Chileense Nobelprijswinnaar Pablo Neruda 'zeer waarschijnlijk' vermoord

De Chileense dichter Pablo Neruda is 'zeer waarschijnlijk' vermoord tijdens het bewind van dictator Pinochet. Tot nu toe werd gedacht dat de Nobelprijswinnaar in 1973 door kanker om het leven was gekomen.

Pablo Neruda in 1971 nadat hij de Nobelprijs voor de literatuur heeft gewonnen. Beeld ap
Pablo Neruda in 1971 nadat hij de Nobelprijs voor de literatuur heeft gewonnen.Beeld ap

Voor het eerst komt de Chileense regering voorzichtig terug van de lezing dat Neruda een natuurlijke dood is gestorven. Dit blijkt uit een Chileense regeringsverklaring van 25 maart 2015, die in het bezit is gekomen van de Spaanse krant El País (zie Document Neruda). Hierin staat dat Neruda niet stierf 'aan de gevolgen van prostaatkanker', maar 'dat het overduidelijk en zeer waarschijnlijk' is dat hij 'door een daad van een derde partij' om het leven kwam.

Neruda overleed op zondag 23 september 1973, twaalf dagen nadat Augusto Pinochet met hulp van de Verenigde Staten in Chili een staatsgreep pleegde en de macht overnam van president - en Nerudas vriend - Salvador Allende. Volgens historische bronnen stond Marxist Neruda op het punt naar Mexico te vertrekken om een regering in ballingschap te leiden tegen Pinochet. Op zijn sterfdag zou Neruda, volgens het document, in het ziekenhuis van Santiago mogelijk door een injectie of oraal iets hebben binnengekregen waardoor hij 6,5 uur later overleed.

Het Chileense ministerie van binnenlandse zaken stelde de verklaring op ter voorbereiding op een onderzoek naar de schimmige dood van Neruda. Volgens The Guardian benadrukt het ministerie dat het onderzoeksteam nog geen definitieve conclusies heeft getrokken.

Iets vreemds gebeurd

De onderzoeksleider naar de dood van de dichter, rechter Mario Carroza Espinosa, is tot zijn voorlopige conclusies gekomen op basis van getuigenverklaringen en officiële documenten, die hij sinds 2011 verzamelde. Hij wil pas definitieve conclusies trekken als hij de resultaten binnen heeft van een forensische onderzoek op basis van sectie op het lichaam in 2013.

'We hebben altijd de lijn aangehouden dat iets vreemds is gebeurd op de laatste dag van zijn leven', zegt de rechter tegen El País. 'Hij had kanker, maar dat was niet terminaal en hij er was ook geen sprake van lijden. Maar op 23 september ging zijn gezondheid ineens snel achteruit en was hij 6,5 uur later dood.'

Het onderzoek werd in 2011 geopend nadat Nerudas chauffeur in een interview met het Mexicaanse blad Proceso naar buiten bracht dat Pinochet achter de dood zat. Al sinds zijn dood op zijn 69ste is dit de lezing die Nerudas familie en vele Chilenen aanhouden.

Forensisch experts bij het graf van Neruda in 2013. Beeld anp
Forensisch experts bij het graf van Neruda in 2013.Beeld anp

Nobelprijs

Neruda kreeg de Nobelprijs voor zijn poëzie die volgens het comité 'met elementaire kracht het lot en de dromen van een continent tot leven brengt'. In 1920 kwam zijn eerste bundel, La Canción de la fiesta (Het feestlied), uit. Vier jaar later verscheen een van zijn bekendste werken Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Twintig gedichten over liefde en een lied over wanhoop).

Behalve dichter was Neruda ook diplomaat. Hij werkte onder meer op het Chileense consulaat in Spanje. Zijn enige kind kreeg Neruda daar van de Indisch-Nederlandse Maria Antonia Hagenaar, met wie hij in 1930 was getrouwd in Batavia (Jakarta). Twee jaar na de geboorte van hun dochter in 1934 dreef de Spaanse Burgeroorlog het echtpaar uit elkaar. Neruda trouwde nog twee keer voordat hij op 69-jarige leeftijd op mysterieuze wijze de dood vond.

Meer over