Bellen metOnze correspondent

‘Censuur neemt in China enorm toe –mediaconflict met VK loopt hoog op’

De mediaspanningen tussen China en het Verenigd Koninkrijk nemen snel toe. Een Chinese staatszender kan niet meer uitzenden vanuit Londen en Beijing is daar furieus over. Ook wordt de BBC fel aangevallen. We bellen met correspondent Leen Vervaeke.

Uitzicht op het China Central Television-gebouw (CCTV) in Beijing. Beeld EPA
Uitzicht op het China Central Television-gebouw (CCTV) in Beijing.Beeld EPA

Even voor de duidelijkheid: Beijing is boos dat de staatsomroep CGTN in Londen op zwart gaat, omdat het onder controle staat van de Communistische Partij. Maar in China zelf is de BBC niet te zien en websites van andere westerse media, waaronder ook de Volkskrant, worden geblokkeerd.

‘Klopt. De BBC World Service is hier wel te zien, maar die gaat regelmatig op zwart omdat de berichtgeving de regering niet bevalt. De BBC-website is niet toegankelijk, evenals van Nederlandse media zoals de NOS, Trouw en de Volkskrant. Hetzelfde geldt voor de sites van The New York Times, The Washington Post en sociale media als Facebook en Twitter.

‘De lijst van buitenlandse media die worden aangepakt is lang. Ze zouden te kritisch zijn en soms wordt er niet eens een reden gegeven voor de censuur. Als westers medium beland je makkelijk op deze zwarte lijst, maar je komt er moeilijk vanaf. De censuur is de laatste tijd enorm toegenomen.

‘Het is een dilemma voor westerse overheden hoe hiermee om te gaan. Chinese staatsmedia mogen in het buitenland vrij uitzenden en gebruikmaken van democratische vrijheden, maar omgekeerd zijn veel westerse media in China niet toegankelijk. Het is wel aan het kantelen. Democratieën treden nu op tegen de Chinees misbruik van de mogelijkheden die ze in het Westen hebben. Vorig jaar werden in de VS Chinese staatsmedia aangepakt, omdat ze als een verlengstuk worden gezien van Beijing. En nu dus deze Britse actie.’

Waarom zijn de Chinezen zo boos over de Britse maatregel?

‘Omdat het een enorme tegenvaller is voor hun mediabeleid. China wil de controle hebben over de eigen boodschap richting het buitenland en de Engelstalige CGTN was hierbij een belangrijk instrument. Vanuit Londen werd heel Europa bestreken. De omroep presenteert zich als een onafhankelijke nieuwszender, maar de Britse mediawaakhond denkt daar heel anders over.

‘Volgens de Engelse regels mag de redactionele controle niet in handen zijn van een overheid en volgens Londen trekt de Chinese Communistische Partij aan de touwtjes bij CGTN. Beijing heeft nu hard uitgehaald naar de Britten. Hun boodschap: stop deze in hun ogen ‘politieke manipulatie’, maak deze fout ongedaan of anders worden verdere stappen ondernomen.’

De Chinese regering is de laatste tijd ook flink boos op de BBC. Wat gaat Beijing mogelijk doen?

‘Op donderdag lag de BBC onder Chinees vuur vanwege hun berichtgeving over de behandeling van de Oeigoeren in de provincie Xinjiang en over de corona-uitbraak in Wuhan. Dat zijn onderwerpen die hier heel gevoelig liggen. De BBC onthulde deze week dat er sprake zou zijn van systematische verkrachtingen in kampen voor Oeigoeren. Eerder werd naar buiten gebracht dat het begin van de corona-uitbraak in Wuhan zou zijn toegedekt door de autoriteiten.

‘De Chinese regering ontkent dit en eist excuses van de BBC. De aantijgingen tegen de omroep nemen in hevigheid toe. Regeringswoordvoerders zeggen dat de zender een geruchtenmachine is en kwaadspreekt over het land. Geprobeerd wordt de berichtgeving van de BBC onderuit te halen. Zo zouden de Oeigoerse vrouwen die verkracht zouden zijn, allemaal acteurs zijn.

‘Het besluit van de Britse waakhond heeft nu nog meer olie op het vuur gegooid. De vraag is hoever China zal gaan met hun tegenmaatregelen. Blijft het bij beschuldigingen en waarschuwingen of worden journalisten het land uitgezet? Vorig jaar werden diverse Amerikaanse journalisten het land uitgezet tijdens het conflict met Washington over de activiteiten van de Chinese staatsmedia in de VS. Dat kan de Britten nu ook overkomen.’

Dreigt de relatie tussen China en het Verenigd Koninkrijk door deze mediaruzie nog verder verstoord te worden? Ze waren al gespannen door het Chinese optreden in Hongkong.

‘Ja, het wordt een extra stoorzender in de betrekkingen. De relatie is de laatste tijd aan het verzuren. Sinds kort kunnen miljoenen Hongkongers met een speciaal paspoort verblijfsrecht krijgen in Groot-Brittannië en Beijing heeft daar kwaad op gereageerd. Ook de kritiek van Londen op de situatie in Xinjiang en de behandeling van de Oeigoeren kan de Chinese regering niet waarderen. De spanningen zullen zeker verder oplopen.’

‘Deze week bleek ook de Britten in het voorbije jaar drie Chinese spionnen het land heeft uitgezet. Ze waren in dienst bij de staatsmedia, maar MI5 kwam erachter dat ze werkten voor de Chinese inlichtingendienst. Niet alleen doet deze ontdekking de relatie tussen beide landen niet veel goeds, maar het toont ook aan dat voorzichtig moet worden omgegaan met de Chinese staatsmedia. Het gebeurt vaker dat ze als dekmantel worden gebruikt door de Chinese inlichtingendienst.’

Meer over