NIEUWS

China slaat meteen terug als EU maatregelen neemt tegen schenden mensenrechten

Het is nog nooit voorgekomen dat China de Europese Unie op de korrel nam met sancties, maar maandag deed Beijing voor het eerst een groot aantal Europese politici, diplomaten en instellingen in de ban. De opmerkelijke stap komt na eerder aangekondigde strafmaatregelen van Brussel tegen vier bestuurders in de West-Chinese provincie Xinjiang.

Sjoerd Sjoerdsma (D66) in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. De parlementariër mag vanwege de opgelegde sancties China niet meer in.  Beeld ANP BART MAAT
Sjoerd Sjoerdsma (D66) in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. De parlementariër mag vanwege de opgelegde sancties China niet meer in.Beeld ANP BART MAAT

De Europese Unie werd het maandag eens over een relatief bescheiden pakket sancties tegen Chinezen die Brussel verantwoordelijk acht voor mensenrechtenschendingen in Xinjiang. In het Europarlement en nationale parlementen leven al langere tijd zorgen over het lot van Oeigoeren en andere moslims in de westelijke provincie Xinjiang. Daar worden grote aantallen mensen zonder proces aan politieke heropvoeding onderworpen. Volgens China wordt in deze ‘goedaardige trainingscentra’ religieus extremisme ‘op vrijwillige basis’ bestreden.

Als chef uitvoering van dit beleid staat Zhu Hailun, de voormalige partijchef van Urumqi, de hoofdstad van Xinjiang, op de Europese sanctielijst. De andere drie bestuurders geven leiding aan het veiligheidsapparaat in de provincie of het Xinjiang Productiecorps. Deze paramilitaire organisatie bestaat uit Han-Chinezen die na 1949, nadat Xinjiang als Chinees gebied was ingelijfd, naar het verre westen werden gestuurd om daar land te ontginnen en de economie op gang te helpen. Tegenwoordig wordt het Productiecorps ook genoemd in verband met gedwongen tewerkstelling van Oeigoeren, nadat die in de kampen hun politieke heropvoeding hebben voltooid.

Architect anti-extremiseringsbeleid

De grootste afwezige op de Europese sanctielijst is Chen Quanguo, die alom wordt gezien als de architect van het anti-extremiseringsbeleid. Ondanks dat Brussel deze hooggeplaatste politicus buiten schot hield, sloeg China met de snelheid van het licht dubbel zo hard terug. Tien Europese politici en hun familieleden en het voltallige personeel van vier Europese instellingen zijn niet meer welkom in China, Hongkong en Macao. Zakelijke activiteiten in China door bedrijven met relaties met de personen en instellingen op de Chinese sanctielijst worden aan banden gelegd.

De Chinese maatregelen treffen onder meer de Nederlandse parlementariër Sjoerd Sjoerdsma (D66) en de uitgesproken China-kritische Europarlementariër Reinhard Butiköfer (Groenen), die beiden de politieke discussie over Xinjiang als een genocide hebben aangezwengeld. Ze zijn persona non grata, volgens het Chinese ministerie van buitenlandse zaken wegens ‘het ernstig schaden van China’s soevereiniteit, belangen en het kwaadaardig verspreiden van leugens en desinformatie’.

De lijst van ongewenste Europeanen wordt langer door sancties voor vier Europese instellingen – organisaties met vele tientallen mensen op de loonlijst. Dat het gerenommeerde Duitse Mercator Instituut voor Chinastudies wordt getroffen was te verwachten, wegens de China-kritische academici die daar werken. Dat echter de voltallige bezetting van 27 diplomaten van de commissie politiek en veiligheid van de Europese Raad óók wordt gestraft is ‘een disproportionele reactie,’ aldus Francesco Giumelli. Deze professor internationale betrekking van de Rijksuniversiteit Groningen is gespecialiseerd is in Europese sancties.

Giumelli zegt dat dit ‘totaal nieuw terrein’ is, zowel voor China als Brussel. ‘Dit is nog nooit voorgekomen. Beijing trekt hele scherpe lijnen wat Brussel wel en niet kan doen. Als Brussel een tegenzet doet kan de zaak gemakkelijk escaleren tot een oorlog met sancties, zoals de VS en China al geruime tijd voeren.’

Meer over