Chinese miljonairs beheersen Vancouver: ‘roerbakken’ met vastgoed, monster mansions en astronautenvaders

De VS beginnen woensdag de procedure met Canada voor de uitlevering van Meng Wanzhou, de financiële topvrouw van Huawei. Haar arrestatie in Vancouver vestigde de aandacht op de steenrijke Chinese gemeenschap in de stad, waar kinderen opgroeien met Fazioli-vleugels en Ferrari’s, maar hun ‘astronautenvaders’ zelden zien.

Met een roomwitte Italiaanse vleugel van 170 duizend euro kan de 11-jarige Isabella Wang haar streelzachte aanslag perfec­tioneren. Op dit pronkstuk klinkt haar natuurtalent als in een concertzaal. Vandaar dat zo’n Fazioli-vleugel hoog op het verlanglijstje staat van Chinese miljonairs in Vancouver.

Twaalf Fazioli’s per jaar verkoopt ­Manuel Bernaschek (44). De eigenaar van Showcase Piano draagt een met Swarovski-diamanten bezette stropdas van 400 dollar, bij wijze van ‘gespreksonderwerp’ met klanten. Met zijn gepolijste luxe dringt hij door tot achter de smeedijzeren hekken van de miljonairsvilla’s. ‘Het is nieuw geld, op zoek naar inspiratie: hoe maak ik een cultureel statement, hoe geef ik mijn kinderen het allerbeste?’

Een Fazioli is een beter antwoord op die vraag dan een jas met een nertsbonten kraag of een extra sportauto. Dat zijn basisaccessoires in Vancouver, waar zo’n 40 duizend Chinese miljonairs wonen – sommige schattingen zeggen dat het er zelfs 100 duizend zijn.

De steenrijke Chinezen hier staan in de schijnwerpers sinds de arrestatie van Meng Wanzhou, de financiële topvrouw van het Chinese telecommunicatiebedrijf Huawei. In december is Meng in Vancouver aangehouden op verzoek van de Verenigde Staten, die haar beschuldigen van fraude en schending van het Amerikaanse handelsembargo tegen Iran. Op 6 maart begint het juridisch steekspel rond haar uitlevering.

Het Canadese leven van een Chinese zakenvrouw baarde opzien in de ­wereldpers, maar niet in Vancouver (630 duizend inwoners). De stad aan de westkust is de eerste westerse stad met een unieke Chinese bevolkingssamenstelling: een op de vijf inwoners heeft Chinese wortels.

Parallelle levens

De kuststad is een extreem voorbeeld van een ‘hedgecity’ voor Chinees kapitaal – een stad in een politiek stabiel land waar buitenlands geld wordt gestald, zoals op kleinere schaal ook gebeurt in Sydney, Londen, Singapore en Seattle. In 2014, toen de Volksrepubliek 3,6 miljoen miljonairs kende, was de Chinese kapitaalvlucht goed voor 800 miljard dollar. Gedreven door angst dat het in eigen land ooit misgaat – met het politieke systeem, de Chinese economie of een eigen zakendeal – zetten rijken elders tweede, derde en zelfs vierde parallelle levens op.

Met zijn skipistes, jachthavens en aangenaam klimaat werd Vancouver een soort bankkluis voor Chinees geld. De economie drijft op Chinese consumptie. Het leidt tot rode Ferrari’s met Chinese decoraties bij de autodealer, vestigingen van de Chinese restaurantketen Haidilao en banken die hun klanten standaard in het Mandarijn aanschrijven.

Vancouver was voor Meng een plaats om uit te blazen van de rusteloze Chinese global lifestyle. Maar nu is het een gouden kooi, compleet met avondklok en elektronische enkelband. De procedures rond uitlevering duren maanden, misschien zelfs jaren. Om te voorkomen dat ze vlucht, mag Meng alleen naar buiten met twee beveiligers en een chauffeur. Dat team betaalt ze zelf – haar vermogen wordt op 90 miljoen dollar geschat. Onderdeel van het onderpand voor haar borgtocht was 9 miljoen euro in de vorm van Mengs Mansions – die voor Chinese miljonairs overigens bescheiden villa’s staan op naam van haar echtgenoot en zitten stevig in de hypotheek, zoals het meeste vastgoed met een Chinese eigenaar.

Nieuwkomers vinden een gespreid bedje in de grote Chinese gemeenschap van Vancouver. De basis daarvoor legden ruim honderd jaar geleden de arme arbeiders uit Zuid-China die zich in de Canadese houtkap kapotwerkten. Voor dat voorrecht moesten ze een racistische belasting betalen, de ‘head tax’. Tegen de discriminatie in klommen ze op van de straatjes in Chinatown naar de buitengebieden met eengezinswoningen. Ze verbouwden hun huizen tot de door de witte Canadezen gehate monster mansions. De kinderen die daar opgroeiden zijn nu makelaars, bankiers en advocaten. ‘Allemaal Chineestalig. Je overleeft hier gemakkelijk zonder een woord Engels’, aldus immigratieconsulent Tommy Yao (38).

