Chailly walst, Rieu walst, alles walst Najaarsactie moet drempel klassieke muziek verder verlagen

Mocht iemand van plan zijn alle 27 cd-waardebonnen te gebruiken die de Stichting Collectieve Promotie Geluidsdragers (CPG) in de najaarsactie aanbiedt, dan bespaart hij of zij op het totaalbedrag van ¿ 1621,- zo'n zeshonderd gulden....

PAY-UUN HIU

Er wordt gewalst bij de firma DG in de Symphonie Fantastique van Berlioz. Kurt Masur dirigeert een verzameling beroemde walsen van Tsjaikovski voor het label Teldec van Warner Classics. Het Concertgebouworkest walst bij Decca onder leiding van Chailly onder meer de 'André Rieu'-wals uit de tweede Jazz Suite van Sjostakovitsj (heruitgave van het populaire 'Jazz album' met ook het concert voor piano en trompet) en Alicia de Larrocha, de grande dame van de Spaanse klaviermuziek, danst met gratie en weemoed de Valses Poéticos van Granados bij RCA. Met deze zware stellingen uit het lichtere klassieke repertoire hopen de platenmaatschappijen de kopersgroep van klassieke muziek uit te breiden.

De formule mag, na vergelijkbare aanbiedingsacties in voorgaande jaren (Aangenaam barok, Aangenaam barok plus, et cetera), bij het vaste kooppubliek van de klassieke platenhandel bekend worden verondersteld: bij aankoop van de promotie-cd Aangenaam romantiek plus voor ¿ 9,95 (met onder andere het Bloemenduet uit Delibes' Lakmé - bekend uit de tv-spot van Veilig Verkeer Nederland - en Puccini's O mio babbino caro) ontvangt de klant een pakket kortingsbonnen ter waarde van respectievelijk 17, 20 en 40 gulden voor cd's die de verzamelde platenmaatschappijen voor deze actie hebben geselecteerd.

Of hierdoor de doelgroep werkelijk explosief groeit, valt nog te bezien. In 1994 werden 240 duizend exemplaren van de promotie-cd verkocht en dat betekende een lichte daling ten opzichte van het jaar daarvoor. Daarbij bleek de verkoop van de aanbieding-cd's geenszins spectaculair toegenomen. Van de ruim zes miljoen waardebonnen die langs deze weg bij de potentiële kopers terecht zijn gekomen, werden er uiteindelijk maar 115 duizend besteed. De beruchte 'drempel voor klassiek' is nog steeds erg hoog en moet dus letterlijk worden platgewalst met repertoire dat dank zij musici van naam of op andere wijze al een grote populariteit heeft gekregen. Wellicht kan na André Rieu's annexatie van de Sjostakovitsj-wals nu Marco Borsato een aria van Verdi tot platina levenslied verheffen.

Een verschil met de editie Aangenaam romantiek van verleden jaar is de verbreding van het aanbod met twee complete opera's. Bij Decca verscheen een heruitgave van Il Trovatore met het Orchestre en Coro del Maggio Musicale Fiorentino onder leiding van Zubin Metha en DG bracht een nieuwe opname uit van La Traviata door het Metropolitan Orchestra and Chorus, gedirigeerd door James Levine.

In beide opera's is Verdi de grote gemene deler en Pavarotti de breed overkoepelende factor en publiekstrekker. Om het even of hij wordt onthoofd als de troubadour Manrico of als Alfredo alleen achterblijft wanneer zijn geliefde Violetta (een gave, maar wat gladde Cheryl Studer) sterft, Pavarotti zingt vooral Pavarotti en dat doet hij overtuigend.

De derde opera-cd (Philips) is een verzameling Russische fragmenten door het koor en orkest van de Kirov Opera onder leiding van hun vaste dirigent Valeri Gergjev. De cd, twee jaar geleden opgenomen in Haarlem en ook al eerder uitgebracht, omvat meer dan op het eerste gezicht lijkt en heet met recht Russian spectacular. Een vergelijking van Gergjev's uitvoering van de Tsjaikovski-walsen (uit Onegin en Doornroosje) met die door Kurt Masur en het New York Philharmonic (Teldec, live-opnamen) valt zonder enige twijfel uit in het voordeel van Gergjev.

Ook op andere fronten is het vocale aandeel sterker vertegenwoordigd. Absolute aanrader is de nieuwe uitgave van Orff's Carmina Burana bij EMI. Niet echt typische hoog-romantiek, maar na de (verboden) popversie van het openings- en slotdeel O Fortuna wel razend populair. De uitvoering, gedirigeerd door Michel Plasson met solistische bijdragen van bariton Thomas Hampson en alt Gérard Lesne, is onweerstaanbaar. Vooral sopraan Natalie Dessay is hier de grote ontdekking. De veertig seconden van het Dulcissime bevat een gouden belofte voor haar toekomst. Dit najaar brengt EMI een opname van Mozart-aria's met Dessay uit.

Een prachtig staaltje koorwerk is voorts te horen in het Requiem van Fauré met koor en instrumentalisten van de Academy of St. Martin in the Fields, als altijd onder leiding van Neville Mariner. Opvallend zuiver en homogeen van klank is bijvoorbeeld het duet tussen alten en tenoren aan het begin van het Offertorium. Fauré's werk is op deze Philips-cd (uiteraard) gecombineerd met zijn Pavane, maar verrassend genoeg ook met zijn (weinig romantische) leerlingen als Charles Koechlin, Florent Schmitt en Maurice Ravel. Naast deze twee vocaal-orkestrale uitschieters is de gedegen lezing van Brahms' Deutsches Requiem onder leiding van Herbert Blomstedt (Decca) wat minder opvallend.

