander. Volgens sommigen te veel als supporter en te weinig als staatshoofd. Bent u het daarmee eens?
'Dit is eigenlijk nog maar een van zijn eerste grote publieke optredens als koning. Hij moet zichzelf nog een beetje uitvinden. Maar ik denk dat het publiek het liefste een koning ziet die zichzelf is. Als zijn moeder er nog had gezeten, was het allemaal wat gracieuzer geweest. Maar Willem-Alexander is in dat opzicht gewoon anders.'

Dit is aflevering 260 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima juichen voor Michel Mulder die de gouden medaille wint op de 500 meter tijdens de Olympische Winterspelen. Beeld anp
Koning Willem-Alexander en koningin Maxima juichen voor Michel Mulder die de gouden medaille wint op de 500 meter tijdens de Olympische Winterspelen.Beeld anp
Meer over