Tot 2014 hanteerde de Canadese regering maar een criterium voor toelating: rijkdom. ‘De overheid heeft staatsburgerschap tot een soort Louis Vuitton-tas gemaakt. Voor een paar miljoen koop je een paspoort’, zegt Andy Yan, stadsplanner en criticus van de verslaving aan Chinees kapitaal, die Vancouver tot een van de meest onbetaalbare steden om te wonen heeft gemaakt.

Pam Zhao werd op haar 12de met familiekapitaal en al geparkeerd in Vancouver. Op haar 20ste reed ze naar de universiteit in een Lamborgini. ‘Geleased’, geeft ze toe – want rijkdom faken is foute boel in haar kringen. Op haar 30ste is ze een beetje uitgekeken op die met champagne overgoten party-levensstijl. Dus heeft ze een eigen bedrijf Floral Vancouver, een exclusieve bloemenstudio. ‘Als je nooit werkt, weet je niet waar geld vandaan komt. Veel mensen in mijn kring zijn bezeten van geld. Ze harken steeds meer binnen en pronken ermee. Dat doen ze uit onzekerheid. En ter bestrijding van de angst om ooit weer arm te zijn.’

‘Roerbakken’

De Chinese angstpsychologie vindt een uitweg in meedogenloos economisch gedrag zoals ‘roerbakken’. Dat gaat zo. Een vriendengroep verkoopt in razend tempo woningen aan elkaar door. Als de prijs maximaal is, zuigen ze met valse jovialiteit buitenstaanders hun kring binnen. Verblind door de prijsstijgingen kopen die in op het ‘buitenkansje’ en blijven zitten met een belachelijk duur huis. De insiders delen de winst. In de Volksrepubliek kent ­iedereen het roerbakken, maar het nietsvermoedende Vancouver wist niet wat het overkwam.

Nu bezwijkt de huizenmarkt onder een vastgoedbubbel naar Chinees model. Gewone inkomensgroepen zijn uit de markt geprijsd door verdrievoudigde huizenprijzen. Als Kerry Starchuk haar vrijstaande eengezinswoning verkoopt is ze ook miljonair, maar die wetenschap helpt niet. De Canadese activiste heeft heimwee naar haar oude leven, toen ze een praatje maakte met de buren op weg naar de kerk. Nu hebben ‘ze’ haar buurt overgenomen. ‘Ze komen, kopen huizen en ze vertrekken.’

In sommige wijken staat 6,5 procent van de woningen leeg. Meer dan 40 procent van de kostwinners van miljonairsfamilies gaat weg uit de ‘immigratiegevangenis’. Zo noemen ze Vancouver omdat ze er verplicht twee jaar moeten wonen voor dat Canadese paspoort, terwijl hun zakenleven in de Volksrepubliek lonkt. Ze laten de villa liever leegstaan. Of ze zetten er economisch minder relevante gezinsleden in die het paspoort binnenhalen.

Pianotalent Isabella heeft die vleugel, gaat wekelijks snowboarden en zit op de beste school van Vancouver, maar haar vader ziet ze jaarlijks maar een paar keer. Dat verscheurde gezinsleven is normaal, zegt Isabella’s moeder. ‘In Vancouver wordt mijn man stapelgek en wij worden gek van hem. Hij spreekt geen Engels, hij heeft niets omhanden, hij verpietert.’ Bovendien moet hij de geldstroom richting golfclub, modeontwerpers, pianoleraren en dure scholen gaande houden. Is het eenzaam, zo’n opgebroken gezin? ‘Ik golf met andere Chinese moeders. We leiden dezelfde levens, veel hebben we elkaar niet te vertellen.’

Verblijfsvergunning voor wie vermogen uitleent

Buitenlanders met een vermogen van 800 duizend Canadese dollars kregen jarenlang een verblijfsvergunning als ze de helft van hun vermogen voor vijf jaar uitleenden aan de Canadese regering. Meer dan eenderde van de 330 duizend ‘zakenmigranten’ die van dit programma gebruik maakten, vestigde zich in Vancouver, onder wie een groot aantal Chinezen. In 2010 verhoogde Canada de eisen tot 1,6 miljoen dollar. Daar kwamen nog eens 40 duizend Chinezen op af, vooral uit de Volksrepubliek. In 2014 vond Canada het welletjes en zette het programma stop, maar Chinese migranten bleven binnenkomen via een achterdeurtje van een gelijksoortig programma in Quebec.

