Nieuws

Chinese weldoener Sun Dawu tot 18 jaar cel veroordeeld wegens ‘opruiing’

De invloedrijke Chinese miljardair Sun Dawu (67) is woensdag tot achttien jaar cel veroordeeld wegens opruiing, het uitlokken van ruzies en het illegaal werven van fondsen. Sun heeft volgens de rechtbank in Gaobeidian, 60 kilometer van de hoofdstad Beijing, zijn werknemers ‘opgestookt om staatsorganen aan te vallen’.

Sun Dawu in 2010 in zijn woonplaats Baoding in de Noord-Chinese provincie Hebei. Landbouwmiljardair Sun steunde mensenrechtenstrijders en nam geen blad voor de mond in het publieke debat.  Beeld AP
Sun Dawu in 2010 in zijn woonplaats Baoding in de Noord-Chinese provincie Hebei. Landbouwmiljardair Sun steunde mensenrechtenstrijders en nam geen blad voor de mond in het publieke debat.Beeld AP

Het vergrijp ‘uitlokken van ruzies’ wordt in China vaak gebruikt om mensen met kritiek op de overheid tot lange gevangenisstraffen te veroordelen. Eerder dit jaar werd vastgoedmagnaat Ren Zhiqiang, bijgenaamd ‘het Kanon’ wegens zijn meedogenloze uithalen naar de staat op sociale media, ook voor achttien jaar achter slot en grendel gezet.

Ook agro-ondernemer Sun is een uitgesproken figuur, die het opnam voor mensenrechtenstrijders, die hij financieel steunde als ze in politieke moeilijkheden kwamen. Daar begon hij mee in 2003, toen hij tot vier jaar voorwaardelijke gevangenisstraf werd veroordeeld wegens illegale fondsenwerving. Sun had miljoenen opgehaald bij vrienden en plaatsgenoten die in zijn bedrijf wilden investeren. Die affaire wekte veel publieke verontwaardiging, omdat geld lenen bij vrienden voor privé-ondernemers de enige manier is om hun bedrijf uit te breiden. Staatsbanken geven niet snel leningen.

De advocaat die hem destijds verdedigde, Xu Zhiyong, ontpopte zich als een prominent burgerrechtenactivist en criticus van de Chinese communistische partij. Xu verdween begin vorig jaar nadat hij had opgeroepen tot het aftreden van de Chinese leider Xi Jinping.

Utopisch sociaal experiment

Ondanks zijn sympathie voor dissidenten was Sun tegelijkertijd een gewaardeerd adviseur van de overheid als het om agrarisch beleid ging. Hij had het immers van eenvoudig kippen- en varkenshouder in de arme noordelijke provincie Hebei tot miljardair geschopt. Sun schiep niet alleen banen voor negenduizend mensen, maar ook een utopisch sociaal experiment in welvaartsherverdeling, een van zijn politieke stokpaardjes. De Amerikaanse radio-omroep NPR bezocht eerder dit jaar het dorp dat Sun bouwde voor zijn personeel, compleet met scholen, winkels, ziekenhuizen, een sportstadion en een kuuroord, die allemaal naar hem vernoemd zijn. Van die faciliteiten konden werknemers gratis gebruik van maken op vertoon van hun bedrijfspasje.

In 2019 stelde Sun de lakse aanpak van een varkenspestuitbraak door de plaatselijke autoriteiten in Hebei aan de kaak. Daarnaast had hij in zijn woonplaats Baoding aanzienlijke invloed en concurreerde hij stevig met staatsbedrijven. Hij mobiliseerde dan ook zijn werknemers toen een staatsbedrijf een van zijn bedrijfsgebouwen wilde slopen in een langdurig conflict over landrechten.

Normaal zou zo'n relatief onbeduidend conflict worden opgelost met bestuurlijke procedures en boetes. In Suns geval sleepte een met machinegeweren bewapende politiemacht de uitgesproken landbouwmagnaat zijn huis uit.

Ongezouten opvattingen

Al zegt de Chinese overheid particuliere ondernemers te steunen, de staat pakt al geruime tijd privéondernemers keihard aan. Of het nu om kopstukken uit de high-tech, e-commerce of andere sectoren gaat, ondernemers die veel invloed verwerven, eigengereid optreden en uitgesproken meningen verkondigen, moeten een toontje lager zingen. Doen ze dat niet, dan komen eerst hun bedrijven in de problemen, en als ze zich dan nog steeds niet naar de wensen van de communistische partij voegen uiteindelijk de topmannen zelf. Waarschijnlijk is Suns eigenzinnige optreden en ongezouten opvattingen, in combinatie met het feit dat hij met een van de grootste privébedrijven in de Chinese landbouw een eigen plaatselijk machtsbolwerkje had opgebouwd, hem fataal geworden.

Nu is het dus afgelopen met Suns utopie. Sinds hij in november 2020 met een twintigtal familieleden, zakenrelaties en personeelsleden van de Dawu-groep werd gearresteerd, heeft de staat alle bedrijfsactiviteiten overgenomen.

Tijdens zijn proces, dat slechts een tiental familieleden en werknemers mocht bijwonen, nam Sun alle schuld op zich, in de hoop dat de andere arrestanten dan vrijuit zouden gaan. Ook zij zijn echter allemaal veroordeeld tot celstraffen van een tot twaalf jaar.

Meer over