Christendemocraat Antonio Tajani nieuwe voorzitter Europees Parlement

Na een harde politieke strijd koos het Europees Parlement dinsdagavond de Italiaan Antonio Tajani (Forza Italia) tot nieuwe voorzitter. Hij kreeg de steun van 351 parlementariërs, zijn voornaamste concurrent Gianni Pittella (sociaal-democraten) bleef steken op 282.

Antonio Tajani Beeld epa
Antonio TajaniBeeld epa

Pittella reageerde bitter en beschuldigde de Europese christen-democraten (de grootste fractie in het parlement, waartoe Forza Italia behoort) en liberalen ervan de Europese samenwerking kapot te maken.

De ontknoping kwam pas rond negen uur 's avonds in de vierde en laatste stemronde na ruim twaalf uur van chaotisch achterkamertjesoverleg en politieke koehandel. Het is de eerste keer sinds 1982 dat alle vier stemrondes nodig waren. Voor het eerst in vijftien jaar was het verschil tussen de kandidaten zo gering en er waren liefst 80 parlementariërs die blanco stemden. Niettemin sprak Tajani na afloop van 'een lange dag van de democratie'.

Tajani droeg zijn overwinning op aan de slachtoffers van de recente aardbeving in Italië ('die zitten nog steeds in de kou') en de mensen zonder baan. Hij hoopte op goede relaties met alle partijen in het parlement. De Italiaan volgt de Duitse sociaal-democraat Martin Schulz op.

Mislukte vrijage

In de ochtend leek een snelle voorzitterskeuze nog binnen handbereik nadat de liberale leider Guy Verhofstadt zich onverwachts vóór de stemmingen terugtrok als kandidaat. De liberaal beloofde de steun van zijn fractie voor Tajani in ruil voor een aantal invloedrijke posities, vooral voor hemzelf. Het kwam Verhofstadt op boegeroep en applaus te staan van zijn collega-parlementariërs.

Vooral de sociaal-democraten haalden hard uit naar Verhofstadt. 'Van Grillo naar Berlusconi in minder dan een week', reageerden zij, verwijzend naar de eerdere (mislukte) vrijage van Verhofstadt met de eurosceptische Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo. Ze hekelden de 'salto' van de liberaal en betitelden zijn akkoord met de christen-democraten als 'een historische vergissing'.

De liberalen erkenden dinsdag dat dit 'niet de gelukkigste dagen voor Verhofstadt zijn'. Zijn gekelderde poging om de Vijfsterrenbeweging bij de liberale fractie in te lijven afgeschoten - door de liberalen zelf - bezorgde hem forse reputatieschade en kostte hem vermoedelijk zijn kansen op het voorzitterschap. Vanuit die precaire positie koos Verhofstadt dinsdag in alle vroegte eieren voor zijn geld door met de christen-democraten in zee te gaan. Het leverde hem een nieuwe golf kritiek op maar hij stond niet met lege handen.

In ruil voor de beslissende steun voor Tajani krijgen de liberalen twee van de veertien vicevoorzitters van het parlement. Niet onbelangrijk voor Verhofstadt is dat het parlement van de Europese regeringsleiders zal eisen dat de liberale leider bij alle Brexit-onderhandelingen aan tafel zal zitten. Anders dreigt het parlement een eventuele deal met Groot-Brittannië niet goed te keuren. De leiders gruwen bij het idee van Verhofstadt als medeonderhandelaar.

Hectisch spel

De sociaal-democraten en Groenen probeerden vervolgens de conservatieven - ook nodig om Tajani te laten winnen - voor Pittella te winnen. De sociaal-democraat zou bereid zijn Verhofstadt - voor veel conservatieven het pro-Europees kwaad bij uitstek - zijn Brexitpositie te ontnemen. Wat volgde was een hectisch spel van loven en bieden maar uiteindelijk bleek het niet voldoende.

Voor de sociaal-democraten zijn de druiven zuur. Zij vissen ook bij de verdeling van invloedrijke posten achter het net. De ruzie tussen christen- en sociaal-democraten - de twee grootste fracties - betekent het einde van de 'grote coalitie'. Dat vermindert de slagvaardigheid van het parlement: het zal veel moeilijker worden om meerderheden te vinden.

Meer over