NieuwsCensuur China

Chinese burgerjournalist die verslag deed uit Wuhan veroordeeld tot 4 jaar cel

Zhang Zhan, een 37-jarige voormalige advocaat, werd maandag schuldig bevonden aan ‘ruzie zoeken en problemen uitlokken’, een aanklacht die in China vaak wordt ingezet tegen activisten. Zhang is sinds juni in hongerstaking en verkeert volgens haar advocaten in slechte gezondheid.

Activist Lee Cheuk-Yan spreekt in Hong Kong tijdens een protest tegen het gevangenschap van Zhang Zhan en 12 activisten uit Hong Kong. Beeld AFP
Activist Lee Cheuk-Yan spreekt in Hong Kong tijdens een protest tegen het gevangenschap van Zhang Zhan en 12 activisten uit Hong Kong.Beeld AFP

Zhang trok afgelopen februari naar Wuhan, waar toen net een lockdown was ingegaan om het coronavirus onder controle te krijgen. In de begindagen van de epidemie verslapte de Chinese censuur enigszins, en hadden burgerjournalisten meer vrijheid om onafhankelijk verslag te doen. Zhang maakte in Wuhan videobeelden in ziekenhuizen en crematoria en sprak met nabestaanden van patiënten.

Ze verspreidde haar beelden – vaak schokkerig en ongemonteerd – vooral via YouTube en Twitter. Die websites zijn in China niet toegankelijk, maar kunnen via een VPN-verbinding worden bereikt. In mei stopte Zhangs verslaggeving uit Wuhan plots. Kort daarna bleek ze in een gevangenis in Shanghai te zitten, 640 kilometer verderop.

Begin november werd Zhang officieel aangeklaagd, onder meer voor ‘het verspreiden van valse informatie’ en het geven van interviews aan buitenlandse media. Het monddood maken van Zhang is onderdeel van een campagne van de Communistische Partij van China om de aanvankelijke fouten in de virusbestrijding te verhullen, en de aandacht te verschuiven naar de latere succesvolle aanpak. Volgens officiële cijfers werden er deze maand in China 74 lokale besmettingen geteld.

Zhang is niet de enige burgerjournalist die moet boeten voor haar kritische verslaggeving, al is ze de eerste bij wie het tot een veroordeling komt. Eerder verdwenen Chen Qiushi, Fang Bin en Li Zehua spoorloos uit Wuhan. Alleen Li meldde twee maanden later dat hij vrijgelaten was. Chen zou naar verluidt onder huisarrest staan, en van Fang is sinds zijn verdwijning niets meer vernomen. In Beijing zitten twee activisten vast die een online archief van gecensureerde artikelen probeerden aan te leggen.

Volgens haar advocaten is Zhang sinds juni in hongerstaking uit protest tegen haar behandeling. Ze wordt onder dwang gevoed via een sonde, en is vastgebonden aan handen en voeten om te verhinderen dat ze de sonde zou verwijderen. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft het over ‘foltering’. Volgens de advocaten is Zhang uitgemergeld, lijkbleek en erg verzwakt. Ze hadden om uitstel van de rechtszaak gevraagd.

In de periode tussen Kerst en nieuwjaar worden in China traditioneel veel mensenrechtenactivisten veroordeeld, omdat veel buitenlandse journalisten en diplomaten dan op vakantie zijn en de rechtszaken minder aandacht krijgen. Maandag werden Britse diplomaten in Shanghai verhinderd Zhangs proces bij te wonen, en werden twee buitenlandse journalisten opgepakt. Volgens getuigen werden tijdens de zitting geen bewijzen voorgelegd, en werd het verdict in vijf minuten geveld.

Meer over