Isabella’s vader is een zogeheten ­‘astronautenvader’, Meng Wanzhou van Huawei was een ‘satellietmoeder’: soms bracht ze de zomervakantie door in Vancouver, waar haar kinderen enkele jaren naar school gingen. Huizen in meerdere steden, verschillende ­paspoorten, onbeperkte cashflow en dan maar heen en weer vliegen tussen her en der uitgewaaierde familieleden, vermogens, zakelijke ondernemingen, afgewisseld met verplichtingen aan de politieke en economische snelkookpan in de Volksrepubliek.

Inmiddels is het miljonairs-immigratieprogramma wegens de toeloop uit de Volksrepubliek stopgezet en zijn er belastingen om Chinese investeerders af te schrikken tot alleen de allerrijksten overblijven. ‘Het is de moderne variant op de ‘head tax’. Overal ter wereld wordt geklaagd over migranten die laagbetaalde baantjes inpikken. Hier zeuren we over miljonairs die banen scheppen, omdat ze hier kapitalen uitgeven. Het is jaloezie op andermans welvaart van tegenstanders van migratie’, zegt Dan Scarrow, directeur van de MacDonald Vastgoed Groep, die zich vooral op Chinese huizenjagers richt.

Met een projectontwikkelaar van Hongkongse afkomst loopt Scarrow door een spectaculair penthouse. Vrij uitzicht op een zeearm links, rechts bergketens en om de hoek T&T, een joekel van een Chinese supermarkt: de koopprijs van 6 miljoen euro mogen Canadezen extravagant vinden, maar in Beijing levert dat bedrag maar net een vierkamerflat aan een overbevolkt park op.

De extra belasting zal Chinezen met een Canadese woonwens kortom niet tegenhouden. Bovendien zijn er nog andere mogelijkheden. De nieuwste trend is het kopen van landbouwgrond. Zolang daar maar een strookje land van wordt beplant met fruitbomen om tegemoet te komen aan het agrarisch bestemmingsplan, maakt het niet uit hoe groot de megavilla is. Bouwmaterialen en arbeiders komen allemaal regelrecht uit China.

De veelbesproken ‘uitspattingen’ van miljonairskinderen zijn niet ­extreem vergeleken bij die van hun soortgenoten in de Volksrepubliek. In de nieuwe karaokeclub V maken Pam Zhao’s vrienden hun rondje langs de geluidsdichte kamertjes. Een avondje zingen met ­zeven man komt op 500 euro. Zhao: ‘Daarmee kom je in Shanghai op vrijdagavond niet ver.’

Om miljonairs te helpen iets anders te doen dan consumeren om het consumeren heeft immigratieconsulent Yao een coachingprogramma. ‘De overheid doet weinig voor nieuwkomers en miljonairs hebben van nature weinig prikkels om te integreren’, zegt Yao. Hij regelt een schone lei voor de Canadese belastingdienst regelt en organiseert acceptabeler vormen van vermogensbeheer dan ‘roerbakken’. ‘Als de grond in de Volksrepubliek hun te heet onder de voeten wordt, komen ze hierheen. Met karrenvrachten onduidelijk geld, of ze sturen hun kinderen met hun hele vermogen. Geld is hun trigger, geld is hun drijfveer en geld is hun probleem. Ik help ze hun rotzooi op te ruimen.’

Mazen in de wet, lucratieve investeringen: veel Chinezen weerstaan die verleiding niet. Kerry Starchuk wijst op een onopvallende villa. Een Chinees geboortehotel, zegt ze. ‘Baby’s die hier worden geboren krijgen de Canadese nationaliteit. Daar begint het mee. Ze benutten elk gaatje om van ons land te profiteren. Ze worden geen onderdeel van onze maatschappij: ze nemen hun eigen waarden mee, zoals corruptie en een ondergrondse economie.’

Toen ze bij de burgemeester ging klagen kreeg ze het advies: pak het geld en ga ervandoor. ‘Zodra je zegt dat ze moeten integreren word je een racist genoemd.’

Vancouver zal het geklaag over Chinese miljonairs nog berouwen, voorspelt makelaar Scarrow. Na enkele ­jaren in Shanghai kent hij de verbetenheid waarmee Chinezen zaken doen. ‘Wees blij dat die miljonairskinderen nog niet werken. Ze zijn nu druk om de financiële chaos rond de miljoenen van hun ouders op orde te krijgen. Wacht maar tot ze zelf aan de slag gaan. Dan zuigen ze alle mogelijkheden en banen in Vancouver op.’

Meer over