De componist die in kwantitatief opzicht het best is bedeeld (vier verschillende cd-produkties), is Franz Schubert. Zijn Winterreise in de uitvoering van Robert Holl en Naum Grubert was nog niet voorradig en blijft daarom nog even buiten beschouwing. Het minst bekend is waarschijnlijk Schubert's klavier-oeuvre voor quatre mains en de Israëlisch/Duitse pianisten Yaara Tal en Andreas Groethuysen zijn het ideale duo deze schitterende vormen van piano-retoriek uit de vergetelheid te halen. Vorig jaar bracht Sony het eerste deel uit van hun complete opname van het vierhandig klavierwerk; nu ligt het vervolg (met onder meer de zes Grandes Marches, het Rondo in A groot en het Allegro Lebensstürme) met veertig gulden korting in de winkel.

Overbekend, mede dank zij de televisie-reclame, is de Schubert van de 'Onvoltooide'. Bekend en geroemd zijn ook de uitvoeringen van de Schubert-symfonieën door het Concertgebouworkest met Nikolaus Harnoncourt. Eerder verschenen ze als complete box, maar voor deze gelegenheid heeft Teldec de symfonieën drie en vijf en de 'Onvoltooide' (hier genummerd als de Zevende) in een losse uitgave op de markt gebracht.

DG deed hetzelfde met de verzamelde Beethoven-symfonieën die begin dit jaar in de uitvoering door John Eliot Gardiner en zijn orkest in één box werden gepresenteerd. Nu zijn de Vijfde (destijds in de Volkskrant gekwalificeerd als 'lawaaiig kreng') en Zesde los te verkrijgen.

Andere symfonische bijdragen worden geleverd door NM Classics met een cd vol vaderlandslievende, maar in het nationale onderbewustzijn verdrongen werken als de Piet Hein Rhapsody van Peter van Anrooy en de Zuiderzee Symfonie van Cornelis Dopper. DG heeft het laatste samenwerkingsproject van het orkest van de Bastille-opera en dirigent Myung-Whun Chung vereeuwigd met een opname van Berlioz' Symphonie fantastique. Ook de cd is niet bepaald een gelukkig afscheid: er zit weinig spanning in, de mars naar het schavot is door de slechte ritmische articulatie meer een opgewekte huppelgang.

Liefdevoller wordt Berlioz behandeld door de zangeressen Brigitte Balleys (Nuits d'été) en Mireille Delunsch (Herminie), begeleid door het Orchestre des Champs Élysées met Philippe Herreweghe (Harmonia mundi). In de categorie orkest met solist zit verder de nieuwe aflevering in het Mendelssohn-feuilleton van Bis door Nieuw Sinfonietta Amsterdam, hier met pianist Ronald Brautigam.

Míceál O'Rourke en de London Mozart Players vervolgen bij Chandos hun niet al te inspirerende John Field-reeks met diens twee pianoconcerten en Sony kreeg net niet op tijd een nieuwe opname af met Yo-Yo Ma's interpretatie van Dvorak's celloconcert, vandaar dat werd besloten tot heruitgave van de oude cd uit 1986.

Van de kamermusicus Schubert is het Forellenkwintet een bekende topper. Pianist Alfred Brendel verzorgt met onder anderen violist Thomas Zehetmair een magnifieke uitvoering van dit kwintet voor Philips. De hele categorie kamermuziek is trouwens sterk bezet. EMI heeft een boeiende Schumann-verzameling bijeengebracht, zowel in repertoire (onder meer pianokwartet, pianokwintet, tweede vioolsonate) als in de bezetting die is geconcentreerd rond pianiste Martha Argerich. De wisselende combinaties zorgen echter ook voor wisselende kwaliteit en Argerich komt beter tot haar recht in Beethoven's Kreuzersonate die ze samen met Gidon Kremer op fascinerende wijze voor DG op cd heeft gezet.

De piano als solo-instrument, hèt instrument voor romantische expressiviteit en virtuositeit, wordt in de CPG-actie vertegenwoordigd door Kathryn Stott (nocturnes van Chopin), András Schiff (Schumann), Dmitri Alexeev (Rachmaninov) en Alicia de Larrocha (Granados).

Van deze vier is de opname met Stott voor Unicorn lichtelijk overbodig - Chopin kent betere vertolkers en Schiff heeft zich in ander repertoire dan dat van Schumann beter laten horen. De Préludes van Rachmaninov worden briljant vertolkt door Alexeev in deze opname van Virgin Classics, die eerder terecht met een Edison werd bekroond. Alicia de Laroccha wordt in Latijnse nostalgie hooguit geëvenaard door John Williams, die voor Sony de gitaarwerken van de Paraguayaanse componist Agustín Barrios. Met, inderdaad, een wals uit vervlogen tijden.

Aangenaam Romantiek plus, de promotie-actie met bijbehorende cd (¿ 9,95) van de Stichting Collectieve Promotie Geluidsdragers duurt tot eind december.

Meer over