Chaos Spaans luchtverkeer

Steven Adolf

MADRID - 'Vertrekken, Nu!' Een groep gestrande passagiers uit Zuid-Amerika is het zat en dreigt de incheckbalie te bestormen. Tumult, kabaal, dreigend handgemeen, politie erbij. Maar het werkt: even later spoedt de groep zich naar de douanecontrole.


Julia Sánchez kijkt toe vanuit de lange rij om in te checken. Vijf dagen is ze samen met haar vriend Pedro nu onderweg, van een vakantie in Australië naar hun huis in Almeria. Het vliegtuig vanaf Bangkok bleek afgelopen donderdag niet te kunnen landen in Madrid. De wilde staking die die middag was uitgebroken onder de luchtverkeersleiders had het Spaanse luchtruim gesloten. En dus werd uitweken naar Rome.


Gisteren stonden ze, gebruind maar vermoeid, eindelijk in Terminal 4 van het Madrileense vliegveld Barajas voor de laatste overstap naar huis. 'Het geld van de overnachtingen krijgen we, hoop ik, wel terug', zegt Julia. 'Maar al die verloren afspraken en het tijdsverlies. Dat ben je kwijt.'


Het kan erger. In enkele vliegtuigen die klaar stonden voor vertrek brak donderdag ternauwernood opstand uit, nadat de passagiers na een paar uur tevergeefs wachten gaar waren. De volgepropte vliegtuigterminals veranderden in geïmproviseerde kampementen met woedende passagiers die tevergeefs informatie eisten. Hier en daar werden dolgedraaide passagiers afgevoerd naar de luchthavengevangenis.


Spanje vierde dit jaar zijn 'lange weekeinde van de Grondwet' - zo genoemd vanwege de vrije dag wegens het instellen van de democratische constitutie - op een wel heel bijzondere manier. Nadat de Spaanse luchthavens vrijdag waren veranderd in een chaos, besloot het kabinet na spoedberaad zaterdagochtend voor het eerst sinds de democratie tot het uitroepen van de alarmtoestand en de inzet van het leger om de staking van de luchtverkeersleiders te breken.


In een land waar de inzet van het leger al snel onprettige herinneringen oproept aan de tijden van Burgeroorlog en dictatuur is dat een paardenmiddel.


Dat werkte wonderwel. In minder dan een uur na de afkondiging van de maatregel waren de controletorens weer op volle sterkte. Zaterdag kwam het luchtverkeer langzaam op gang, het zal nog tot vandaag duren of de 650 duizend gestrande passagiers uit 4.410 vluchten zijn verwerkt.


Al meer dan een jaar is het oorlog met de luchtverkeersleiders, nadat de socialistische regering Zapatero besloot stevig het mes te zetten in de salarissen en arbeidsvoorwaarden. Het gemiddelde jaarsalaris van 330 duizend euro werd teruggeschroefd naar 200 duizend euro.


De hoop was daarbij om de productiviteit - in vluchturen bijna een kwart van de Nederlandse luchtverkeersleiders - te verhogen en de kosten - met 688 miljoen euro per jaar 2,5 keer zoveel als de Duitse luchtverkeersleiding - stevig te verlagen. Deze week werd bekend dat de regering de luchthavens versneld gaat privatiseren om de financiële markten het vertrouwen terug te geven. Donderdag liep het salarisoverleg uit de hand, nadat luchtverkeersleiders van de luchthaven Santiago de Compostela niet meer in hun verkeerstoren wilden komen, omdat ze hun verplichte uren hadden volgemaakt.


Meer over