AnalyseInterpol

China wil opnieuw Interpol-baas leveren, na de vorige te hebben laten verdwijnen

Twee kanshebbers voor topfuncties bij de internationale politiedienst Interpol, dat deze week nieuw leiderschap kiest, zijn omstreden wegens hun slechte reputatie op mensenrechtengebied. Het risico is groot dat Interpol wordt misbruikt om dissidenten te vervolgen, aldus mensenrechtenorganisaties.

Marije Vlaskamp
Hu Binchen (links) van het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid overhandigt een flitscamera aan Chhay Sinarith (midden) van de Cambodjaanse politie. Beeld Xinhua News Agency / eyevine
Hu Binchen (links) van het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid overhandigt een flitscamera aan Chhay Sinarith (midden) van de Cambodjaanse politie.Beeld Xinhua News Agency / eyevine

China wil opnieuw een toppositie bij de internationale politieorganisatie, nadat Interpol-baas Meng Hongwei in 2018 halverwege zijn termijn verdween. Pas in 2019 dook Meng op: in een Chinese rechtbank, waar hij tot ruim dertien jaar cel veroordeeld werd wegens corruptie.

Hu Binchen, de Chinese kandidaat voor het nieuwe Interpol-bestuur, fungeerde als plaatsvervangend directeur Internationale Samenwerking van het ministerie van Openbare Veiligheid als rechterhand van Meng. Volgens de activistische organisatie Safeguard Defenders en andere mensenrechtengroeperingen maakte Beijing in Mengs periode ruim gebruik van Interpol om activisten en dissidenten in het buitenland te vervolgen.

Red Notice

China, in 1984 toegetreden tot Interpol, doet steeds vaker een beroep op de dienst om verdachte Chinezen in het buitenland op te sporen. Dat begon in 2013 met Skynet, een internationale jacht op corrupte ambtenaren. Volgens de Chinese staatsomroep CGTN zijn tot 2019 bijna vijfduizend voortvluchtige bestuurders teruggehaald naar China, waarvan 54 met behulp van een zogenaamde Red Notice. Daarmee brengt Interpol een verdachte onder aandacht van politiediensten in de 194 aan Interpol verbonden landen. Red Notices zijn geen arrestatiebevelen, al behandelen politiediensten ze in de praktijk vaak wel zo.

De meeste Red Notices zijn geheim – alleen opsporingsverzoeken waarbij assistentie van het grote publiek gewenst is, staan op de Interpol-website. Uit uitspraken van Chinese diplomaten en politiemensen in Chinese media blijkt dat het uit China afkomstige aantal Red Notices onder president Xi Jinping zou zijn toegenomen van enkele tientallen tot honderden opsporingsverzoeken per jaar.

Interpol zegt zich niet voor politieke doeleinden te lenen – interventies met een ‘politiek, militair, religieus en raciaal karakter’ zijn verboden. Elke Red Notice moet dus worden getoetst voordat het opsporingsverzoek naar nationale politiediensten gaat.

Diffusies

Dat geldt niet voor de zogenaamde Diffusies, verzoeken om assistentie met een lichtere status dan een Red Notice die zonder toetsing naar nationale politiediensten gaan. Ook Diffusies zet China in om dissidenten onder druk te zetten. Zo baarden de Hongkongse en Chinese Interpol-afdelingen in januari opzien met een intimidatiepoging van de naar het buitenland uitgeweken pro-democratische volksvertegenwoordiger Ted Hui. Via Interpol stuurde Hongkong Deense politiediensten af op Deense parlementariërs, die Hui hadden uitgenodigd voor een conferentie. Omdat Hui daarna asiel aanvroeg in het Verenigd Koninkrijk, dreigde Hongkong de Deense parlementariërs op grond van de Hongkongse Nationale Veiligheidswet te vervolgen.

De Deense politie weigerde medewerking, maar de situatie is nijpender voor dissidenten in landen waar de rechtsstaat in minder hoog aanzien staat. Beijing vaardigde in 2017 een Red Notice uit tegen de Oeigoerse computertechnicus Idris Hasan. Deze Oeigoer deed in Turkije vrijwilligerswerk bij een Oeigoers krantje. Dat maakt hem in Chinese ogen tot terrorist.

Verontwaardiging

Op basis van de Red Notice werd Idris in juli op het vliegveld van Casablanca gearresteerd. Na internationale verontwaardiging daarover trok Interpol de Red Notice in als ‘niet conform’ de Interpol-regels. Idris, die geen idee had dat er een Red Notice tegen hem uitstond, zit steeds nog in een Marokkaanse cel. Beijing probeert hem nu via een uitleveringsverdrag te pakken te krijgen.

Of Interpol, dat volhoudt zich niet voor politieke doeleinden te lenen, deze uit 2017 daterende Red Notice afdoende heeft getoetst, blijft de vraag, maar traagheid komt vaker voor. Dolkun Isa, voorzitter van de Oeigoerse organisatie World Uyghur Congress (WUC), heeft bijna twintig jaar last gehad van een Chinese Red Notice. Isa, sinds 1996 Duits staatsburger, werd aangehouden in Zuid-Korea en Italië. Ook werd hij niet toegelaten tot India, de Verenigde Staten en Turkije, omdat hij in politiecomputers te boek stond als internationaal gezochte terrorismeverdachte. In 2018 trok Interpol deze Red Notice pas in.

Majoor-generaal Ahmed Naser al-Raisi

De andere omstreden kandidaat die Interpol-voorzitter wil worden is majoor-generaal Ahmed Naser al-Raisi, uit de Verenigde Arabische Emiraten. In vijf verschillende landen zijn aanklachten ingediend tegen Naser al-Raisi, die als secretaris-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk wordt gehouden voor martelingen en willekeurige detenties. In Frankrijk, waar Interpols hoofdkwartier staat, lopen twee aanklachten. De ene is afkomstig van twee Britten die in detentie zeggen te zijn gemarteld, de ander draait om marteling van, de tot tien jaar veroordeelde blogger, en mensenrechtenactivist Ahmed Mansoor.