nieuws

Chinese overheid legt deeltaxibedrijf Didi kort na succesvolle beursgang aan de ketting

Amper vijf dagen na de succesvolle beursgang van Didi, de Chinese variant én uitdager van Uber, heeft de Chinese overheid het deeltaxibedrijf aan de ketting gelegd. Beijing haalde de Didi-app zondag uit de appstores, omdat het bedrijf op illegale wijze gebruikersgegevens zou hebben verzameld.

Een Didi-chauffeur in Beijing. Beeld AFP
Een Didi-chauffeur in Beijing.Beeld AFP

De zware ingreep is de laatste in een reeks overheidsmaatregelen tegen Chinese techbedrijven. De Chinese internetwaakhond kondigde de maatregel zondagavond aan, zonder enige uitleg over de wijze waarop Didi de wet zou hebben overtreden.

Op sociale media werd gesuggereerd dat gebruikersdata naar de Verenigde Staten zouden zijn gesluisd, wat door het bedrijf werd ontkend. Bestaande gebruikers kunnen nog steeds ritten bij Didi bestellen, maar de app is niet langer te downloaden. Er komt nu een onderzoek, dat minstens 45 dagen zal duren. Volgens Didi zal de maatregel ‘een nadelige impact hebben op de inkomsten in China’.

13 miljoen chauffeurs

Didi Global Inc, zoals het bedrijf voluit heet, is niet weg te denken uit China. De Didi-app telt 13 miljoen chauffeurs en 493 miljoen gebruikers. Didi heeft ruim 90 procent van de Chinese deeltaximarkt in handen. Het bedrijf wil ook internationaal uitbreiden en is al aanwezig in zestien landen. Vorige week woensdag haalde Didi op de beurs van New York 3,7 miljard euro op. Het bedrijf is nu 57 miljard euro waard. Ter vergelijking: de beurswaarde van Uber bedraagt 79 miljard euro.

De beteugeling van het bedrijf door Beijing past in de recente golf van Chinese overheidsrestricties tegen techbedrijven. De befaamde E-commerce-gigant Alibaba kreeg in april een recordboete van 2,4 miljard euro opgelegd voor misbruik van zijn machtspositie. Het zag de beursgang van zijn fintech-dochter Ant Group op het laatste moment gedwarsboomd. Afgelopen maanden werden in China tal van nieuwe mededingings- en privacywetten uitgevaardigd, en werden tientallen techbedrijven op de vingers getikt.

Beijing doet in zekere zin niets anders dan Europa en de Verenigde Staten met pakweg Google en Uber: de almacht van big tech inperken, en de uitwassen van de platformeconomie tegengaan. Toch zijn er verschillen. Chinese techbedrijven hebben jarenlang quasi onbeperkt data kunnen verzamelen. Hun machtspositie is extra ongemakkelijk voor een autoritair bewind. Alibaba-oprichter Jack Ma werd hard aangepakt door Beijing nadat hij kritiek had geuit op het Chinese regime.

Didi-ceo en -oprichter Cheng Wei. Beeld Reuters
Didi-ceo en -oprichter Cheng Wei.Beeld Reuters

Didi werd in 2012 opgericht door een voormalige medewerker van Alibaba, Will Cheng Wei (39), die bekendstaat als een handige netwerker en ritselaar. Didi was een van de vele Chinese kopieën van Uber, maar Cheng wist als geen ander investeerders aan te trekken. Zo had Didi de nodige reserves om in een prijzenoorlog een voor een zijn concurrenten uit te schakelen, inclusief Uber zelf in 2016. Strooien met subsidies is een veelgebruikte strategie in de Chinese techsector.

Monopolie

Sindsdien heeft Didi een deeltaximonopolie in China, al ging het bedrijf in 2018 door een stevige pr-crisis nadat twee vrouwelijke passagiers door hun chauffeurs waren verkracht en vermoord. Na het aanscherpen van de veiligheidsprocedures werd Didi alomtegenwoordig in China. De ritten zijn nog steeds goedkoop, met een startprijs vanaf 2 euro en een kilometerprijs vanaf 50 eurocent. Voor chauffeurs is het sappelen: velen van hen huren een auto en rijden tot 15 uur per dag.

Een Didi-chauffeur in Beijing doet voor hoe hij ’s nachts een tukje doet in zijn auto.  Beeld Ruben Lundgren
Een Didi-chauffeur in Beijing doet voor hoe hij ’s nachts een tukje doet in zijn auto.Beeld Ruben Lundgren

De laatste jaren is Didi flink aan het uitbreiden: het bedrijf biedt nu ook deelfietsen, verhuisdiensten en groepsaankopen aan, en experimenteert met zelfrijdende robottaxi’s in Shanghai. En het timmert stevig aan de weg in Latijns-Amerika, Afrika en Centraal-Azië, waar het opnieuw de strijd aangaat met Uber – dat overigens 12,8 procent van de aandelen in Didi bezit.

Met miljoenen ritten per dag zit Didi op een enorme berg aan data over gebruikers en verkeersstromen. Het bedrijf gaat daar ver in: het past gezichtsherkenning toe om chauffeurs te identificeren, en neemt het geluid in de wagens op om de veiligheid te verhogen. Daarmee is het een leider in big data, maar botst het nu ook met de Chinese overheid. De beursgang in de VS lijkt daarbij als katalysator te hebben gediend. Samen met Didi werden nog twee techbedrijven aangepakt die eveneens recentelijk een beursgang in New York beleefden.

Op sociale media – door de censuur in China niet noodzakelijk representatief – klonk maandag weinig medelijden door over het lot van Didi. Chinezen hebben geen verweer tegen overheidssurveillance, maar ze zijn kritisch op privacyschendingen door privébedrijven. De suggestie van naar de VS gelekte data resulteerde bovendien in een golf van nationalistische commentaren.

Meer over