NieuwsDalai Lama

China woedend: Trump keurt op het nippertje provocerende Tibet-wet goed

Chinese ambtenaren en politici die zich bemoeien met de reïncarnatie van de Dalai Lama, de Tibetaanse geestelijk leider in ballingschap, riskeren voortaan een reisverbod naar de Verenigde Staten en het bevriezen van hun Amerikaanse bankrekeningen.

Portret van de Dalai Lama,  de Tibetaanse geestelijk leider in ballingschap. Beeld REUTERS
Portret van de Dalai Lama, de Tibetaanse geestelijk leider in ballingschap.Beeld REUTERS

In de laatste maand van zijn presidentschap keurde Donald Trump op het laatste nippertje een voor Beijing provocerende Tibet-wet goed. Beijing regeerde met afgemeten woede.

De wet richt zich op een reeks onderwerpen, van meer inspraak voor internationale ngo’s in de manier waarop China met water omgaat op de Tibetaanse hoogvlakte tot aan de noodzaak van meer contact tussen Amerikaanse politici en de Dalai Lama en de Tibetaanse regering in ballingschap. De VS verbieden met de nieuwe wet in de hand iedere nieuwe vestiging van Chinese consulaten op Amerikaanse bodem, tot Beijing Washington toestemming geeft voor de opening van een nieuw Amerikaans consulaat in Lhasa, de hoofdstad van de Tibetaanse Autonome Regio.

De oude Amerikaanse wens van een consulaat in Lhasa heeft aan urgentie gewonnen na de sluiting van het Amerikaanse consulaat in de Sichuanese provinciehoofdstad Chengdu eerder dit jaar. Deze West-Chinese provincie is een venster op de voor buitenlandse diplomaten en journalisten ontoegankelijke Tibetaanse hoogvlakte.

Vastgelopen dialoog

De wet dringt aan op hervatting van de tien jaar geleden vastgelopen dialoog tussen Beijing en de Dalai Lama. Onder Trump hebben de relaties tussen de VS en China een historisch dieptepunt bereikt met een handelsoorlog en sancties tegen een keur van Chinese bedrijven, maar Beijing gokt erop dat Trumps opvolger Joe Biden is geneigd tot een traditionele aanpak, zonder zich verplicht te voelen de onder Trump ingevoerde wetgeving daadwerkelijk uit te voeren.

Het is dan ook de vraag of Biden werk maakt van het meest explosieve onderdeel: sancties tegen Chinese bestuurders die zich bezighouden met de toekomstige wedergeboorte van de hoogste autoriteit van het Tibetaans boeddhisme. De Dalai Lama laat sinds de jaren zeventig geregeld weten dat hij weinig zin heeft te reïncarneren in China, het land dat hij in 1959 ontvluchtte toen communistische troepen de Tibetaanse hooglanden binnentrokken.

De inmiddels hoogbejaarde Dalai Lama zou van plan zijn af te zien van wedergeboorte, omdat volgens hem de kracht van het Tibetaans boeddhisme niet bij een instituut als de Dalai Lama ligt, maar bij de gehele geloofsgemeenschap.

Pro-Chinese opvolger

Door als veertiende Dalai Lama de reïncarnatiecyclus te beëindigen, verijdelt hij pogingen van Beijing een pro-Chinese opvolger te installeren. Die vrees is niet onterecht: de nummer twee van de Tibetaans geestelijke hiërarchie, de Panchen Lama, kwam in 1995 terug in de gedaante van een jongetje dat de steun had van de Dalai Lama in ballingschap. Dat kind is nooit meer in het openbaar gezien nadat Beijing een eigen pro-Chinese reïncarnatie aanwees.

Die controversiële gang van zaken regelde de Chinese overheid in 2007 in wettelijke procedures voor reïncarnaties op alle religieuze niveaus, waarbij de wedergeboorte van een leidende figuur als de Dalai Lama door het Chinese kabinet moet worden goedgekeurd. Beijing meent dat recht te hebben op grond van historische praktijken, waarbij Chinese keizers als scheidrechter optraden als de Tibetaanse religieuze top verdeeld was over de kandidaten.

Meer over