China ageert tegen Ai Weiwei

JIADING Ai Weiwei, de bekendste kunstenaar/activist van China, zat zondag met huisarrest thuis in Peking, maar het feest in zijn door sloop bedreigde studio ging gewoon door.

Hans Moleman

Honderden jonge Shanghainezen kwamen naar zijn half afgebouwde atelier in Jiading, een verre buitenwijk van Shanghai. Ze aten er rivierkrab en zoete broodjes gevuld met varkensvlees en groenten, als stil protest tegen het voornemen van de autoriteiten om het nieuwe atelier weer te slopen. Ai Weiwei, enfant terrible van de Chinese kunstwereld, zoon van de revolutionaire dichter Ai Qing, had het feest zelf georganiseerd. De politie belette hem in persoon aanwezig te zijn. Hij kreeg vrijdag te horen dat hij in zijn woning annex studio in Peking moest blijven.


'Wij zijn hier om vreedzaam samen te eten. De rivierkrabben staan voor harmonie', zei een student van de Shanghaise kunstacademie, die met zijn vriendin op de binnenplaats zat, waar aan een lange tafel zwijgend werd gegeten. De politie, die met een aantal agenten in burger bij de poort stond, greep niet in.


Het plotselinge huisarrest van Ai tekent de gespannen sfeer in China aan de vooravond van de uitreiking van de Nobelprijs voor de Vrede aan de schrijver Liu Xiaobao. De Chinese regering heeft haar stekels opgezet: Europese landen worden bedreigd met represailles als ze naar de uitreiking komen, Chinese dissidenten worden extra in de gaten gehouden.


De intimidatiecampagne lijkt tot dusver weinig effect te hebben. De EU-landen zijn van plan gewoon naar de prijsuitreiking te komen, en de dissidenten houden hun rug recht.


Ai Weiwei lanceerde zondag vanuit Peking harde kritiek. 'De regering offert opleiding, milieu en belangen van de meeste mensen op om een paar lieden extreem rijk te maken, alleen omdat zij goede banden hebben met de machthebbers', zei hij tegen het Franse persbureau AFP.


Volgens de kunstenaar is het internet de grootste bedreiging voor het Chinese systeem. 'Als iedereen wat laat horen, kom ik niet in gevaar. Het internet is het beste geschenk voor China, deze technologie zal een einde maken aan dit soort dictatuur.'


Twee jaar geleden werd Ai Weiwei door de partijleiding van Shanghai nog met de rode loper binnengehaald. Hij had toen net naam gemaakt als mede-ontwerper van het Vogelnest, het futuristische olympisch stadion in Peking. Met zo'n kunstenaar wilde Shanghai graag pronken.


De autoriteiten zagen over het hoofd dat Ai ook graag een luis in de pels is. Hij maakte in Shanghai twee documentaires die niet goed vielen: een over een man die zes politieagenten doodschoot, een andere over een advocaat die honderd dagen vast zat op het vliegveld van Tokio.


De deelgemeente Jiading ontkent dat het besluit om de nieuwe studio te slopen er iets mee te maken heeft. 'Het gebouw is illegaal, omdat de juiste procedures niet werden gevolgd', liet de chef bouwzaken weten.


Ai Weiwei (53) maakte naam als activist door op te komen voor de ouders van de duizenden kinderen die omkwamen in slecht gebouwde scholen tijdens de grote aardbeving in Sichuan in 2008. Hij is net terug uit Londen, waar hij een grote tentoonstelling heeft in het Tate Modern museum.


Meer over