Nieuws

Chinezen passen geboortebeleid opnieuw aan: echtparen mogen nu drie kinderen

China versoepelt het beleid over het aantal kinderen dat echtparen mogen krijgen van twee naar drie. Dat heeft het Politburo maandag besloten.

Sinds 2015 stapte China al compleet af van de eenkindpolitiek. Maar twee kinderen per echtpaar bleek nog niet genoeg om de dalende geboortecijfers te stoppen. Beeld Getty Images
Sinds 2015 stapte China al compleet af van de eenkindpolitiek. Maar twee kinderen per echtpaar bleek nog niet genoeg om de dalende geboortecijfers te stoppen.Beeld Getty Images

De Chinese overheid probeert met de verhoging van het aantal kinderen per echtpaar de sterk dalende geboortecijfers op te krikken om voortijdige vergrijzing van de Chinese bevolking te voorkomen. Wanneer de wijziging van kracht wordt, is niet bekend.

Een groot gezin was vanaf eind jaren zeventig de nachtmerrie van Chinese demografen, die voorspelden dat de grote gezinnen die in de jaren zestig en zeventig gemeengoed waren, China voorgoed arm zouden houden. Met de meest draconische geboortepolitiek ter wereld zou voor een beperkte periode binnen één generatie overbevolking worden voorkomen, maar het zogeheten eenkindbeleid werd langer volgehouden dan oorspronkelijk gepland en demografisch verstandig was.

Hervormingen

Bij de eerste voorzichtige hervormingen voor 2015 kregen Chinezen die beiden als enig kind waren opgegroeid, het recht zelf twee kinderen te krijgen. Daarna was verruiming van het toegestane geboortequotum al toegestaan als één Chinees van een koppeltje enig kind was. Die stapsgewijze hervormingen hadden weinig effect, maar daadwerkelijke afschaffing van het eenkindbeleid liet tot 2015 op zich wachten. Toen alle Chinezen vanaf 2015 twee kinderen mochten, leidde dat aanvankelijk tot een eenmalig geboortegolfje, maar daar bleef het bij.

Vorig jaar werden er volgens de census een vijfde minder kinderen geboren dan in 2019. Van de 12 miljoen geboortes ging het in 40 procent van de gevallen om een tweede kind. Ook het aandeel van tweede kinderen in het totaal aantal geboren zuigelingen is in vergelijking met 2017 afgenomen: toen bestond het aantal baby’s volgens het Chinese statistiekbureau nog voor de helft uit tweede kinderen.

Tot de nieuwe versoepeling ingaat, mogen Chinezen nu twee kinderen per echtpaar en in plattelandsgebieden en voor etnische minderheden gelden uitzonderingen die een nog groter gezin mogelijk maken. Dat is slechts een druppel op de gloeiende plaat, want China wordt nu al geconfronteerd met de negatieve gevolgen van ruim drie decennia streng staatsbeleid om de vruchtbaarheid laag te houden. Chinezen krijgen nog steeds te weinig kinderen: het huidige geboortecijfer van 1,3 kinderen per Chinese vrouw is niet genoeg om de bevolkingsafname te keren. Daar is een gemiddelde van 2,1 kind per vrouw voor nodig.

Economische positie

Bij de meest recente volkstelling bleek dat de Chinese bevolking van 1,4 miljard mensen al sneller aan het afnemen is dan verwacht. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor onder meer de arbeidsmarkt, het Chinese pensioensysteem en de zorg. De angst is dat China zijn economische koploperspositie verliest door een gebrek aan jonge beroepsbevolking. De census maakte duidelijk dat het aandeel van de beroepsbevolking, Chinezen in de leeftijd van 15 tot 59 jaar, vorig jaar al is gedaald tot 63,3 procent van de totale bevolking. Die bedraagt nu 1,4 miljard mensen.

De kosten van de opvoeding zijn de grootste hindernis voor een groter gezin bij jonge stedelijke Chinezen. Veel vrouwen willen bovendien geen tweede kind, omdat ze vrezen dat dit een negatieve invloed op hun carrière heeft.

Oefenen voor de nationale kinderdag in Wuhan. Beeld Getty
Oefenen voor de nationale kinderdag in Wuhan.Beeld Getty

Jonge Chinese ouders moeten zelfs met één of twee kinderen al alle zeilen bijzetten om genoeg geld te verdienen, waarbij ze zo door hun werk in beslag genomen worden dat ze de praktische zorg voor hun kind vaak aan de grootouders moeten overlaten. Vandaar dat demografen al langere tijd ijveren om jonge echtparen met financiële steun en betere mogelijkheden voor kinderopvang te motiveren toch een extra kind te krijgen.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

De dalende geboortecijfers zijn een demografische tijdbom onder de economische koers van de Chinese overheid. Die probeert met grootschalige urbanisatie een welgestelde middenklasse te vormen, die de economie aan de groei houdt door consumptie. Een sterk vergrijzende bevolking doet afbreuk aan dat plan, omdat ouderen minder geld uitgeven.

Meer over