Chávez enige kansrijke presidentskandidaat Venezuela

Na zijn mislukte staatsgreep in 1992 werd Hugo Chávez in 1998 tot president van Venezuela gekozen. Morgen wordt hij voor zes jaar herkozen....

'Kameraden, jammer genoeg hebben wij por ahora onze doelstellingen in de hoofdstad niet bereikt.' Op 4 februari 1992 moest luitenant-kolonel Hugo Chávez op de Venezolaanse televisie erkennen dat zijn staatsgreep in Caracas was mislukt. Door de nadruk op 'voor het moment' te leggen suggereerde hij de volgende keer wél de macht zou grijpen.

Chávez had bijna zeven jaar later geen geweld meer nodig. Hij moest zijn mislukte coup met gevangenisstraf bekopen, maar na twee jaar verliet hij zijn cel als een volksheld.

In december 1998 werd de paratroepercommandant tot president gekozen. 'Velen dachten dat als ik president zou worden, Hitler en Mussolini in één persoon gerold zouden terugkeren. Die veronderstelde ramp heeft niet plaatsgevonden', lachte Chávez na zijn beëdiging om de paniek in de Verenigde Staten, Venezuela's grootste afnemer van olie.

Chávez profileerde zich als linkse populist die een eind zou maken aan endemische corruptie en vriendjespolitiek. Chávez wil Venezuela met een sociale revolutie à la Fidel Castro veranderen in een maatschappij zonder armoede, met huisvesting, gezondheidszorg en scholing voor iedereen.

Die beloften gingen er bij de miljoenen verpauperde Venezolanen in als koek. Ze hadden nooit geprofiteerd van de olierijkdommen en waren eraan gewend geraakt dat de politieke elite zich schaamteloos verrijkte.

Chávez werd dus als een messias van de armen binnengehaald en begon het op twee na productiefste OPEC-land met totalitaire maatregelen meteen naar zijn hand te zetten. Hij pleegde een constitutionele staatsgreep in slowmotion. Het Congres werd naar huis gestuurd. Het Hooggerechtshof ontbonden. De grondwet herschreven.

De Chavistas, zoals zijn aanhangers heten, usurpeerden op instigatie van comandante Hugo de trias politica. Als ze morgen tweederde van de zetels in het nieuwe Congres winnen, is Venezuela de facto een totalitaire éénpartijstaat die met regelmatige verkiezingen de indruk probeert te wekken een democratie te zijn.

Van Chávez' revolutie is nog niet veel terecht gekomen. De oude, corrupte politieke elite is op nationaal niveau weggevaagd. Dat is een verworvenheid. Maar ondanks de gestegen olieprijs is de armoede nauwelijks verminderd. Afgelopen jaar slonk de economie met 7 procent. Vorig jaar hebben bijna een half miljoen Venezolanen hun baan verloren.

Buitenlandse investeerders laten Venezuela links liggen, omdat Hugo Chávez - gisteren werd hij 46 - fel van leer trekt tegen het IMF, het neo-liberalisme en de Verenigde Staten.

Hij jaagt investeerders en kapitaalkrachtige Venezolanen steeds hoger de gordijnen in met kreten als 'Siddert oligarchen!' en door zijn 'broeder' Fidel Castro de hemel in te prijzen. 'Venezuela reist naar dezelfde zee als het Cubaanse volk. Een zee van blijdschap en van echte sociale rechtvaardigheid en vrede', zei Chávez in Havana, toen hij in november 1999 een honkbalwedstrijdje speelde tegen een seniorenteam dat werd gecoacht door zijn held Fidel.

Chávez kan nog veel leren van zijn mentor Fidel Castro. Cuba won met 5-4, nadat Fidel in de zesde inning twee jonge bekende Cubaanse honkbalhelden had ingebracht, vermomd als veteranen.

Chávez heeft de afgelopen maanden in Venezuela steeds meer medestanders verloren. De linkse Vaderland Voor Iedereen (PPT), de grootste steunpilaar van Chávez' Polo Patriótica-coalitie, liet de president in mei in de steek. Chávez' belangrijkste tegenstanders komen uit zijn eigen kamp. Ze waren tot voor kort zijn beste wapenbroeders. Volgens Chávez zijn het allemaal verraders.

Morgen is ex-luitenant en ex-gouverneur Francisco Arias Cárdenas (49) zijn enige tegenkandidaat van formaat. Arias voegde zich al in 1985 bij Chávez' groep samenzwerende officieren en speelde een belangrijke rol bij Chávez' staatsgreep in 1992. Begin dit jaar brak hij met Chávez, omdat hij vond dat de president Venezuela te veel militariseerde.

Arias maakt morgen geen schijn van kans. Hij mist het charisma en verbale talent van Chávez en wordt alleen gesteund door de rijken. Jammer genoeg voor Arias zijn er veel meer arme dan rijke Venezolanen.

Bovendien geven vooral de miljoenen armen Chávez nog steeds het voordeel van de twijfel, omdat ze vinden dat hun held niet in twee jaar de sociaal-economische schade kan repareren die de traditionele partijen, AD en Copei, de laatste vijftig jaar met wanbeleid hebben aangericht. Wegstemmen zullen ze Chávez niet. Integendeel, de president moet er juist zes jaar bij krijgen.

Morgen kiezen de Venezolanen niet alleen een president, maar ook de 165 afgevaardigden in het nieuwe Congres, burgemeester van Caracas en 335 andere steden, de parlementen en gouverneurs van de 23 deelstaten. Chávez wilde de verkiezingen op 28 mei laten houden, maar het kiescollege bedong twee maanden uitstel wegens logistieke problemen.

Chávez belooft zijn revolutie na de verkiezingen te zullen concentreren op sociaal-economisch herstel. Zijn tegenstanders vrezen chaos. Het beleid van Chávez tot nu toe was ondoordacht en wispelturig. Vorig jaar sluisden Venezolanen volgens de Centrale Bank 4,6 miljard dollar naar het buitenland. Hoe vaker Chávez Castro looft en het Amerikaanse 'imperialisme' verkettert, hoe meer Venezolaans kapitaal op bankrekeningen in Miami belandt.

De persvrijheid heeft Chávez nog niet om zeep geholpen. El Universal, de krant waarin minister van Buitenlandse Zaken José Vicente Rangel tot voor kort columnist was, stelde deze week treurig vast dat economie en 'denkvermogen' wegkwijnen. 'Er is geen hoop meer in Venezuela.'

Meer over