Chinese beurskrach beïnvloedt mogelijk hele wereld

Chinese particulieren werden aangemoedigd massaal in aandelen te stappen. Nu lijkt de bubbel te barsten, met mogelijk grote gevolgen voor de wereldeconomie.

null Beeld afp
Beeld afp

Het zijn gouden tijden voor de dokter Dooms in de financiële wereld. Een escalatie van de eurocrisis gaat gepaard met een crash op de Chinese beurzen die inmiddels ook de andere Aziatische markten in zijn greep heeft gekregen. In nog geen maand tijd zijn de koersen van de aandelen op de Chinese beurzen met 40 procent gekelderd. Woensdag konden op de beurzen van Shanghai en Shenzhen van driekwart van de fondsen helemaal geen notering worden opgemaakt. De overheid lijkt ondanks strikte maatregelen de regie kwijt te zijn geraakt.

Vergelijkingen worden al getroffen met de Azië-crisis van 1997, die een jaar later tot de roebelcrisis in Rusland leidde en de economische groei wereldwijd een enorme knauw gaf. Dat is het laatste waar iedereen op zit te wachten, nu de wereldhandel al terugloopt en het herstel van de Amerikaanse economie steeds aarzelender lijkt te verlopen.

Beurskrach

Maar er zijn flinke verschillen met toen. De Azië-crisis, die in in Thailand begon, was vooral een valutacrisis. Nu is het in de eerste plaats een beurskrach. Destijds hadden bedrijven in Azië op grote schaal geleend in dollars die toen nog een vaste koppeling kenden met de eigen valuta. Maar die koppeling moesten worden beëindigd toen een grote kapitaalvlucht op gang kwam en er nauwelijks deviezenreserves bleken te zijn. Dat leidde tot paniek op de valutamarkten, waar de koersen van munten als de Thaise baht met 50 procent daalden.

De crisis sloeg over naar Maleisië, Indonesië en Zuid-Korea, waar bedrijven ook niet meer aan hun dollarverplichtingen (rente en aflossingen) konden voldoen en de economieën met vele procenten krompen. Juist China met zijn gesloten kapitaalmarkt bleef als enige land toen gevrijwaard van die crisis.

Nu lijkt in China eerder sprake van het doorprikken van een beurszeepbel na een ongekende opmars: een winst van 150 procent in twaalf maanden. De rally kwam nadat eind vorig jaar ook buitenlanders de mogelijkheid kregen om rechtstreeks op de beurzen in Shanghai en Shenzhen te beleggen, hetgeen tot extra vraag naar aandelen leidde.

Maar veel belangrijker is dat de Chinese autoriteiten de eigen particuliere spaarders verleidden op de aandelenmarkt te investeren nadat de vastgoedmarkt in elkaar stortte. Ter illustratie: sinds 1 januari hebben 33 miljoen Chinezen een beleggingsrekening geopend. Volgens Kin Cheung van Optimix Emerging Markets, is 80 tot 90 procent van alle beleggingen op de Chinese aandelenmarkt gedaan door particulieren, rechtstreeks of via fondsen.

Zelfmoorden

Op Chinese sociale media doen verhalen de ronde over failliete beleggers die door de enorme koersverliezen van gebouwen springen, zoals na de Newyorkse beurscrash in 1929. De autoriteiten hebben inmiddels aangekondigd een onderzoek in te stellen naar degenen die de geruchten over een hoog aantal zelfmoorden hebben verspreid. Volgens de beurstoezichter China Securities Regulatory Commissie zijn inmiddels drie zaken aanhangig gemaakt over incorrecte retweets op Weibu (het Chinese twitter) van meldingen over zelfmoorden. De staatstoezichthouder op de media SAPPRFT heeft inmiddels televisie en kranten aangeraden meldingen over paniek te relativeren en zich te onthouden van diepte-analyses.

Een extra probleem is dat 8 tot 10 procent van deze beleggingen - - omgerekend 300 miljard euro - met geleend geld is gedaan. Naast particulieren hebben mogelijk ook bedrijven op grote schaal met geleend geld aandelen gekocht. De extra vraag lokte veel nieuwe beursintroducties en aandelenemissies uit, waardoor de vraag het aanbod niet meer kon bijbenen en de stemming omsloeg.

Een opschorting van nieuwe introducties en emissies heeft de paniek vergroot. Van een valutacrisis is geen sprake. De Chinese yuan daalt wel iets, maar het land heeft formidabele valutareserves - al bijna drie biljoen aan dollars. Er gelden nog grote beperkingen op het kapitaalverkeer en de koers van de yuan wordt van hogerhand bepaald.

Buitenlandse beleggers

Er zijn ook overeenkomsten. In 1997 kregen buitenlandse speculanten de schuld van de Azië-crisis, met name superspeculant George Soros. Ook in China wordt gewezen op buitenlandse beleggers, hoewel die slechts een zeer gering deel van de aandelen hebben. Een overeenkomst is ook dat er weinig vertrouwen is dat de Chinese regering de financiële stabiliteit kan handhaven. De regering heeft gefaald in de aanpak van de vastgoedzeepbel en de corruptie.

Net als de Azië-crisis zal de Chinese crash de rest van de wereldeconomie hard kunnen treffen. Teken aan de wand was dat de beurzen in andere Aziatische landen inmiddels ook worden meegesleept. De beurs van Japan verloor woensdag 3,1 procent en zakte naar het laagste niveau sinds maart vorig jaar, terwijl ook die in Korea daalde. Kin Cheung denkt dat de eerder verwachte groei van de Chinese economie met 7 procent onhaalbaar zal zijn. Maximaal zal die tussen de 5 en 6 procent bedragen als de overheid erin slaagt de koersdalingen onder controle te krijgen.

Minder groei houdt in dat de vraag naar grondstoffen zal dalen. De olieprijs maar ook die van koper- en ijzererts daalden woensdag omdat China daarvan de grootste importeur ter wereld is.

Landen als Duitsland en de VS, die een grote export hebben naar China, zullen eveneens last kunnen krijgen van de economische terugslag die een gevolg kan zijn van de crash. Dr. Doom en de andere zwartkijkers zullen in de zomervakantie overuren maken.

Meer over