AnalyseCDA

CDA-top ziet in Wopke Hoekstra de verlosser, niet in Omtzigt

De CDA-top hoopt op Wopke Hoekstra als nieuwe lijsttrekker. Na zijn eerdere weigering moet de minister van Financiën nu de rust binnen de diep verdeelde partij zien te herstellen.

DEN HAAG - Minister Wopke Hoekstra van Financien (CDA) en Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) komen gebroederlijk naar buiten na afloop van de ministerraad in de Trêveszaal.  Beeld Freek van den Bergh
DEN HAAG - Minister Wopke Hoekstra van Financien (CDA) en Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) komen gebroederlijk naar buiten na afloop van de ministerraad in de Trêveszaal.Beeld Freek van den Bergh

Wopke Hoekstra moet het doen. Vanaf het moment dat Hugo de Jonge zijn vertrek aankondigt als lijsttrekker, is het voor de partijtop duidelijk dat de minister van Financiën nu dient te ‘leveren’. De toekomst van het CDA staat op het spel. Een weigering zal Hoekstra niet worden vergeven, zo is de nauwelijks verholen boodschap.

Wat onuitgesproken blijft: de voormalige topman van McKinsey moet voorkomen dat de intern omstreden nummer twee, Kamerlid Pieter Omtzigt, aan het roer komt. Voor de partijtop is hij ook na het vertrek van De Jonge geen serieuze optie.

Het vertrouwen in Hoekstra is wél gebleven, hoewel de minister van Financiën in juni het startschot gaf voor de maanden van onrust binnen de partij, door onverwacht te bedanken voor het partijleiderschap. ‘Ik vind dat ik uiteindelijk meer een bestuurder ben dan een beroepspoliticus’, zo luidde zijn uitleg destijds. ‘Ik wil dicht bij mezelf blijven.’

Hoekstra was tot dat moment de gedroomde leider binnen de partij. Niemand zou het tegen hem hebben opgenomen. Door zijn weigering kwam het alsnog tot de interne machtsstrijd die het CDA zo graag had voorkomen. Uiteindelijk won Hugo de Jonge nipt van Pieter Omtzigt tijdens een chaotische en vanwege technische mankementen omstreden lijsttrekkersverkiezing.

Het bleek een pyrrusoverwinning. De Jonges zege was zo weinig overtuigend dat hij zwaar gehavend aan de klus moest beginnen. Door alle problemen rond de aanpak van de coronacrisis had hij binnen het CDA amper tijd om orde op zaken te stellen. Dat de partij ook na zijn uitverkiezing bleef kwakkelen in de peilingen leidde tot steeds meer gemor en anonieme aanvallen in de pers. Hoe kon De Jonge het tij keren terwijl hij tegelijkertijd de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog moest zien te bezweren?

Door het vertrek van De Jonge is de partij weer terug bij af. De man waarmee de problemen begonnen, wordt nu gezien als de oplossing voor alle zorgen: Hoekstra moet alsnog lijsttrekker worden. Dat er eerder drie andere kandidaten waren tijdens een interne verkiezing, lijkt voor het CDA-bestuur niet meer relevant.

Of de buitenwereld ook zo makkelijk meegaat in die logica valt te bezien. Tot voor kort bleef Hoekstra volhouden dat hij niet in de wieg gelegd was voor het lijsttrekkerschap. Dat hij zich nu waarschijnlijk bedenkt, roept ook vragen op over z’n geloofwaardigheid. Hoekstra wilde als bestuurder toch dicht bij zichzelf blijven?

Ambitieuze Omtzigt

En dan is er nog Omtzigt. Anders dan Hoekstra is de eigenzinnige econometrist destijds wel de arena ingestapt. Hij is de nummer twee op de lijst en verloor op een haar na de interne verkiezingen. Nu wordt hij toch geacht plaats te maken voor Hoekstra.

Het Kamerlid is volgens ingewijden ambitieuzer dan de partijtop veronderstelt. Zo heeft Omtzigt tijdens de interne verkiezingen geweigerd om Hoekstra expliciet aan te wijzen als zijn premierskandidaat, hoewel zijn eigen campagneteam daar steeds op aandrong. Hoekstra zou in zijn ‘team’ komen, maar praten over een premierschap was volgens Omtzigt ‘voorbarig’.

Pieter Omtzigt Beeld ANP
Pieter OmtzigtBeeld ANP

In werkelijkheid wil Omtzigt zélf premier worden als die kans er ooit komt, zo is volgens een ingewijde duidelijk geworden tijdens de interne verkiezingsstrijd. ‘Het is Omtzigts oprechte overtuiging dat het helemaal anders moet in Nederland. Als het CDA met hem als lijsttrekker de grootste kan worden, biedt dat een unieke mogelijkheid om die idealen waar te maken. Die kans wil hij niet laten lopen door zich te binden aan een andere premierskandidaat.’

Medestanders binnen het CDA geloven ook nog steeds in Omtzigts electorale kansen. Hoekstra is als minister gebonden aan het kabinetsbeleid, terwijl Omtzigt door zijn kritische houding als Kamerlid juist onbevreesd de strijd zou kunnen aangaan met Rutte. Met hem aan het roer wordt het CDA een halve oppositiepartij. Dat zal ook gevolgen hebben voor de positie van andere partijen.

De CDA-top en tal van partijprominenten zien desondanks meer heil in Hoekstra. Ze zijn er van overtuigd dat de CDA-minister een geduchte concurrent van Mark Rutte kan worden. Hij wordt gezien als een premierskandidaat van ‘lubberiaanse statuur’.

Omtzigt kan op veel minder sympathie rekenen in de hoogste contreien van de partij. Het Kamerlid is eigenwijs en zeer veeleisend voor zijn omgeving. Ervaring met leidinggeven heeft hij niet en Omtzigt heeft soms de neiging om zichzelf over de kop te werken. Daarnaast hebben veel bestuurlijk ingestelde CDA’ers niks op met zijn oppositionele aanpak. Het is een van de redenen waarom Omtzigt al vaker is genegeerd door de CDA-top.

Het Kamerlid zelf hield zich vrijdag de hele dag op de vlakte, al was er achter de schermen volgens ingewijden wel volop overleg. Voor Omtzigts aanhangers zal het een bittere pil zijn als het Kamerlid opnieuw moet inschikken.

Zelfs met Hoekstra is de rust binnen het CDA voorlopig nog niet hersteld.

Lees ook

Hij wilde graag de leider worden, en dat lukte – al was het op het nippertje. Maar ondanks al zijn optimisme kwam Hugo de Jonge in die rol niet uit de verf. Ook omdat er binnen de partij te veel weerstand groeide.

De Jonge legt lijsttrekkerschap neer: ‘Ik kan de verantwoordelijkheid niet ten volle waarmaken’
Drie maanden voor de verkiezingen van 17 maart wordt het CDA onthoofd: vicepremier Hugo de Jonge trekt zich terug als lijsttrekker.

Meer over