Nieuws4 vragen

China’s zerocovidbeleid botst met de realiteit van omikron, en met de Winterspelen

Terwijl de Nederlandse ploeg zich klaarmaakt om woensdag naar de Winterspelen te vertrekken, is gaststad Beijing miljoenen inwoners aan het testen. In de olympische bubbel zijn 78 covidbesmettingen vastgesteld.

Leen Vervaeke
Olympische medewerkers controleren de accreditaties op het vliegveld van Beijing. Beeld AP
Olympische medewerkers controleren de accreditaties op het vliegveld van Beijing.Beeld AP

Wat is de huidige covidtoestand in Beijing?

In China werden maandag achttien lokale besmettingen gemeld, waarvan zes in Beijing. De hoofdstad telt nu 39 gevallen: 23 delta en 6 omikron. Dat mogen naar Nederlandse normen absurd lage aantallen zijn, in China – waar elke besmetting er een te veel is – brengen ze een lawine aan maatregelen op gang. Zeker met omikron in het land wordt geen enkel risico genomen.

De maatregelen in Beijing volgen het vaste zerocoviddraaiboek: wijken met gevallen in lockdown, contacten in quarantaine, massatesten in de hele stad. In het zwaarst getroffen district van Beijing – 25 gevallen – moeten alle 2 miljoen inwoners zich laten testen. Na exact twee jaar zerocovidbeleid (de lockdown in Wuhan begon op 24 januari 2020) kijkt niemand in China daar nog van op.

Maar met een potentiële ‘perfecte storm’ van omikron, Chinees Nieuwjaar en Winterspelen, doet Beijing er nog een schepje bovenop. Wie medicijnen koopt tegen keelpijn of koorts, moet zich binnen 72 uur laten testen. Hetzelfde geldt voor wie een postpakketje uit het buitenland ontvangt, in navolging van het dubieuze verhaal dat omikron Beijing binnenkwam via een brief uit Canada. Wie niet gehoorzaamt, verliest zijn groene QR-code, die aan elke ingang moet worden getoond.

Zal dat een impact hebben op de Winterspelen?

Wat in Beijing gebeurt, heeft slechts beperkte invloed op de Winterspelen. Die vinden immers plaats in een olympische bubbel, het zogenaamde ‘geslotenlussysteem’. Dat is niet één bubbel, maar meer een soort bubbel-Atomium: met de wedstrijdzones, olympische dorpen en mediacentra als bollen, onderling verbonden door speciaal voorbehouden transport.

Om uitbraken binnen de bubbel te voorkomen, moeten sporters, teamleden en medewerkers van de Spelen zich aan uiterst strenge regels houden. Ze moeten voor aankomst twee keer negatief testen, nog eens na aankomst, en daarna elke dag. Wie positief test, moet in isolatie. Hun contactpersonen moeten in quarantaine, maar mogen wel deelnemen aan wedstrijden.

De regels ín de bubbel – vastgelegd in overleg met het Internationaal Olympisch Comité – veranderen niet als de de situatie buiten de bubbel verandert. Wel heeft Beijing de scheiding tussen binnen en buiten vergroot. Oorspronkelijk zouden Chinese toeschouwers kaartjes kunnen kopen voor wedstrijden. Dat is van de baan. De overheid wijst zelf het publiek aan: ambtenaren en werknemers van staatsbedrijven, die makkelijk tot extra testen en quarantaines kunnen worden verplicht.

Er zijn 78 besmettingen in de olympische bubbel gevonden. Hoe erg is dat?

Sinds het ingaan van het geslotenlussysteem op 4 januari zijn 3.115 olympische reizigers China binnengekomen, onder wie 324 sporters en coaches. Van hen testten er 78 positief. Het gaat vooral om medewerkers achter de schermen, de meeste sporters komen pas de komende dagen aan. Hoeveel contactpersonen in quarantaine zitten, werd niet bekend gemaakt.

Met 2,5 procent positieve gevallen zit Beijing op eenzelfde niveau als de Zomerspelen van Tokio, aldus het medisch panel van het Beijing Olympisch Comité. Het doel is volgens hen niet ‘nul gevallen’, maar ‘nul verspreiding’. De Chinese overheid, gespecialiseerd in zerocovid, zou daartoe in staat moeten zijn. Zelfs de eerste omikronuitbraken in het land lijken onder controle, al is behoedzaamheid met Chinese overheidscijfers geboden.

De grootste uitdaging wordt om te midden van al die maatregelen ook een min of meer normaal sportevenement te organiseren. In het land zelf kunnen hele wijken of steden worden afgegrendeld, maar in de olympische bubbel moet veel meer rekening worden gehouden met de sportersbelangen.

Beijing lijkt dat in te zien, en stelde de coronamaatregelen zondag ietwat bij. De standaarden voor de PCR-tests – aanvankelijk strenger dan in de rest van de wereld – werden verlaagd: ze zijn nu hetzelfde als in Nederland. Ook werd de quarantaine voor contactpersonen ingekort van veertien naar zeven dagen.

Hoe lang houdt China nog vast aan zijn zerocovidbeleid?

Nu de meer besmettelijke, maar minder ziekmakende omikronvariant China heeft bereikt, wordt het zerocovidbeleid lastiger vol te houden. Tal van economen, onder meer van het Internationaal Monetair Fonds, voorspellen dat China met omikron meer nadeel dan voordeel van zijn rigoureuze beleid zal ondervinden.

Hoewel veel Chinezen hun covidvrije bestaan koesteren – de laatste coviddode viel hier meer dan een jaar geleden – wordt er ook gemord. Over gebrek aan medische hulp tijdens de lockdown in Xian bijvoorbeeld. Of over excessieve reisbeperkingen, nu tientallen miljoenen Chinezen naar huis willen reizen om Chinees Nieuwjaar bij hun familie door te brengen.

Maar het loslaten van het zerocovidbeleid, in een land met ongelijk verdeelde gezondheidszorg en twijfelachtige vaccins, blijft een grote gok. Het is zeer de vraag of de Communistische Partij van China zich daaraan zal wagen voor het Partijcongres van eind 2022, waar partijvoorzitter Xi zijn derde termijn wil verzilveren.

Meer over