Centrum-links wantrouwt handreiking Italiaanse communisten Verkiezingsangst dwingt partijen tot overleg

Italiës centrum-linkse partijen gaan met de communisten onderhandelen over de herrijzenis van het kabinet-Prodi, maar ze willen zich geen voorwaarden laten stellen....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

De communisten willen de regering die ze ten val hebben gebracht weer gaan steunen, mits er een akkoord komt over de 35-urige werkweek. Alleen als de communisten dezelfde begroting aanvaarden waarvan ze donderdag niets wilden weten, is de centrum-linkse coalitie Olijf bereid opnieuw met hen in zee te gaan voor een nieuw kabinet-Prodi.

Morgen heeft president Scalfaro zijn laatste consultaties met politici en oud-presidenten. Waarschijnlijk zal hij daarna aan Prodi vragen na te gaan of in het parlement misschien toch een meerderheid te vinden is. Maar de communisten moeten zich nog in vele bochten wringen om hun ommezwaai geloofwaardig te maken.

Volgens sommigen was alles vooraf gepland: de communistische leiders zouden Prodi hebben laten struikelen om daarna de glansrol van reddende engel te spelen. Maar die beentjeslichterij is niet op prijs gesteld door een deel van hun eigen achterban. Ze zou de communisten in verkiezingen dus veel stemmen kunnen kosten. Vandaar hun poging om door een akkoord van een jaar met de Olijf het verkiezingsgevaar voorlopig af te wenden.

Die lijmpoging geldt als een overwinning van partijvoorzitter Armando Cossutta, een iets plooibaarder figuur dan partijsecretaris Fausto Bertinotti. Cossutta wil het akkoord uitbreiden tot de drieënhalf jaar die het kabinet-Prodi nog zou resten. Hij is ook voorstander van de toetreding van zijn partij tot de regering. Maar voor Bertinotti gaan die twee ideeën te ver.

De grootste Olijf-partij, de PDS, wil er zeker van zijn dat haar ex-kameraden geen tactisch spelletje spelen. Vandaar haar aanmoediging van de lijn-Cossutta aan en haar wantrouwen jegens Bertinotti.

Kleinere Olijfpartners zoals de Groenen en de neo-christen-democratische Volkspartij willen gauw weer door met de communisten. Want ook zij zijn bang voor verkiezingen waarbij ze niets te winnen hebben.

Vorige week eisten de communisten nog een geheel nieuwe begroting. Deze keer beperkt hun eis zich tot de invoering van de 35-urige werkweek naar Frans voorbeeld.

Prodi sprak deze maand met de Franse premier Jospin af om in Europees verband te werken aan de verkorting van de werkweek. Bertinotti vond dat plan toen onvoldoende. De rechtse leider Fini ziet een akkoord tussen de communisten en de Olijf niet zitten, omdat dat voor een van beiden een te groot gezichtsverlies zou zijn. Maar als de concessies buiten de begroting blijven, en daarover wordt al gesproken, kan zowel Prodi als Bertinotti tevreden zijn.

Niets garandeert het welslagen van de onderhandelingen. Als ze mislukken, zal president Scalfaro opdracht geven tot de vorming van een zakenkabinet of een regering op brede basis met als urgente taak de begroting te laten aannemen, omdat anders Italië de aansluiting met Europa mist.

Lukt ook dat niet, dan blijven alleen verkiezingen over. Berlusconi, wiens leiderschap in eigen kring zwaar omstreden is, zal dan geen kandidaat zijn, maar slechts 'regisseur'. Hij heeft euro-commissaris Monti voorgesteld als kandidaat, maar die heeft bedankt voor de eer.

Meer over